UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

niż I

II

rzeczownik

Chronologizacja

1582, SPXVI

Pochodzenie

Od psł. *nizъ 'niski' z przyrostkiem *-jь; zob. niski

1. ciśnienie atmosferyczne

Definicja

meteor. 
obszar niskiego ciśnienia atmosferycznego przynoszącego zwykle ochłodzenie i opady

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda warunki atmosferyczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  depresja
antonimy:  wyż

Połączenia

  • głęboki, płytki, rozległy; arktyczny, śródziemnomorski; tropikalny niż; niż adriatycki; bałkański; barometryczny; baryczny; centralny; jesienne, letnie niże; niże atlantyckie; termiczne
  • niże i wyże
  • strefa niżu
  • niż przemieszcza się, przesuwa się, obejmuje część kraju
  • przemieszczanie się niżów

Cytaty

Krwawą czerwień zorzy wieczornej próbuje się tłumaczyć odbiciem światła słonecznego od ostatnich chmur oddalającego się ku wschodowi niżu.

źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: Wędrówki niebieskie czyli Wszechświat nie tylko dla poetów, 1999

Swoje zachowanie mogę tłumaczyć tylko tym, że od kilku dni nasz kraj znajduje się w strefie rozbudowującego się niżu barycznego z ośrodkiem nad Ukrainą, a ja dodatkowo byłem zamyślony.

źródło: NKJP: Daniel Odija: Mowa czysta ojczysta, 2005

Na początku sezonu śniegu zabrakło nawet w Karyntii, najdalej na południe położonym kraju związkowym Austrii. To ewenement - zimą, dzięki niżowi adriatyckiemu, cichemu i wiernemu sprzymierzeńcowi narciarzy, pada tam zawsze.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kalicki: Narty, Dodatek do Gazety Wyborczej, 1996-02-23

Kataklizm, spowodowany długotrwałym tropikalnym niżem, który wywołał trwające już prawie dwa tygodnie ulewne deszcze, dotknął dziewięć z 31 stanów Meksyku, przede wszystkim w południowo-wschodnich rejonach kraju.

źródło: NKJP: Świat - Tragedia dekady, Dziennik Polski, 1999-10-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niż
niże
D. niżu
niżów
C. niżowi
niżom
B. niż
niże
N. niżem
niżami
Ms. niżu
niżach
W. niżu
niże

2. nizina

Definicja

rozległa nizina

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu

Relacje znaczeniowe

synonimy:  depresja
hiperonimy:  nizina

Połączenia

  • niż polski; północnoeuropejski
  • roślinność; tereny niżu
  • drzewostany na niżu
  • mieszkać na niżu

Cytaty

Jez. Hańcza (pow. 311,4 ha, dł. 4,53 km, szer. 1,8 km, głęb. 108,5 m) to najgłębsze jezioro nie tylko Polski, ale i całego niżu północnoeuropejskiego.

źródło: NKJP: Jan Bałdowski: Warmia, Mazury, Suwalszczyzna, 1997

Ilość jonów lekkich w porównaniu z wnętrzem lasu jest mniejsza (średnio 300400 jl/cm 3); w górach wyższa niż na niżu.

źródło: NKJP: Alicja Krzymowska-Kostrowicka: Geoekologia turystyki i wypoczynku, 1997

Drzewostany na niżu z przewagą sosny znajdowały się w pierwszej, a wyspowo w drugiej strefie szkodliwego oddziaływania przemysłu.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.02.1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niż
niże
D. niżu
niżów
C. niżowi
niżom
B. niż
niże
N. niżem
niżami
Ms. niżu
niżach
W. niżu
niże

3. poziom

Definicja

bardzo niski lub najniższy poziom czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,

Relacje znaczeniowe

antonimy:  wyż

Połączenia

  • ekonomiczny niż; niż cywilizacyjny; demograficzny; finansowe niże
  • okres niżu
  • wydobywać się z niżu

Cytaty

Tymczasem pierwsze negatywne wskaźniki za br. wskazują, że żadne wynegocjowane w Niemczech umowy płacowe nie uchroniły ich przed ekonomicznym niżem.

źródło: NKJP: Marek Rapacki: Niemieckie kłopoty - francuska Schadenfreude, Gazeta Wyborcza, 1996-02-13

Uznałem, że zadaniem nas, wychowanych we własnym państwie, jest podniesienie Polski z niżu cywilizacyjnego i gospodarczego, w jakim pogrążyły ją rozbiory.

źródło: NKJP: Jan Nowak-Jeziorański: Bakcyle PRL, Gazeta Wyborcza, 1994-12-01

Odzyskaliśmy wolność, suwerenność, ale jesteśmy wciąż krajem niżu ekonomicznego.

źródło: NKJP: Katarzyna Kaczorowska: Wielki naród w słabym państwie, Gazeta Wrocławska, 2003-10-31

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. niż
niże
D. niżu
niżów
C. niżowi
niżom
B. niż
niże
N. niżem
niżami
Ms. niżu
niżach
W. niżu
niże
Data ostatniej modyfikacji: 17.07.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json