UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

awanturnik

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. awanturnik
awanturnicy
ndepr
awanturniki
depr
D. awanturnika
awanturników
C. awanturnikowi
awanturnikom
B. awanturnika
awanturników
N. awanturnikiem
awanturnikami
Ms. awanturniku
awanturnikach
W. awanturniku
awanturnicy
ndepr
awanturniki
depr

Pochodzenie

Zob. awantura

1. pijany

Definicja

osoba, która urządza awantury (gwałtowne kłótnie) lub ma do tego skłonność

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Połączenia

  • domowy; pijany awanturnik
  • awanturnik i pijak
  • obezwładnić, uspokoić, zatrzymać awanturnika

Cytaty

Małżeńska kłótnia w mieszkaniu przy ul. Kołłątaja miała tragiczne zakończenie. Żona awanturnika z ciężkimi obrażeniami ciała trafiła do słupskiego szpitala.

źródło: NKJP: (elew): Awantura z nożem, Dziennik Bałtycki, 2011

Czasem wystarczy jednak pokazać awanturnikowi oko kamery, a ten błyskawicznie się uspokaja - dodaje specjalista od monitoringu w firmie ochraniającej puby. Im doskonalszy sprzęt tym większa pewność, że w przypadku „zadymy” awanturnicy zostaną zidentyfikowani.

źródło: NKJP: Express Ilustrowany, 2001-08-14

Dwudziestokilkuletni młodzieńcy dotkliwie pobili mężczyznę, zabrali mu dokumenty oraz papierosy. O zajściu natychmiast policję powiadomili świadkowie zajścia. Udało się złapać trzech awanturników. Zatrzymano ich w komisariacie w celu ustalenia tożsamości oraz wyjaśnienia zajścia.

źródło: NKJP: Dziennik Powiatu Bytowskiego, 2011

W pewnym momencie w ruch poszły pięści, a jeden z awanturników sięgnął po pistolet. Padł tylko jeden strzał. Kula trafiła w brzuch 42-letniego uczestnika awantury.

źródło: NKJP: Trybuna Śląska, 2003-05-05

2. polityczny

Definicja

pejorat. 
osoba prowadząca ryzykowną i prowokacyjną działalność polityczną lub społeczną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa działalność polityczna

Połączenia

  • polityczny; prawicowy awanturnik
  • awanturnik i prowokator; pieniacz i awanturnik

Cytaty

Zasłużony partyzant czasu wojny, po wojnie wyzwał cały otaczający go świat. Naraził się wszystkim. Jedni uznali go za awanturnika, inni za pieniacza, jeszcze inni za łotra, świętokradcę, ba - czego nie wymyślili!

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Dzikie banany, 1960

Od razu ubiera się nas w szatki awanturników i pieniaczy, którym w głowach cały czas szumi rebelia a nie poważna dyskusja, którą starzy członkowie Unii z lubością określają mianem: „konstruktywnego wypracowania stanowiska”.

źródło: NKJP: Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, 2004-04-01

Dla większości autorów Adam Doboszyński, organizator marszu na Myślenice, jest nieodpowiedzialnym, prawicowym awanturnikiem, ale redaktor naczelny, Prosto z mostu Stanisław Piasecki charakteryzował go jako „żarliwego katolika nowego typu”, „typ mistyka czynnego”, „gorącego Polaka”.

źródło: NKJP: Michał Głowiński: Pióro zamiast szabli, Gazeta Wyborcza, 1993-11-30

Modne stało się podważanie wszelkich autorytetów związanych z polityką. Polityczni awanturnicy, którzy unikają odpowiedzialności za swoje czyny, skutecznie przykuwają uwagę mediów, a co za tym idzie - zwiększają rzeszę swoich zwolenników.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2004

Ciekawe, czy biorący się za łby politycy zdają sobie sprawę, że cenę za ich kłótnie i widowiskowe przepychanki płacą dziś choćby ci, co wyjechali w poszukiwaniu pracy i normalności. Kto bez oporów zatrudni awanturników i pieniaczy, kto awansuje pracownika, za którym ciągnie się pawi ogon pychy, kto nie spojrzy podejrzliwie na petenta z kraju, gdzie wszyscy, łącznie z symbolem wielomilionowego ruchu, byli agentami, kapusiami, tajnymi współpracownikami.

źródło: NKJP: Ryszard Marek Groński: Gorączka błota, Polityka, 2009-04-18

3. szukający przygód

Definicja

książk. 
człowiek prowadzący burzliwy tryb życia i poszukujący przygód

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ryzykant

Połączenia

  • awanturnik i podróżnik, awanturnik i poszukiwacz przygód
  • przygody awanturnika

Cytaty

Od wieków losy skandalizującego wenecjanina - Casanovy - budzą gorące emocje. Poeta, pamiętnikarz, filozof, muzyk, awanturnik, kolekcjoner miłosnych podbojów.

źródło: NKJP: (AG): Casanova z Brukseli, Gazeta Krakowska, 2003-06-11

Rok później na tamtejszej arenie pojawia się podróżnik, awanturnik, uczony, odkrywca, żeglarz i Podolanin hrabia de Nassau.

źródło: NKJP: Zdzisław Skrok: Podolska legenda: powstanie i pogrzeb polskiego Podola, 2007

Śląski awanturnik szukał szczęścia i fortuny na kresach, bowiem dla średniej szlachty, o czym wcześniej wspominaliśmy, nie było już w tym czasie na cesarskim Śląsku miejsca.

źródło: NKJP: Zamki i ludzie, Dziennik Polski, 2002-02-09

Obok tych powieści rewolucyjnych druga z kolei jego książka opisuje przygody dwóch awanturników w Kambodży, chcących stworzyć sobie wśród dzikich plemion terytorium, na którym nie zależeliby od nikogo, oprócz swej fantazji.

źródło: NKJP: Jerzy Stempowski: Szkice literackie. Chimera jako zwierzę pociągowe: 1929-1941, 2001

Data ostatniej modyfikacji: 23.02.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json