UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rozkręcać

Chronologizacja

1564, SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozkręcam
rozkręcamy
2 os. rozkręcasz
rozkręcacie
3 os. rozkręca
rozkręcają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozkręcałem
+(e)m rozkręcał
rozkręcałam
+(e)m rozkręcała
rozkręcałom
+(e)m rozkręcało
rozkręcaliśmy
+(e)śmy rozkręcali
rozkręcałyśmy
+(e)śmy rozkręcały
2 os. rozkręcałeś
+(e)ś rozkręcał
rozkręcałaś
+(e)ś rozkręcała
rozkręcałoś
+(e)ś rozkręcało
rozkręcaliście
+(e)ście rozkręcali
rozkręcałyście
+(e)ście rozkręcały
3 os. rozkręcał
rozkręcała
rozkręcało
rozkręcali
rozkręcały

bezosobnik: rozkręcano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę rozkręcał
będę rozkręcać
będę rozkręcała
będę rozkręcać
będę rozkręcało
będę rozkręcać
będziemy rozkręcali
będziemy rozkręcać
będziemy rozkręcały
będziemy rozkręcać
2 os. będziesz rozkręcał
będziesz rozkręcać
będziesz rozkręcała
będziesz rozkręcać
będziesz rozkręcało
będziesz rozkręcać
będziecie rozkręcali
będziecie rozkręcać
będziecie rozkręcały
będziecie rozkręcać
3 os. będzie rozkręcał
będzie rozkręcać
będzie rozkręcała
będzie rozkręcać
będzie rozkręcało
będzie rozkręcać
będą rozkręcali
będą rozkręcać
będą rozkręcały
będą rozkręcać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. rozkręcajmy
2 os. rozkręcaj
rozkręcajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. rozkręcałbym
bym rozkręcał
rozkręcałabym
bym rozkręcała
rozkręcałobym
bym rozkręcało
rozkręcalibyśmy
byśmy rozkręcali
rozkręcałybyśmy
byśmy rozkręcały
2 os. rozkręcałbyś
byś rozkręcał
rozkręcałabyś
byś rozkręcała
rozkręcałobyś
byś rozkręcało
rozkręcalibyście
byście rozkręcali
rozkręcałybyście
byście rozkręcały
3 os. rozkręcałby
by rozkręcał
rozkręcałaby
by rozkręcała
rozkręcałoby
by rozkręcało
rozkręcaliby
by rozkręcali
rozkręcałyby
by rozkręcały

bezosobnik: rozkręcano by

bezokolicznik: rozkręcać

imiesłów przysłówkowy współczesny: rozkręcając

gerundium: rozkręcanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rozkręcanie
rozkręcania
D. rozkręcania
rozkręcań
C. rozkręcaniu
rozkręcaniom
B. rozkręcanie
rozkręcania
N. rozkręcaniem
rozkręcaniami
Ms. rozkręcaniu
rozkręcaniach
W. rozkręcanie
rozkręcania

imiesłów przymiotnikowy czynny: rozkręcający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozkręcający
rozkręcający
rozkręcający
rozkręcające
rozkręcająca
D. rozkręcającego
rozkręcającego
rozkręcającego
rozkręcającego
rozkręcającej
C. rozkręcającemu
rozkręcającemu
rozkręcającemu
rozkręcającemu
rozkręcającej
B. rozkręcającego
rozkręcającego
rozkręcający
rozkręcające
rozkręcającą
N. rozkręcającym
rozkręcającym
rozkręcającym
rozkręcającym
rozkręcającą
Ms. rozkręcającym
rozkręcającym
rozkręcającym
rozkręcającym
rozkręcającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozkręcający
rozkręcający
rozkręcające
rozkręcające
D. rozkręcających
rozkręcających
rozkręcających
rozkręcających
C. rozkręcającym
rozkręcającym
rozkręcającym
rozkręcającym
B. rozkręcających
rozkręcających
rozkręcających
rozkręcające
N. rozkręcającymi
rozkręcającymi
rozkręcającymi
rozkręcającymi
Ms. rozkręcających
rozkręcających
rozkręcających
rozkręcających

imiesłów przymiotnikowy bierny: rozkręcany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. rozkręcany
rozkręcany
rozkręcany
rozkręcane
rozkręcana
D. rozkręcanego
rozkręcanego
rozkręcanego
rozkręcanego
rozkręcanej
C. rozkręcanemu
rozkręcanemu
rozkręcanemu
rozkręcanemu
rozkręcanej
B. rozkręcanego
rozkręcanego
rozkręcany
rozkręcane
rozkręcaną
N. rozkręcanym
rozkręcanym
rozkręcanym
rozkręcanym
rozkręcaną
Ms. rozkręcanym
rozkręcanym
rozkręcanym
rozkręcanym
rozkręcanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. rozkręcani
rozkręcani
rozkręcane
rozkręcane
D. rozkręcanych
rozkręcanych
rozkręcanych
rozkręcanych
C. rozkręcanym
rozkręcanym
rozkręcanym
rozkręcanym
B. rozkręcanych
rozkręcanych
rozkręcanych
rozkręcane
N. rozkręcanymi
rozkręcanymi
rozkręcanymi
rozkręcanymi
Ms. rozkręcanych
rozkręcanych
rozkręcanych
rozkręcanych

odpowiednik aspektowy: rozkręcić

Pochodzenie

Zob. kręcić

1. sznurek

Definicja

usuwać skręty lub sploty

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

antonimy:  skręcać

Połączenia

  • rozkręcać łańcuszek, spiralę, sznurek

Cytaty

- Sięgniesz? - spytał Magwer, gdy Krogg rozkręcał linę.

źródło: NKJP: Tomasz Kołodziejczak: Krew i kamień, 2003

Wnet słoma pod słupami zajęła się jasnym płomieniem, który rozkręcał zwoje bluszczów, wzbijał się ku górze i obejmował nogi ofiar.

źródło: NKJP: Anna Skibniewska: Ave Cezar imperator, Wieści Podwarszawskie, 2000, nr 29 (488)

Składnia

bez ograniczeń + rozkręcać +
CO

2. zegarek

Definicja

rozkładać na części coś połączonego śrubami

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

antonimy:  skręcać

Połączenia

  • rozkręcać komputer, zegarek; szyny, tory
  • rozkręcać na części, na kawałki

Cytaty

Posłuszny słowom patriarchy, Anglik przefruwa ponad drugim pasem pustej ulicy, mija ogrodzenie, za którym od paru dni umorusana ekipa rozkręca jakieś rury.

źródło: NKJP: Piotr Siemion: Niskie Łąki, 2000

Rozkręcałem wszystko, co tylko było można, do najdrobniejszej śrubki.

źródło: NKJP: Brzydkie kaczątko, Wieści Podwarszawskie, 2008, nr 31 (899)

Złomiarze wyciągają pręty, rozkręcają metalowe konstrukcje, a nawet całe maszyny.

źródło: NKJP: Katarzyna Kalwat: Moda na industrial, Ozon, 2005, nr 3

Pamiętacie, co te wagoniki pospadały z nasypu... Może rozkręcał szyny albo co podłożył.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Zaczynając coś rozkręcać, musiał ocenić, czy potem będzie umiał sam to złożyć.

źródło: NKJP: (izis): Pasja to „mus”, Tygodnik Rybnicki, 2008-04-15

Składnia

bez ograniczeń + rozkręcać +
CO

3. karuzelę

Definicja

kręcąc, wprawiać w coraz szybszy ruch obrotowy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozpędzać

Połączenia

  • rozkręcać karuzelę, koła
  • rozkręcać powoli

Cytaty

Jakbym tak łatwo trafiał, tobym dziesięć razy się zastanowił, nim w człeka kamyk cisnę. Ale że nie trafiam zwykle, to i ręka sama rzemień rozkręca.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Pogrzeb czarownicy, 2003

Nieśmiało zacząłem rozkręcać bat nad sobą. Zataczałem koła długie i spokojne, coraz szersze.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Nagi sad,1967

Przy nadbrzeżu kilku mężczyzn łowi na żyłkę ryby. Rozkręcają haczyk nad głową i rzucają na środek zatoki.

źródło: NKJP: Paweł Smoleński: Odyseusz, Byron i portowi Grecy, Gazeta Wyborcza, 1996-12-06

W parku jest pusto i cicho, więc biegniemy do karuzeli i zaczynamy ją rozkręcać.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Imperium, 2005

Składnia

bez ograniczeń + rozkręcać +
CO

4. gaz

Definicja

pot. 
kręcąc, zmieniać ustawienie jakiegoś regulatora i w ten sposób zwiększać siłę lub zakres działania czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

antonimy:  skręcać

Połączenia

  • rozkręcać gaz, wodę; radio, telewizor

Cytaty

I wtedy - idąc niespiesznym, lekkim krokiem przez most [...] poczuliśmy nastrój tej nocy. [...] Nocy bulgotu ulicznych hydrantów, rozkręcanych przez dorosłych ku uciesze podekscytowanych dzieci, z ulgą i ogłuszającym, radosnym piskiem taplających się w buchającej z nich pienistą fontanną lodowatej wodzie.

źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008

Składnia

bez ograniczeń + rozkręcać +
CO

5. działalność

Definicja

pot. 
powodować, że coś się rozwija i zaczyna nabierać tempa lub intensywności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  rozhuśtywać, rozwijać

Połączenia

  • rozkręcać biznes, działalność, firmę, gospodarkę, interes, koniunkturę, produkcję; imprezę, zabawę; spiralę czegoś
  • zacząć rozkręcać

Cytaty

Starszy syn do spółki z kolegą rozkręca własne pośrednictwo w transporcie kontenerowym, a młodsza córka Andrea [...] ukończyła w tym roku studia na wydziale architektury i pozostaje bez pracy.

źródło: NKJP: Daniel Passent: Choroba dyplomatyczna, 2002

Powszechnie uważa się, że lepiej jest terminować w dużej firmie, zdobyć doświadczenie za cudze pieniądze, a dopiero potem rozkręcać własny interes.

źródło: NKJP: Elżbieta Szawarska: Cosmopolitan, 2000, nr 11

Kiedy my rozkręcaliśmy naszą działalność, w 1963 roku, wewnątrz partii zaczynały się już przedmarcowe gry.

źródło: NKJP: Adam Michnik, Józef Tischner, Jacek Żakowski: Między Panem a Plebanem, 1995

Darek warsztat rozkręcał, ryby chciał hodować...

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004

Składnia

bez ograniczeń + rozkręcać +
CO
Data ostatniej modyfikacji: 06.05.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json