UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

prowodyr

Chronologizacja

1 połowa XIX w., Bańk

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. prowodyr
prowodyrzy
rzadziej prowodyrowie
ndepr
prowodyry
depr
D. prowodyra
prowodyrów
C. prowodyrowi
prowodyrom
B. prowodyra
prowodyrów
N. prowodyrem
prowodyrami
Ms. prowodyrze
prowodyrach
W. prowodyrze
prowodyrzy
rzadziej prowodyrowie
ndepr
prowodyry
depr

Pochodzenie

ukr. prowodýr

Definicja

pejorat. 
przywódca grupy osób, namawiający je do działań niedozwolonych lub negatywnie ocenianych przez mówiącego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa działalność polityczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  przywódca

Połączenia

  • główny; polityczny prowodyr
  • prowodyr grupy; awantury, bijatyki, bójki, konfliktu, napadu, zbrodni; buntu, strajku; akcji, wydarzeń, zajść, zamieszek
  • prowodyr i podżegacz
  • aresztować, ukarać prowodyrów
  • uznać kogoś za prowodyra

Cytaty

Wczoraj ustalono [...], kto był prowodyrem napadu na małżeństwo. Mózgiem całej akcji okazał się Roman C.

źródło: NKJP: am: Prokuratura postawiła zarzuty mordercom młodego małżeństwa z Gliwic, Trybuna Śląska, 2004-02-18

Jak nazywają się ci dwaj prowodyrzy, którzy rozpętali całą burdę?

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Dawid K., który ma trafić za kraty na dwa i pół roku, był według śledczych i sądu jednym z prowodyrów i podżegał do pobicia.

źródło: NKJP: (my): Bydgoszcz: Wyrok w sprawie brutalnego pobicia Jarka Dyksa, strony są niezadowolone [szczegóły], Gazeta Pomorska, 2010-01-19

Gdy prowodyr uciekinierów, ów zamęczany starzec, wreszcie dokonał żywota, sędziowie powstali i żegnając się wzajemnie, pełni zadowolenia i uprzejmości światowców, rozeszli się do swych domów.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Biały jaguar, 1980

Składnia

bez ograniczeń + prowodyr +
(KOGO/CZEGO)
Data ostatniej modyfikacji: 03.01.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj