UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wyższość

Chronologizacja

1814, SL

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wyższość
wyższości
D. wyższości
wyższości
C. wyższości
wyższościom
B. wyższość
wyższości
N. wyższością
wyższościami
Ms. wyższości
wyższościach
W. wyższości
wyższości

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. wyższy

1. przewaga

Definicja

większa wartość kogoś lub czegoś ujawniająca się przy porównaniu z kimś lub czymś innym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie kolejność

Relacje znaczeniowe

antonimy:  niższość

Połączenia

  • cywilizacyjna, intelektualna, kulturowa, moralna wyższość
  • wyższość celibatu, chrześcijaństwa, demokracji, gospodarki rynkowej, kapitalizmu, rozumu, socjalizmu, systemu (kapitalistycznego, komunistycznego...), świąt Bożego Narodzenia
  • wyższość gospodarzy, przeciwnika, rywali, zawodników
  • wyższość czegoś nad kapitalizmem, nad socjalizmem; kogoś nad konkurentami, nad przeciwnikami, nad rywalami
  • kompleks, poczucie, uczucie wyższości
  • uznać wyższość czegoś

Cytaty

Powróciły koncepcje wyższości chrześcijaństwa nad innymi religiami oraz taktyka nawracania i misji zamiast dialogu [...].

źródło: NKJP: Anna Sobolewska: Mapy duchowe współczesności: co nam zostało z Nowej Ery?, 2009

[...] pokonując kolejnych rywali, dotarł do wielkiego finału, ale niestety tym razem musiał uznać wyższość swojego przeciwnika.

źródło: NKJP: Ł. Śmiatacz: Wójt Mistrzem!, Czas Ostrzeszowski, nr 8, 2005

Przez większość życia głosiła wyższość socjalizmu nad kapitalizmem.

źródło: NKJP: W. Hagedorny: Szast-prast: Klimaty swojskie i obce, Tygodnik Ciechanowski, 2005-07-08

Edek uśmiechnął się z poczuciem wyższości.

źródło: NKJP: Robert Urbański, Jacek Kondracki: Operacja „Dunaj”, 2009

Składnia

bez ograniczeń + wyższość +
(KOGO/CZEGO) + (nad KIM/CZYM)

2. pycha

Definicja

przekonanie o własnej przewadze nad kimś lub nad czymś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  duma, pycha I, wyniosłość

Połączenia

  • pobłażliwa, pogardliwa wyższość
  • nuta, uśmiech wyższości
  • pełny wyższości
  • demonstrować, pokazywać, udowadniać swoją wyższość
  • mówić, patrzeć, spoglądać z wyższością

Cytaty

[...] po raz kolejny przybrał pełen wyższości ton wszystkowiedzącego mędrca pouczającego maluczkich i nierozgarniętych.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

Mieszkańcy wschodnich terenów wyspy szczycą się, że wśród ich przodków byli starożytni Grecy i z nieukrywaną wyższością spoglądają na zachód, będący niegdyś pod wpływami arabskimi.

źródło: NKJP: Jolanta Kobylińska, Maciej Zakrocki: Podróże, Cosmopolitan, nr 7, 1999

Myślę, że należy postępować konsekwentnie i zgodnie ze swoją naturą – odparła z odcieniem wyższości doświadczonej osoby.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Data ostatniej modyfikacji: 05.09.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json