UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przepych

Chronologizacja

2 połowa XVI w., Bańk

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przepych
przepychy
D. przepychu
przepychów
C. przepychowi
przepychom
B. przepych
przepychy
N. przepychem
przepychami
Ms. przepychu
przepychach
W. przepychu
przepychy

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

czes. přepych

1. u króla

Definicja

łatwo zauważalna bardzo duża ilość takich elementów czy cech, które świadczą o bogactwie, okazałości i wystawności

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  splendor

Połączenia

  • niebywały, wielki; barokowy, bizantyjski, cesarski, królewski, pałacowy, wschodni przepych
  • przepych pałacu, wnętrza; strojów; dworu; barw; kwiatów, tropikalnej roślinności, tropikalnej zieleni
  • przepych i pompa, przepych i wystawność; bogactwo i przepych, luksus i przepych
  • pełen, pełny przepychu
  • otoczony; olśniewający przepychem
  • urządzony z przepychem
  • żyć; lubować się, nurzać się w przepychu

Cytaty

Salę urządzono z przepychem przyprawiającym o zawrót głowy. Ściany ozdobiono haftowanymi złotem i srebrem tapiseriami, kolumny lśniły od drogocennych kamieni, podłogę zakrywał gruby na palec dywan.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

W tym roku modny jest barokowy przepych, bogactwo, kolor złoty. Można np. wśród talerzy rozsypać specjalne kamyki, kawałki bursztynu, płatki kwiatów itp. Dobrze byłoby na stole i wokół niego poustawiać dużo niewielkich świeczek i lampionów z koralików, kryształków.

źródło: NKJP: (mal): Rozmawiamy z..., Express Ilustrowany, 2001-12-12

Wielkim wydarzeniem w życiu Kwidzyna był zjazd króla pruskiego, Fryderyka I Wielkiego oraz cara Rosji Piotra I Wielkiego jesienią 1709 roku. Trwał 10 dni, w czasie których obok narad dotyczących spraw politycznych, odbywały się uczty i bale, jako że obydwaj monarchowie lubowali się w przepychu i wystawności.

źródło: NKJP: Andrzej Chmielewski: Wielcy bywali w Kwidzynie, Kurier Powiatu Kwidzyńskiego, 2000-06-16

Po obydwu jej stronach wystrzelały w górę smukłe pnie wysokich palm. Zielone, długie pióropusze liści rzucały ożywczy cień. Dalej roztaczał się cały przepych tropikalnej zieleni.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1957

Skalne Podhale to bezcenna perła w ogólnonarodowym - a przede wszystkim regionalnym - skarbcu kultury narodowej, nadal nad wyraz atrakcyjna, świeża [...]; piękna, jak piękne są kwitnące krokusami polany na wiosnę, strojna przepychem barw regla jesienią, majestatyczna w lecie, dzika w zimie.

źródło: NKJP: (aza): Batuta i ciupaga, Tygodnik Podhalański, nr 41, 1997

Składnia

bez ograniczeń + przepych +
(CZEGO)

2. pod drogą

Definicja

techn. 
wykonanie podłużnego otworu pod jakąś przeszkodą bez jej rozkopywania i umieszczenie w nim określonej instalacji

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo czynności związane z budową

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przecisk

Cytaty

Przepych wykonuje specjalistyczna firma inżynieryjna [...]. Tą metodą można nie naruszając torów czy dróg wykonać przepychy rur o średnicy od 30 cm do 1 m średnicy.

źródło: NKJP: Ewa Bugno: Nowości, nowinki i fakty, Gazeta Krakowska, 2001-10-30

[...] zna ktoś firmę do wykonania kompletnego przyłącza wodno-kanalizacyjnego na działkę – wymagany przewiert/przepych pod drogą – ok . 10m?

źródło: Internet: forum.trojmiasto.pl

Pojawia się niepowtarzalna okazja, która nieprędko się powtórzy, aby w trakcie modernizacji torowisk udrożnić zasypane przejście w rejonie ul. Podmiejskiej w Tarnowie lub wykonać je inną, nowocześniejszą metodą, np. przez przepych.

źródło: Zapytanie nr 2511 do ministra transportu, budownictwa i gospodarki morskiej... 2012-11-07 (sejm.gov.pl)

Składnia

bez ograniczeń + przepych +
(pod CZYM)

3. wagonów

Definicja

przepychanie czegoś z jednego miejsca w inne

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Cytaty

Przepych przez górkę [...] Stonka przepycha przez górkę rozrządową [...] pusty skład niskoburtówek po szutrze, który przed chwilą wyciągnęła z rampy rozładunkowej.

źródło: Internet: ok-kolej.pl/details.php?image_id=25134

Data ostatniej modyfikacji: 14.02.2022
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json