UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

amputacja

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. amputacja
amputacje
D. amputacji
amputacji
neut
amputacyj
char
C. amputacji
amputacjom
B. amputację
amputacje
N. amputacją
amputacjami
Ms. amputacji
amputacjach
W. amputacjo
amputacje

Pochodzenie

internac.

ang. amputation

fr. amputation

niem. Amputation

z łac. amputātiō 'obcięcie'

1. nogi

Definicja

med. 
operacyjne usunięcie jakiejś części ciała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  operacja

Połączenia

  • całkowita, częściowa, obustronna; dalsza, kolejna amputacja
  • amputacja kończyn; nogi, stopy; dłoni, ręki; kciuka, palca; jąder, krtani, nerki, piersi
  • amputacja i leczenie, amputacja i przeszczep; martwica i amputacja, odmrożenie i amputacja, operacja i amputacja
  • osoby z amputacjami
  • kobiety, panie; osoby, pacjenci; rehabilitacja po amputacji; ludzie po amputacjach
  • amputacja grozi komuś, jest konieczna
  • dokonać; uniknąć; coś wymaga amputacji
  • mieć, przejść; przeprowadzić/przeprowadzać, wykonywać; zalecić/zalecać amputację
  • doprowadzić/doprowadzać, dochodzi/doszło; coś prowadzi; nadaje się do amputacji
  • czekać, decydować się, zdecydować się, wyrazić zgodę na amputację
  • zdecydować o amputacji; być po amputacji

Cytaty

Dawid przez dwa dni skarżył się na bóle i brak czucia w ręce. Interwencja lekarska nastąpiła dopiero, gdy u chłopca wystąpiła martwica i amputacja była konieczna.

źródło: NKJP: (RAS): Szpital ponosi winę za kalectwo chłopca, Gazeta Wrocławska, 1999-08-25

Zaburzenia w krążeniu krwi mogą doprowadzić do tzw. stopy cukrzycowej. Ta przypadłość często kończy się amputacją nogi.

źródło: NKJP: (E): Zanim wystąpią objawy, Dziennik Polski , 2005-07-02

„Węzły chłonne ma pani jeszcze czyste, więc na szczęście to dopiero początek” - pocieszył ją lekarz. Zapewniał, że jak najszybsza amputacja piersi da szansę uniknięcia przerzutów.

źródło: NKJP: Michał Bielicki: Złodziej w szpitalu, Detektyw, 3, 1999

Do zakładów opiekuńczo-leczniczych trafiają chorzy po wylewach, udarach, amputacjach, wymagający długoterminowej opieki medycznej.

źródło: NKJP: Dorota Abramowicz: Poprawił się los pacjentów, Dziennik Bałtycki, 2008-08-16

[...] myśliwi znaleźli zranioną samicę rysia zaplątaną w siatkę chroniącą uprawę leśną. Aby uratować jej życie, należało dokonać amputacji jednej z kończyn.

źródło: NKJP: SoWa: Informacje, Las Polski, 2009-02-16

Składnia

bez ograniczeń + amputacja +
(CZEGO)

2. pamięci

Definicja

pozbawienie czegoś uważanego za niezbędne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Połączenia

  • amputacja pamięci, wolnego słowa

Cytaty

Oskarżają nas o masakrę, o amputację wolnego słowa, tłumienie swobody wypowiedzi. Nas, którzy godzinami siedzieliśmy nad tekstem, nadając mu formę, [...]

źródło: NKJP: Zbigniew Kruszyński: Na lądach i morzach : opisy i opowiadania, 1999

Jesteśmy świadkami amputacji ogromnego kawałka polskiej pamięci i duszy. Wystarczy spytać młode pokolenie, czy Lwów, Wilno, Stanisławów, Tarnopol, Drohobycz, Grodno, Krzemieniec mają w ich życiu duchowym jakieś znaczenie, a przekonamy się, że nie mają żadnego lub bardzo niewielkie.

źródło: NKJP: Stanisław Srokowski: Polskie kresy, Akant, 2006-11

Gdyby Wojtyła wiedział o roli Satory, nie posyłałby go do kurii. Oczywiście, przyszły papież tego wtedy wiedzieć nie mógł. Ale my dziś możemy wiedzieć. Nie ma więc powodu, abyśmy tę wiedzę amputowali. Taka amputacja prowadziłaby do fałszowania historii.

źródło: NKJP: Roman Graczyk: Tropem SB : jak czytać teczki, 2007

[...] teoria Maxwella załamała rozwój poznawczy świata, co gorsza torując drogę neopozytywizmowi, doprowadziła wkrótce do amputacji tych rozważań, które jako jedyne prowadzić musiały ku poznaniu, zrozumieniu materii.

źródło: NKJP: Eugeniusz Bobula: Istnienie i poznanie, 2001

W rozwoju gatunku homo sapiens ważną rolę odgrywały wartości, dzięki którym człowiek budował świat poezji i filozofii, wartościowań moralnych, refleksji naukowej, piękna. Zapomnieć dziś o tych wartościach i tworzyć jednowymiarowy świat automatów do głosowania oznaczałoby w praktyce przeprowadzenie amputacji kaleczącej zarówno naturę, jak i kulturę człowieka.

źródło: NKJP: Józef Życiński: Ziarno samotności, 1997

Data ostatniej modyfikacji: 03.01.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json