UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

podkręcić

Chronologizacja

1908, SJPWar

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. podkręcę
 podkręcimy
2 os. podkręcisz
 podkręcicie
3 os. podkręci
 podkręcą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. podkręciłem
+(e)m podkręcił
 podkręciłam
+(e)m podkręciła
 podkręciłom
+(e)m podkręciło
 podkręciliśmy
+(e)śmy podkręcili
 podkręciłyśmy
+(e)śmy podkręciły
2 os. podkręciłeś
+(e)ś podkręcił
 podkręciłaś
+(e)ś podkręciła
 podkręciłoś
+(e)ś podkręciło
 podkręciliście
+(e)ście podkręcili
 podkręciłyście
+(e)ście podkręciły
3 os. podkręcił
 podkręciła
 podkręciło
 podkręcili
 podkręciły

bezosobnik: podkręcono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. podkręćmy
2 os. podkręć
 podkręćcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. podkręciłbym
bym podkręcił
 podkręciłabym
bym podkręciła
 podkręciłobym
bym podkręciło
 podkręcilibyśmy
byśmy podkręcili
 podkręciłybyśmy
byśmy podkręciły
2 os. podkręciłbyś
byś podkręcił
 podkręciłabyś
byś podkręciła
 podkręciłobyś
byś podkręciło
 podkręcilibyście
byście podkręcili
 podkręciłybyście
byście podkręciły
3 os. podkręciłby
by podkręcił
 podkręciłaby
by podkręciła
 podkręciłoby
by podkręciło
 podkręciliby
by podkręcili
 podkręciłyby
by podkręciły

bezosobnik: podkręcono by

bezokolicznik: podkręcić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: podkręciwszy

gerundium: podkręcenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: podkręcony

odpowiednik aspektowy: podkręcać

Pochodzenie

Zob. kręcić

1. radio

Definicja

zwiększyć intensywność lub wydajność działania urządzenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Połączenia

  • podkręcić kaloryfer, odtwarzacz, ogrzewanie, procesor, radio, jakieś urządzenie
  • podkręcić maksymalnie, trochę
  • można podkręcić

Cytaty

Niestety, prędkość tego procesora przestaje mi wystarczać, zamierzam go podkręcić w najbliższym czasie.

źródło: NKJP: Dariusz Hałas, Ryszard Sobkowski, Jacek Kielesz: Konsylium, Enter, 2000, nr 2

- Pani Krysiu, bo pośniemy! Jest „Felicita”, niech pani podkręci radio.

źródło: NKJP: Aleksandra Rzążewska: Tylko jedno życie, Polityka, 2007, nr 2608

- Najpierw poczekamy trochę - podkręcił nieco głośnik telewizora - potem pójdę na rekonesans.

źródło: NKJP: Paweł Huelle: Opowieści chłodnego morza, 2008

Nic nie słyszymy. Głośniej! [...] Mogę poprosić o podkręcenie mikrofonu?

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 31. posiedzenia Senatu RP w dniu 19 grudnia 2002 r.

Składnia

bez ograniczeń + podkręcić +
CO

2. włosy

Definicja

kręcąc, nadać kształt lekko falisty lub spiralny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała czynności związane z pielęgnacją ciała i ich efekty

Połączenia

  • podkręcić rzęsy, wąsy, włosy
  • podkręcić mocno

Cytaty

A jeżeli należysz do wybranek obdarzonych naturalnie długimi rzęsami, podkręć je zalotką i pomaluj czarnym tuszem.

źródło: NKJP: Podróż do przyszłości, Cosmopolitan, 2000 nr 03

W berecie i siwych, podkręconych wąsach zjawił się, by poszatkować kulinarne dziedzictwo PRL jak cebulkę.

źródło: NKJP: Anna Szulc: Pasja smaku, Polityka, 2002, nr 2335

Ładne dziewczątko: długie blond włosy, lekko podkręcone, zgrabne nogi [...], słowem - wszystko na miejscu.

źródło: NKJP: Jeremi Kostecki: Kandydatki na modelki, Detektyw, 1999, nr 3 (151)

Składnia

bez ograniczeń + podkręcić +
CO

3. piłkę

Definicja

uderzyć piłkę w sposób, który powoduje, że lecąc, obraca się wokół własnej osi i gwałtownie zmienia kierunek w końcowej fazie lotu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Połączenia

  • podkręcić piłkę
  • podkręcić mocno

Cytaty

Już w 4 minucie gry [...] w taki sposób podkręcił piłkę z rzutu rożnego, że ta wpadła wprost do siatki.

źródło: NKJP: Rafał Musioł,, Trybuna Śląska, 2004-09-06

Ja też pragnąłem zwrócić na siebie uwagę, choć zupełnie nie wychodziło mi puszczanie podkręconych piłek ani nie dostawałem tytułów Miss Wakacji.

źródło: NKJP: 8 powodów dla których przyjaźnisz się z gejem, Cosmopolitan, 1999, nr 7

Silnie podkręcona piłka przeleciała ponad bramkarzem i wpadła w okienko bramki.

źródło: NKJP: Sokół w czwartej lidze!, Głos Szczeciński, 2006

Składnia

bez ograniczeń + podkręcić +
CO

4. koniunkturę

Definicja

pot. 
spowodować, że coś staje się lepsze, bardziej korzystne lub bardziej intensywne

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • podkręcić koniunkturę, gospodarkę, obroty, sprzedaż, tempo, wskaźniki, wyniki czegoś
  • podkręcić nieco

Cytaty

Rząd chiński postanowił podkręcić wzrost gospodarczy stymulując konsumpcję obywateli.

źródło: NKJP: Info-kiosk, Polityka, 2001, nr 2302

Liczą, że wydatnie podkręcą prace wykończeniowe.

źródło: NKJP: Rzeka nie będzie już groźna - Woda za wałem, Euroregio Glacensis, 2001, nr 39 (197)

Na niewiele zdało się podkręcenie planów sprzedażowych.

źródło: NKJP: Sławomir Dąblewski: OFE - obłuda, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2009-06-02

Koledzy [...] opowiadali im, jak w ich krajach władze próbowały fałszować wybory, na co trzeba szczególnie uważać, gdzie są najsłabsze punkty w procedurze, które łatwo wykorzystać do podkręcenia wyniku na korzyść jednego z kandydatów.

źródło: NKJP: Marcin Wojciechowski: Pomarańczowy majdan, 2006

Składnia

bez ograniczeń + podkręcić +
CO

5. pracownika

Definicja

pot. 
skłonić kogoś do bardziej intensywnego działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • podkręcić pracowników
  • podkręcić lekko

Cytaty

Wystarczyło go tylko lekko podkręcić i artykuły pisały się same.

źródło: NKJP: Mirosław Tomaszewski: UGI, 2006

Starzy górnicy, zahartowani i dumni z tego, co przeżyli, mogą czasem być skłonni do zawstydzenia i podkręcenia nowych kolegów.

źródło: NKJP: Ernest Skalski: Miejsce na dole, Polityka,1980, nr 20

Składnia

bez ograniczeń + podkręcić +
KOGO

6. nogę

Definicja

lekko uszkodzić staw w wyniku wprowadzenia jakiejś części ciała w nienaturalne położenie

Noty o użyciu

Używane głównie przez sportowców i w tekstach dotyczących sportu.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Połączenia

  • podkręcić kolano, nogę

Cytaty

Tomasz W. opuszczał boisko, mocno kulejąc. - Już na początku meczu źle postawiłem nogę i podkręciłem ją w stawie skokowym

źródło: NKJP: I remis jest dobry, Dziennik Polski, 2003-08-25

– Miałam podkręcone kolano. Jest prawie w porządku, ale mój występ stoi pod znakiem zapytania. Całego meczu pewnie nie zagram, bo kolano spuchnie.

źródło: NKJP: Łukasz Klimaniec: Piękna Picci i modły trenera, Dziennik Zachodni, 2005-01-11

Andres wczoraj normalnie trenował i zagra ze Zniczem. W Sopocie mógł powrócić na parkiet, ale nie chcieliśmy ryzykować. Wcześniej miał już lekko podkręconą rękę w nadgarstku, dlatego podczas meczu z Prokomem można było odnieść wrażenie, że kontuzja jest poważna

źródło: NKJP: Osłabień nie będzie, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2007-03-27

Składnia

bez ograniczeń + podkręcić +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 25.09.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN