UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zaścianek

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaścianek
zaścianki
D. zaścianka
zaścianków
C. zaściankowi
zaściankom
B. zaścianek
zaścianki
N. zaściankiem
zaściankami
Ms. zaścianku
zaściankach
W. zaścianku
zaścianki

Pochodzenie

Od: wyrażenia przyimkowego za ścianą; zob.ściana

1. szlachecki

Definicja

w dawnej Polsce: wieś zamieszkana przez drobną szlachtę, która zajmowała się uprawą roli

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka wieś

Połączenia

  • zaścianek drobnoszlachecki, szlachecki
  • zaścianek Dobrzyńskich
  • dwór i zaścianek

Cytaty

Zaścianki szlacheckie składały się średnio z 15 gospodarstw, a rodzina liczyła przeciętnie około siedmiu osób.

źródło: NKJP: Lechosław Herz: Wardęga Opowieści z pobocza drogi, 2010

Nalewki sporządzano w każdym zaścianku, dworze, magnackiej rezydencji.

źródło: NKJP: Tadeusz Jachnicki: Miodowy żywioł, Gazeta Krakowska, 2006-12-29

[...] u nas na Polesiu to raczej bieda była, szlachta żyła głównie po zaściankach.

źródło: NKJP: Internet

2. zacofanie

Definicja

pejorat. 
środowisko niechętne postępowi i zmianom, mające ograniczone horyzonty myślowe

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • krakowski, polski; intelektualny zaścianek
  • zaścianek Europy
  • wyrwać się, wyjść z zaścianka

Cytaty

Polskich artystów do Paryża prowadziło marzenie, by wyrwać się z zaścianka polskiej sztuki, na własne oczy zobaczyć: co jest w Luwrze, co na salonach, a co w pracowniach francuskich artystów.

źródło: NKJP: Dorota Jarecka: Artyści polscy w Paryżu 1900-1918, Gazeta Wyborcza, 1997-02-28

Wydarzeniem w skali naszego krakowskiego zaścianka była wystawa impresjonistów francuskich. Najbardziej podobała mi się wieża Eiffla i Łuk Triumfalny wystawione przed Muzeum Narodowym, z daleka zaświadczające, że zaściankiem jesteśmy.

źródło: NKJP: Zapamiętane wrażenia, Dziennik Polski, 2001-12-31

Lewy górny róg mapy pogody to część Ziem Odzyskanych, zwanych także wyzyskanymi. Teraz mówi się – pogranicze. Zachodnie kresy, a nawet rubieże. Prowincja. Zaścianek.

źródło: NKJP: Paulina Grych: Numer zerowy, 2007

Stajemy się takim wielkim religijnym zaściankiem Europy, gdzie nie tylko nie będzie słychać innych głosów oprócz tych dobiegających z mszy, ale też zamiast służby zdrowia będziemy korzystali z relikwii i egzorcyzmów, a zamiast środków transportu - z pielgrzymek.

źródło: NKJP: Jarosław Makowski: Kobiety uczą kościół, 2007

Składnia

bez ograniczeń + zaścianek +
(CZEGO)
bez ograniczeń + zaścianek +
(JAKI)
Data ostatniej modyfikacji: 31.07.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json