UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

prosię

Chronologizacja

XV w., Bor
1426, Bańk

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. prosię
prosięta
D. prosięcia
prosiąt
C. prosięciu
prosiętom
B. prosię
prosięta
N. prosięciem
prosiętami
Ms. prosięciu
prosiętach
W. prosię
prosięta

Pochodzenie

psł. *porsę

1.a zwierzę

Definicja

młoda świnia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

synonimy:  prosiak
hiperonimy:  młode

Połączenia

  • małe; żywe prosię; młode; odchowane prosięta
  • cena prosiąt
  • jagnięta i prosięta; krowy i prosięta, maciory i prosięta
  • kwik prosięcia; hodowla, odchów; produkcja, sprzedaż, zakup; ileś sztuk prosiąt
  • handel prosiętami
  • pasza dla prosiąt
  • popyt na prosięta
  • maciora z prosiętami
  • prosięta w miocie
  • kupić/kupować, sprzedawać prosięta; karmienie, żywienie; odsadzanie prosiąt
  • jeść jak prosię

Cytaty

Każde prosię i cielę zaraz po urodzeniu dostawało kolczyk w ucho z numerem i datą tak, aby Niemcy mogli kontrolować, kiedy będzie się nadawać do uboju albo, w wypadku krowy, do dostawy mleka.

źródło: NKJP: Ryszard Sługocki: Na przekór i na bakier, 2008

Jest to budynek parterowy. Część pierwsza to hala loch luźnych, część druga to pomieszczenia dla warchlaków i macior z prosiętami.

źródło: NKJP: (isz): Podpatrzone pomysły, Dziennik Bałtycki, 2001-01-17

Lekarze weterynarii sposobią się do walki z bardzo zaraźliwą chorobą Aujeszky’ego, która atakuje trzodę chlewną. Wirus zabija małe prosięta i osłabia starsze zwierzęta, które przestają rosnąć.

źródło: NKJP: Krzysztof Kaniecki, (sw): Kto ukrywa świnie, Dziennik Łódzki, 2007-09-11

Stadko kur, kilka kóz i łaciate prosię grzebały w śmieciach za domem.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Nocni wędrowcy, 2009

1.b mięso

Definicja

mięso prosięcia - młodej świni

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  prosiak

Połączenia

  • faszerowane, nadziewane, pieczone, upieczone prosię
  • prosię z rożna
  • prosię z chrzanem, z jajkiem w pysku, z kaszą
  • prosię w ziołach
  • kotlety z prosięcia

Cytaty

W menu biesiady znalazło się pieczone prosię w ziołach serwowane z kaszą gryczaną, bigosem i surówkami, krupnioki, czerwony barszczyk i żurek z jajkiem i kiełbaską.

źródło: NKJP: AK: O czystą Dolinę Warty, Gazeta Poznańska, 2001-09-19

W kilku bufetach czekać będą na smakoszy m. in. jagnięta i prosięta z rożna, baranina po tatarsku, pulardy z sosem rakowym i faszerowane kapłony.

źródło: NKJP: (jog): Bal Lwów w filharmonii, Dziennik Bałtycki, 1999-06-08

2. osoba

Definicja

pot.  pejorat. 
osoba łamiąca swoim zachowaniem zasady moralne lub społeczne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  prosiak, świnia

Cytaty

- A to prosię - zauważyła chwilę po tym, gdy zniknął, najlepsza z żon. - Co on sobie myśli?

źródło: NKJP: Monika Piątkowska, Leszek Talko: Talki w wielkim mieście, 2002

- Wiem, wiem - wołała wchodząc do pokoju - jestem wstrętna niewdzięcznica! Jestem prosię! Zupełne prosię! Sto razy wybierałam się do państwa. Ale tyle miałam spraw, musiałam zdawać jakiś głupi egzamin... Trochę także chorowałam... Słowo daję...

źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Gdy owoc dojrzewa, 1958

Gosiu, straszne prosię ze mnie. Przegapiłam twoje urodziny, przepraszam.

źródło: Internet: psiakosc.com/forum/

Myśl miesiąca: Nie dłub w nosie, boś nie prosię, bo Rusini dłubią w nosie...

źródło: NKJP: Ekipa: Noc w Trójmieście, Pinezka.pl, 2006

Frazeologizmy

ktoś kwiczy jak zarzynane prosię
ktoś rozmawia jak gęś z prosięciem

Przysłowia

Nie miała baba kłopotu, kupiła sobie prosię
Data ostatniej modyfikacji: 18.02.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj