UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kompas

Chronologizacja

1487, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kompas
kompasy
D. kompasu
kompasów
C. kompasowi
kompasom
B. kompas
kompasy
N. kompasem
kompasami
Ms. kompasie
kompasach
W. kompasie
kompasy

Pochodzenie

wł. compasso '(daw.) kompas; (współcz.) cyrkiel'

1. w terenie

Definicja

przyrząd używany do określania kierunków świata, składający się z tarczy i ruchomej namagnesowanej strzałki, która zawsze wskazuje północ

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni kierunek

Połączenia

  • kompas magnetyczny
  • działanie, igła kompasu

Cytaty

Marek ustawił kompas, spojrzał, przeniósł wzrok na teren.

źródło: NKJP: Marek Kamiński, Wojciech Moskal, Sławomir Swerpel: Nie tylko biegun, 1996

Aby opóźnić ewentualną pogoń, doszczętnie zdemolowali urządzenia sterowni, potłukli kompasy, zniszczyli radiostację, poważnie uszkodzili silnik napędowy statku i jego urządzenia pomocnicze.

źródło: NKJP: Henryk Mąka: Piraci znów atakują, 1995

Odnalazł na kompasie właściwy kierunek i poszedł prosto przed siebie.

źródło: NKJP: Stanisław Lem: Niezwyciężony, 1964

Prócz kompasu w poruszaniu się pomoże im GPS - maleńkie elektroniczne urządzenie, które dzięki satelitom z niezwykłą dokładnością pomaga ustalać położenie.

źródło: NKJP: Adam Wajrak: Dziś rusza pierwsza polska wyprawa polarna na biegun północny, Gazeta Wyborcza, 1995-02-27

2. w życiu

Definicja

reguły, według których człowiek postępuje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  busola

Połączenia

  • wewnętrzny kompas

Cytaty

Wolałbym się może urodzić w jakimś innym miejscu, wynieść z domu polityczną czy kulturalną świadomość, towarzyską ogładę, jakiś solidny kompas, który by mnie przed paskudztwem ochronił.

źródło: NKJP: Jacek Żakowski: Zatwardziałe sumienie Sławomira Mrożka, Gazeta Wyborcza, 1996-07-06

Serce, przewodnik po przeszłości i nieomylny kompas wspomnień, prowadzi w stronę Pysznej, na stare ślady nart, na trasy zimowych „wyryp” po Tatrach Zachodnich.

źródło: NKJP: Stanisław Zieliński: W stronę Pysznej, 2008

Pragną, byś się zagubił, byś stracił swój wewnętrzny kompas!

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Martwe światło, 2009

Data ostatniej modyfikacji: 23.05.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj