UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

bernardyn

Chronologizacja

1505, SPXVI

Pochodzenie

łac. śred. bernardinus

1. zakonnik

Definicja

członek zakonu, powstałego w Polsce w XV w. przy kościele św. Bernardyna w Krakowie, będącego odłamem franciszkanów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół osoby związane z religią i kościołem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zakonnik

Połączenia

  • księża, ojcowie bernardyni
  • zostać bernardynem

Cytaty

Biskup, który jest bernardynem, poprowadzi też procesję z relikwiami św. Jana z Puszczy do klasztoru w Dukli.

źródło: NKJP: Uroczystości odpustowe, Dziennik Polski, 2000-07-07

Relikwiarz z płaszczem krakowskiego błogosławionego – bernardyna, który był spowiednikiem Kazimierza Jagiellończyka, 400 lat spoczywał w skarbcu klasztoru pod Wawelem.

źródło: NKJP: (JD): Płaszcz Szymona, Gazeta Krakowska, 2007-03-21

W 1453 roku zjawił się w Krakowie św. Jan Kapistran, płomienny kaznodzieja, włoski bernardyn, który słowem - i to łacińskim! - doprowadzał wiernych do takiego stanu, że rozpalali w Rynku ogniska i wrzucali w ich płomienie kości, karty, instrumenty muzyczne, obrazy.

źródło: NKJP: Andrzej Kozioł: Na krakowskim rynku, 2007

Zawsze bardzo mi się podobała ceremonia mszy, więc przemyśliwałem, czy by przypadkiem nie zostać księdzem. Oczywiście wyłącznie bernardynem. Ksiądz i aktor mają ze sobą dużo wspólnego.

źródło: NKJP: Nie jestem pupilkiem krakowskich salonów, Dziennik Polski, 2000-11-04

Po raz kolejny mieszkańcy Alwerni mieli okazję przeżywać uroczysty wjazd Jezusa do Jerozolimy. Wszystko to za sprawą ojców bernardynów i grupy aktorów, którzy od pięciu lat przybierają stroje z epoki Chrystusa, by przybliżyć wiernym ostatnie dni ziemskiego życia Syna Bożego.

źródło: NKJP: (LID): Tryumfalny wjazd do Jerozolimy, Gazeta Krakowska, 2002-03-26

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bernardyn
bernardyni
ndepr
bernardyny
depr
D. bernardyna
bernardynów
C. bernardynowi
bernardynom
B. bernardyna
bernardynów
N. bernardynem
bernardynami
Ms. bernardynie
bernardynach
W. bernardynie
bernardyni
ndepr
bernardyny
depr

2. pies

Definicja

duży pies, o długiej sierści, maści łaciatej: brązowej i białej, wykorzystywany w ratownictwie górskim do szukania zaginionych turystów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta domowe i hodowlane

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bernard
hiperonimy:  pies

Połączenia

  • czteroletni, kilkumiesięczny, młody; olbrzymi; rasowy bernardyn
  • bernardyn z rodowodem
  • pies bernardyn
  • właściciel bernardyna

Cytaty

Kiedy jeździłem z sądecką grupą strażaków na miejsca kataklizmów, były tam ekipy ratownicze z psami z różnych stron świata. Nigdy jednak nie zauważyłem wśród nich bernardyna. Teoretycznie, bernardyn to pies ufny i pogodny, znający jednak swoją siłę.

źródło: NKJP: Ireneusz Pawlik: Psy jak cielaki, Gazeta Krakowska, 2004-10-09

Zresztą Eksa raczej unikam, nie lubię jego dzikich pieszczot: rzucił się na mnie kiedyś diabelski bernardyn i psy obchodzę z daleka.

źródło: NKJP: Joanna Kulmowa: Topografia myślenia, 2001

Był mieszanką bernardyna z jakąś inną rasą - wielki, kudłaty, płowobiały z czarnymi łatami na łbie, bardzo mądry i piękny.

źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997

Na zamkowym śnieżnym dziedzińcu sfora psów bernardynów powitała nas ujadaniem, otaczając sanie.

źródło: NKJP: Jeremi Przybora: Przymknięte oko opaczności, 1994

Psy przybyły do klasztoru między rokiem1660 a 1670. Pierwsze udokumentowane wiadomości o ratowaniu ludzi przez bernardyny pochodzą z 1703 roku.

źródło: NKJP: (BOS): Koniec legendy Alp?, Gazeta Krakowska, 2004-10-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. bernardyn
bernardyny
D. bernardyna
bernardynów
C. bernardynowi
bernardynom
B. bernardyna
bernardyny
N. bernardynem
bernardynami
Ms. bernardynie
bernardynach
W. bernardynie
bernardyny
Data ostatniej modyfikacji: 24.01.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json