UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rzeźwy

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł.

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	rzeźwy	rzeźwy	rzeźwy	rzeźwe	rzeźwa
D.	rzeźwego	rzeźwego	rzeźwego	rzeźwego	rzeźwej
C.	rzeźwemu	rzeźwemu	rzeźwemu	rzeźwemu	rzeźwej
B.	rzeźwego	rzeźwego	rzeźwy	rzeźwe	rzeźwą
N.	rzeźwym	rzeźwym	rzeźwym	rzeźwym	rzeźwą
Ms.	rzeźwym	rzeźwym	rzeźwym	rzeźwym	rzeźwej
W.	rzeźwy	rzeźwy	rzeźwy	rzeźwe	rzeźwa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	rzeźwi	rzeźwi	rzeźwe	rzeźwe
D.	rzeźwych	rzeźwych	rzeźwych	rzeźwych
C.	rzeźwym	rzeźwym	rzeźwym	rzeźwym
B.	rzeźwych	rzeźwych	rzeźwych	rzeźwe
N.	rzeźwymi	rzeźwymi	rzeźwymi	rzeźwymi
Ms.	rzeźwych	rzeźwych	rzeźwych	rzeźwych
W.	rzeźwi	rzeźwi	rzeźwe	rzeźwe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	rzeźwiejszy	rzeźwiejszy	rzeźwiejszy	rzeźwiejsze	rzeźwiejsza
D.	rzeźwiejszego	rzeźwiejszego	rzeźwiejszego	rzeźwiejszego	rzeźwiejszej
C.	rzeźwiejszemu	rzeźwiejszemu	rzeźwiejszemu	rzeźwiejszemu	rzeźwiejszej
B.	rzeźwiejszego	rzeźwiejszego	rzeźwiejszy	rzeźwiejsze	rzeźwiejszą
N.	rzeźwiejszym	rzeźwiejszym	rzeźwiejszym	rzeźwiejszym	rzeźwiejszą
Ms.	rzeźwiejszym	rzeźwiejszym	rzeźwiejszym	rzeźwiejszym	rzeźwiejszej
W.	rzeźwiejszy	rzeźwiejszy	rzeźwiejszy	rzeźwiejsze	rzeźwiejsza

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	rzeźwiejsi	rzeźwiejsi	rzeźwiejsze	rzeźwiejsze
D.	rzeźwiejszych	rzeźwiejszych	rzeźwiejszych	rzeźwiejszych
C.	rzeźwiejszym	rzeźwiejszym	rzeźwiejszym	rzeźwiejszym
B.	rzeźwiejszych	rzeźwiejszych	rzeźwiejszych	rzeźwiejsze
N.	rzeźwiejszymi	rzeźwiejszymi	rzeźwiejszymi	rzeźwiejszymi
Ms.	rzeźwiejszych	rzeźwiejszych	rzeźwiejszych	rzeźwiejszych
W.	rzeźwiejsi	rzeźwiejsi	rzeźwiejsze	rzeźwiejsze

Pochodzenie

psł. dial. *rězvъ 'ostry (przenikiwy); energiczny, orzeźwiający'

Od psł. *rěz-ati ‘ciąć, przecinać’ (skąd pol. dawne rzezać) z przyrostkiem *-v- (w związku z przynależnością pierwotnego przymiotnika do tematów na *-ŭ-). Spokrewniony z rześki (por.)

1. powietrze

Definicja

książk.

dający odczucie przyjemnego chłodu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Relacje znaczeniowe

synonimy:

rześki, rzeźwiący

Połączenia

rzeźwe powietrze

Cytaty

Rzeźwe górskie powietrze upajało niby wino.

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

[...] na mgnienie zapomniał o niej, chłonąc w zachwyceniu skórę chłodną z nie startymi kroplami wody, rzeźwą , której smak dopiero poznawał.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966

Wielką było przyjemnością usiąść w cieniu własnego ogródka [...] i cieszyć się spokojem rzeźwego wieczoru.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Imperium, 2005

2. człowiek

Definicja

książk.

jasno myślący i gotów do działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka sprawność i wydolność organizmu

Relacje znaczeniowe

synonimy:

rześki

Połączenia

trochę rzeźwiejszy

Cytaty

[...] ukojona, słodko zasnęła. A dobrze się snem pokrzepiwszy, rzeźwa wstała.

źródło: NKJP: Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian, 2008

Usiłował się rozpowić z pasa korkowego, którego taśmy straszliwie uwierały go na ramionach i w pasie. [...] Bez pasa wydawał się już rzeźwiejszy.

źródło: NKJP: Nelly Strugowa: Wyspa zapomnienia, Nowa Kultura, 1962, nr 4

Ostatnim razem była trochę rzeźwiejsza; we śnie przemówiła kilka razy w niezrozumiałym języku.

źródło: NKJP: Ksenia Olkusz: Ksenia Olkusz, 2005

Data ostatniej modyfikacji: 12.04.2016