UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

spiżarnia

Chronologizacja

1429, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. spiżarnia
spiżarnie
D. spiżarni
spiżarni
neut
spiżarń
char
C. spiżarni
spiżarniom
B. spiżarnię
spiżarnie
N. spiżarnią
spiżarniami
Ms. spiżarni
spiżarniach
W. spiżarnio
spiżarnie

Pochodzenie

Zob. spiża

1. pomieszczenie

Definicja

pomieszczenie przeznaczone do przechowywania żywności

Wymowa

[spiżarnia] lub [śpiżarnia]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Połączenia

  • pełna, pusta; dobrze zaopatrzona; zamkowa spiżarnia
  • spiżarnia i kuchnia, spiżarnia i piwnica; spiżarnie i magazyny; lodówka i spiżarnia
  • drzwi, klucz do spiżarni
  • kuchnia ze spiżarnią
  • zapasy; półki w spiżarni
  • pójść, zajrzeć do spiżarni; wyciągnąć coś ze spiżarni
  • przechowywać coś w spiżarni

Cytaty

Za kuchnią mieściła się spiżarnia, ogromny chłodny pokój, do którego klucz miała tylko gospodyni. Stały tam worki z mąką i cukrem, wisiały połcie słoniny i boczku, wianki cebuli, suszonych grzybów, beczki kiszonych ogórków [...].

źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, 1994

Raz, tuż przed Wielkanocą, Stefan w końcu zastał spiżarnię otwartą i zamarł z ręką na framudze. Patrzył w zachwycie na pęta kiełbasy, wędzoną słoninę, sery i ciasta pod ściereczkami [...].

źródło: NKJP: Joanna Bator: Piaskowa Góra, 2009

Misia kazała Adelce zająć się małym Witkiem, a sama wyciągała ze spiżarni najlepsze zapasy. Nóż migał w jej ręku, kiedy kroiła suchą kiełbasę i szynkę.

źródło: NKJP: Olga Tokarczuk: Prawiek i inne czasy, 1996

Trudno wyobrazić sobie dzisiaj przechowywanie produktów bez lodówki. [...] Naszym babciom zastępowały je piwnice i spiżarnie.

źródło: NKJP: (EBu): Ale lodówka!, Dziennik Bałtycki, 2005-06-14

Niedługo będę zabudowywać spiżarnię i chciałabym wykorzystać optymalnie niewielką przestrzeń [...]. Zamierzam zbudować generalnie otwarte półki na 3 ścianach, ale chciałabym mieć miejsce na skrzynie (np. z ziemniakami, jabłkami) oraz na skrzynie z napojami.

źródło: Internet: forum.gazeta.pl

2. ogół zapasów

Definicja

ogół zapasów żywności przechowywanych w domu

Wymowa

[spiżarnia] lub [śpiżarnia]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie miejsca, osoby, przedmioty, sytuacje związane z jedzeniem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zapas

Połączenia

  • domowa, własna spiżarnia

Cytaty

Suszenie warzyw w małych ilościach i od czasu do czasu nie jest kłopotliwe, a więc w łatwy sposób możemy wzbogacić naszą spiżarnię.

źródło: NKJP: Stanisława Olko: Makrobiotyka w polskiej kuchni czyli Powrót do dawnego naturalnego sposobu odżywiania, 1993

W jesieni suszono zebraną kukurydzę i mielono ją na mąkę, przygotowywano zapasy fasoli, grochu, dyni, jagód. Suszone mięso i wędzone ptactwo uzupełniały spiżarnię na okres zimy.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

Z powodu suszy tegoroczne zbiory nie były tak obfite jak w ubiegłym roku. Czy w związku z tym pani domowa spiżarnia jest trochę chudsza? - Na szczęście mam słoiczki z ubiegłych lat.

źródło: NKJP: Mariola Wiktor: Robię przetwory, że palce lizać!, Dziennik Łódzki, 2003-10-02

Oprócz zaopatrywania własnych spiżarni obdarowują miodem rodzinę, sąsiadów i znajomych.

źródło: NKJP: Anna Głuch: Recepta słodka jak miód, Gazeta Krakowska, 2007-09-17

Data ostatniej modyfikacji: 01.10.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj