UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

deklinacja

Chronologizacja

1807, SL

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	deklinacja	deklinacje
D.	deklinacji	deklinacji	neut
D.	deklinacji	deklinacyj	char
C.	deklinacji	deklinacjom
B.	deklinację	deklinacje
N.	deklinacją	deklinacjami
Ms.	deklinacji	deklinacjach
W.	deklinacjo	deklinacje

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

łac. dēclīnātiō 'odwrócenie, zgięcie; odchylenie (Ziemi); unikanie; odmiana (w gramatyce)'

1.a odmiana

Definicja

jęz.

odmiana rzeczowników, przymiotników, zaimków, imiesłowów przymiotnikowych i liczebników przez przypadki

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

odmiana

Połączenia

deklinacja przymiotnikowa, rzeczownikowa
deklinacja rzeczownika, zaimka
deklinacja w języku polskim
przypadki deklinacji
przypadek w deklinacji
nazwisko, wyraz podlega deklinacji

Cytaty

[...] „Kościuszko” i „Moniuszko”, jak każde polskie nazwisko, podlega deklinacji [...].

źródło: NKJP: Internet

Na parafię w Łękach Górnych łaski spływają w obfitości. - Księży ci u nas dużo. A siostrów też albo jeszcze więcej - Andrzej F.[...] ma problemy z deklinacją, ale liczyć dobrze potrafi. - Z kilkadziesiąt powołań będzie? - Ooo, na pewno - potakuje

źródło: NKJP: Grzegorz Pulit: Wieś Pana Boga, Gazeta Krakowska, 2002-02-16

W językach semickich podobny jest system tworzenia rdzeni i wyrazów. Podobny też mają system rodzajów (tylko dwa: męski i żeński), liczb (pojedyncza, mnoga i podwójna), przypadków (tylko trzy), podobny system zaimkowy (znacznie rozbudowany) oraz podobny system odmiany czasownika i jego form osobowych. [...]. Składnię tych języków cechuje dość trwały porządek słów, który ma szczególnie ważne znaczenie zwłaszcza tam, gdzie brak deklinacji .

źródło: NKJP: Witold Tyloch: Dzieje ksiąg Starego Testamentu : szkice z krytyki biblijnej, 1981

Składnia

	+	deklinacja	+	(CZEGO)
	+	deklinacja	+	(JAKA)

1.b zbiór wyrazów

Definicja

jęz.

klasa wyrazów odmieniających się przez przypadki według tego samego wzoru

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język

Relacje znaczeniowe

antonimy:

koniugacja

Połączenia

deklinacja łacińska; męska, żeńska

Cytaty

	Większość rodaków opowie się za wariantem nieodmienności, ja jednak muszę polecać model wzorcowy, a jest nim deklinowanie nawiązujące do tej deklinacji łacińskiej, według której odmieniały się germańskie imiona Bruno, Hugo, Otto, Gwido [...]. źródło: NKJP: Jan Miodek: Rzecz o języku, Dziennik Zachodni, 2009-05-29
	Dopełniacz liczby mnogiej w deklinacji żeńskiej jest prototypowo bezkońcówkowy: kobiet, cioć, pań, dróg, bułek, koleżanek. źródło: NKJP: Alicja Nagórko: Zarys gramatyki języka polskiego, 1996
	Jeszcze w XVIII stuleciu utrzymywano samogłoskę e w celownikowo-miejscownikowych postaciach żenie, siestrze - tak jak w deklinacji męskiej do niedawna mówiło się np. o oddziele, a w nijakiej - o zwierciedle. źródło: NKJP: Jan Miodek: Jak mówimy, Gazeta Wyborcza, 1998-12-11
	Wszelką manipulację ułatwia fakt, że reguły te nie są przez użytkowników języka uświadamiane podobnie jak mało który Polak wie, ile w języku polskim jest deklinacji. źródło: NKJP: Julian Brudzewski: 30 minut przeciwko manipulacji, czyli jak nie dać sobą manipulować, 2004

2. Słońca

Definicja

astr.

kąt między płaszczyzną równika a kierunkiem do określanego ciała niebieskiego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat gwiazdy i planety

Połączenia

deklinacja gwiazdy, Słońca

Cytaty

Gdy znamy deklinację Słońca (g) i kąt godzinny Słońca (R) oraz szerokość geograficzną miejsca obserwacji (u), to łatwo z powyższego trójkąta obliczyć wysokość Słońca (h).

źródło: NKJP: Alojzy Woś: Meteorologia dla geografów, 1996

Zjawisko to odkrył w 1728 roku James Bradley, który chcąc odkryć zjawisko paralaksy rocznej, mierzył zmiany deklinacji gwiazdy [...].

źródło: NKJP: Internet

Data ostatniej modyfikacji: 24.05.2017