UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wkręcić

Chronologizacja

1 połowa XVII w., Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wkręcę
 wkręcimy
2 os. wkręcisz
 wkręcicie
3 os. wkręci
 wkręcą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wkręciłem
+(e)m wkręcił
 wkręciłam
+(e)m wkręciła
 wkręciłom
+(e)m wkręciło
 wkręciliśmy
+(e)śmy wkręcili
 wkręciłyśmy
+(e)śmy wkręciły
2 os. wkręciłeś
+(e)ś wkręcił
 wkręciłaś
+(e)ś wkręciła
 wkręciłoś
+(e)ś wkręciło
 wkręciliście
+(e)ście wkręcili
 wkręciłyście
+(e)ście wkręciły
3 os. wkręcił
 wkręciła
 wkręciło
 wkręcili
 wkręciły

bezosobnik: wkręcono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wkręćmy
2 os. wkręć
 wkręćcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wkręciłbym
bym wkręcił
 wkręciłabym
bym wkręciła
 wkręciłobym
bym wkręciło
 wkręcilibyśmy
byśmy wkręcili
 wkręciłybyśmy
byśmy wkręciły
2 os. wkręciłbyś
byś wkręcił
 wkręciłabyś
byś wkręciła
 wkręciłobyś
byś wkręciło
 wkręcilibyście
byście wkręcili
 wkręciłybyście
byście wkręciły
3 os. wkręciłby
by wkręcił
 wkręciłaby
by wkręciła
 wkręciłoby
by wkręciło
 wkręciliby
by wkręcili
 wkręciłyby
by wkręciły

bezosobnik: wkręcono by

bezokolicznik: wkręcić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wkręciwszy

gerundium: wkręcenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: wkręcony

odpowiednik aspektowy: wkręcać

Pochodzenie

Zob. kręcić

1. żarówkę

Definicja

kręcąc, umieścić w głębi czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo czynności związane z budową

Relacje znaczeniowe

antonimy:  wykręcić

Połączenia

  • wkręcić śrubę, żarówkę
  • wkręcić w beton, w drewno

Cytaty

Doktor Kamiński wkręcił korkociąg w korek następnej butelki. - Tylko nie złam - przestrzegał podporucznik Stryjek.

źródło: NKJP: Leon Pawlik: Ankara, 1998

To wydajne i w miarę mocne urządzenie. Można nim wkręcić w drewno miękkie około 130 wkrętów o wymiarach 6 x 60.

źródło: NKJP: (ma.w): Wybierz zadowolenie, Nowiny Raciborskie, 2005, nr 41

[...] wiesza szablę na ścianie, na haczykach solidnie wkręconych przez ojca.

źródło: NKJP: Marek Kochan: Plac zabaw, 2007

Zaczynasz wierzyć, że nie masz zdolności technicznych [...] i do wkręcenia żarówki wołasz montera.

źródło: NKJP: Zuzanna Maj: Instrukcja obsługi szczęśliwego JA, Cosmopolitan, 2000, nr 10

Składnia

bez ograniczeń + wkręcić +
CO + (w CO)

2. w maszynę

Definicja

wciągnąć pomiędzy obracające się części urządzenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wciągnąć

Połączenia

  • wkręcić kartkę, papier, tkaninę; palec
  • wkręcić w maszynę (do pisania), w maszynkę (do mięsa), w jakieś urządzenie

Cytaty

[...] przygotował maszynę, wkręcił kartkę papieru i napisał cztery listy, nie pomyliwszy się ani razu.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Nie mogę narzekać t.2, 2003

Wkręciwszy w maszynę papier, wyrównywała go, aby następnie ustawić właściwą szerokość marginesów.

źródło: NKJP: Zbigniew Mentzel: Wszystkie języki świata, 2005

Między nami mówiąc, komputer jest dużo prostszy w obsłudze niż maszynka do mięsa. Dowodem może być to, że parę osób zdołało już sobie wkręcić w maszynkę do mięsa palec, a nie słyszałem, żeby kogoś komputer ugryzł!

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Historia i fantastyka, 2005

Austriacki kodeks z 1532 r. [...] nakazuje najpierw stosowanie „łagodnych pytań”, potem [...] zastraszanie, następnie markowanie tortur - choćby wkręcenie palca w śruby.

źródło: NKJP: Adam Krzemiński: Mroczna strona człowieka, Polityka, 2004, nr 2456

Zygmunt szamotał się z płaszczem wkręconym w karuzelę...

źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003

Składnia

bez ograniczeń + wkręcić +
CO + (w CO)

3. na stanowisko

Definicja

pot. 
posługując się sprytem, protekcją lub jakimiś nieuczciwymi sposobami, umożliwić komuś uzyskanie czegoś, co nie jest dostępne dla wszystkich

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Połączenia

  • wkręcić brata, kuzyna, znajomego
  • wkręcić do pracy, do zarządu
  • wkręcić na jakieś stanowisko

Cytaty

[...]; jakoś ją wkręciła, zresztą zawsze miała dobre chody u kierownika.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Balzakiana, 2008

To ja bym ciebie w azbesty wkręcił... I zarobiłbyś prędko. - Azbesty? [...] Żebym zdechł na raka?

źródło: NKJP: Edward Redliński: Szczurojorczycy, 1994

Dziadek w jakiś sposób wkręcił nas obu na statystów.

źródło: NKJP: Marek Harny: Zdrajca, 2007

Wkręceni do Stowarzyszenia szpicle nagrywali każdą jej wypowiedź.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Składnia

bez ograniczeń + wkręcić +
KOGO + GDZIE

4. nabrać

Definicja

pot. 
wykorzystać czyjąś nieświadomość, żeby tę osobę ośmieszyć

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Połączenia

  • wkręcić kolegę, kumpla
  • chcieć, próbować wkręcić

Cytaty

Dwóch kolesi, przerażonych zwyczajami przyjaciela, który lubi sobie wypić, a potem wsiąść za kółko, postanowiło wkręcić go tak, żeby już nigdy tego nie zrobił.

źródło: Internet: webcache.googleusercontent.com

Juli milczy, bo orientuje się, że ją trochę wkręcił.

źródło: NKJP: Radosław Figura: Teraz albo nigdy! Seria II Odcinek 01 (14), 2008

Nie ma nic bardziej zabawnego, niż wkręcona gwiazda. Przekonaliśmy się o tym tydzień temu, gdy dziennikarz radia „Zet” [...] wkręcił przez telefon Annę Muchę.

źródło: Internet: plotek.pl

Składnia

bez ograniczeń + wkręcić +
KOGO
Data ostatniej modyfikacji: 26.09.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN