UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

upchnąć

upchać

Chronologizacja

1806, SDBand

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. upchnę
upchniemy
2 os. upchniesz
upchniecie
3 os. upchnie
upchną

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. upchnąłem
+(e)m upchnął
upchnęłam
+(e)m upchnęła
upchnęłom
+(e)m upchnęło
upchnęliśmy
+(e)śmy upchnęli
upchnęłyśmy
+(e)śmy upchnęły
2 os. upchnąłeś
+(e)ś upchnął
upchnęłaś
+(e)ś upchnęła
upchnęłoś
+(e)ś upchnęło
upchnęliście
+(e)ście upchnęli
upchnęłyście
+(e)ście upchnęły
3 os. upchnął
upchnęła
upchnęło
upchnęli
upchnęły

bezosobnik: upchnięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. upchnijmy
2 os. upchnij
upchnijcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. upchnąłbym
bym upchnął
upchnęłabym
bym upchnęła
upchnęłobym
bym upchnęło
upchnęlibyśmy
byśmy upchnęli
upchnęłybyśmy
byśmy upchnęły
2 os. upchnąłbyś
byś upchnął
upchnęłabyś
byś upchnęła
upchnęłobyś
byś upchnęło
upchnęlibyście
byście upchnęli
upchnęłybyście
byście upchnęły
3 os. upchnąłby
by upchnął
upchnęłaby
by upchnęła
upchnęłoby
by upchnęło
upchnęliby
by upchnęli
upchnęłyby
by upchnęły

bezosobnik: upchnięto by

bezokolicznik: upchnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: upchnąwszy

gerundium: upchnięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. upchnięcie
upchnięcia
D. upchnięcia
upchnięć
C. upchnięciu
upchnięciom
B. upchnięcie
upchnięcia
N. upchnięciem
upchnięciami
Ms. upchnięciu
upchnięciach
W. upchnięcie
upchnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: upchnięty

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. upchnięty
upchnięty
upchnięty
upchnięte
upchnięta
D. upchniętego
upchniętego
upchniętego
upchniętego
upchniętej
C. upchniętemu
upchniętemu
upchniętemu
upchniętemu
upchniętej
B. upchniętego
upchniętego
upchnięty
upchnięte
upchniętą
N. upchniętym
upchniętym
upchniętym
upchniętym
upchniętą
Ms. upchniętym
upchniętym
upchniętym
upchniętym
upchniętej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. upchnięci
upchnięci
upchnięte
upchnięte
D. upchniętych
upchniętych
upchniętych
upchniętych
C. upchniętym
upchniętym
upchniętym
upchniętym
B. upchniętych
upchniętych
upchniętych
upchnięte
N. upchniętymi
upchniętymi
upchniętymi
upchniętymi
Ms. upchniętych
upchniętych
upchniętych
upchniętych

odpowiednik aspektowy: upychać

Pochodzenie

Zob. pchać

1. ludzi w wagonie

Definicja

z trudem umieścić kogoś lub coś w miejscu, gdzie jest zbyt ciasno

Warianty

  • upchać

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  upchać
hiperonimy:  wypełnić

Połączenia

  • upchnąć coś w kąt; w kącie, w szafie
  • upchnąć coś z trudem
  • próbować coś gdzieś upchnąć
  • ciasno upchnięty

Cytaty

Wagon, w którym byłyśmy upchnięte, zaczął się palić.

źródło: NKJP: Elwira Kucharska: Siła przyciągania, czyli polskie losy, 2008

Marta wyciągnęła z plecaka swoje rzeczy i próbowała upchnąć w szafie, ale widząc i tam męskie gospodarstwo - zrezygnowała i rozłożyła je na łóżku.

źródło: NKJP: Maciej Pinkwart: Dziewczyna z Ipanemy, 2003

Wywiezieni, po wielogodzinnym oczekiwaniu i niepewności na placu przed dworcem kolejowym w Ostrzeszowie, zostali upchnięci do podstawionych wagonów bydlęcych i skierowani najpierw do obozu przejściowego w Łodzi, a stamtąd do Dachau, skąd dopiero kierowano ich do robót w Austrii i Bawarii.

źródło: NKJP: Stanisław Nawrocki (red.): Wybaczamy i pamiętamy. Z kart historii wysiedlenia. Memento dla potomnych, Czas Ostrzeszowski, 2005

Miała na sobie [...] bordową czapeczkę z daszkiem, pod którą upchnęła długie, jasne włosy.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Góra Trzech Szkieletów, 2003

Gdy dowódca zobaczył, że jesteśmy upchnięci jak śledzie w beczce, to machnął ręką.

źródło: NKJP: Monika Frenkiel: Krzyż będzie stał, Gazeta Krakowska, 2005-05-06

Składnia

bez ograniczeń + upchnąć +
KOGO/CO + (GDZIE)

2. plecak ubraniami

Definicja

wypełnić wnętrze czegoś przedmiotami czy ludźmi, tak że zrobiło się tam bardzo ciasno

Warianty

  • upchać

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wypchać
hiperonimy:  wypełnić

Cytaty

Upchnął pierwszą torbę. Dużą, czarną, podróżną torbę.

źródło: NKJP: Maciej Malicki: Ostatnia [sto czternaście opowiadań o tym samym], 2009

W sklepie internetowym widoczność opakowania nie ma aż takiego znaczenia, bo zazwyczaj widzimy towar bez opakowania lub po prostu nie ma aż takiej konkurencji jak na upchniętej półce.

źródło: Stora Enso o internetowych opakowaniach, 2015-09-14 (rozmaitosci.com)

Składnia

bez ograniczeń + upchnąć +
CO

3. spotkanie w grafik

Definicja

pot. 
znaleźć z trudnością trochę czasu na zrobienie czegoś

Warianty

  • upchać

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Cytaty

Dziś np. dałam się wyciągnąć na zajęcia ZUMBY i totalnie dałam się porwać. I nie wiem, gdzie to wcisnę, ale pewnie gdzieś upchnę w grafik (nie ma rzeczy niemożliwych, tak?).

źródło: Internet: wizaz.pl

W gminie Czarna dzieci rzadziej niż rówieśnicy spotykają się m.in. na lekcjach biologii czy geografii [...]. W niektórych szkołach zaległości są już na tyle duże, że dodatkowe lekcje trudno będzie upchnąć.

źródło: NKJP: Grzegorz Pulit: Skradzione lekcje, Gazeta Krakowska, 2001-07-14

Składnia

bez ograniczeń + upchnąć +
CO + (w CO)

4. zawodnika w reprezentacji

Definicja

pot. 
spowodować, że ktoś mógł znaleźć się w określonym miejscu lub uzyskać określony status, mimo że inne osoby tego nie chciały

Warianty

  • upchać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wcisnąć, wepchać, wepchnąć

Cytaty

W ogóle grupa menedżerów kręcąca się przy polskiej lidze i piłkarzach, myśląca tylko o tym, by upchnąć zawodnika byle gdzie, wyrządza więcej szkody, niż jest z niej pożytku.

źródło: NKJP: Rafał Romaniuk: To oni szkodzą polskiej piłce, Dziennik Zachodni, 2008-06-20

[...] powołana została do życia trzecia liga, w której upchnięto najsłabsze i najbiedniejsze kluby.

źródło: NKJP: Co przyniesie reforma?, Dziennik Polski, 2000-03-29

Nadszedł lipiec, a ja wciąż nie miałam nigdzie złożonych papierów. W końcu rodzice upchnęli mnie w zawodówce.

źródło: NKJP: Halina Kluz: A pamięć dźwigamy już my, Gazeta Wyborcza, 1996-10-23

Składnia

bez ograniczeń + upchnąć +
KOGO + GDZIE

5. towar klientowi

Definicja

pot. 
nakłonić kogoś do kupienia czegoś

Warianty

  • upchać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

Relacje znaczeniowe

synonimy:  wcisnąć, wepchać, wepchnąć
hiperonimy:  sprzedać

Połączenia

  • upchnąć towar
  • próbować coś upchnąć

Cytaty

Mimo agresywnej reklamy oraz polityki promocyjnej prawie wszyscy producenci i importerzy aż do końca maja oferowali pojazdy z rocznika 2004, a niektórzy próbują je upchnąć klientom do dziś.

źródło: NKJP: Adam Molenda: Kraj krzywych aut, Dziennik Polski, 2005-07-08

W sklepowym gwarze, ruchu i tłoku łatwiej upchnąć towary podłej jakości.

źródło: NKJP: Adam Grzeszak: Niespodzianki świętego Mikołaja, Polityka, 2003-11-29

Zachód będzie mógł nam sprzedać swoje nadwyżki zboża i to znacznie drożej, niż my upchnęliśmy swoje na Wschodzie.

źródło: NKJP: Krystyna Naszkowska: Na chłopski rozum, Gazeta Wyborcza, 1992-06-29

Składnia

bez ograniczeń + upchnąć +
CO + (KOMU)

6. treść w pojęciu

Definicja

pot. 
zawrzeć w czymś na siłę jakąś treść

Warianty

  • upchać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zawrzeć

Cytaty

Czytelnik czy widz zachodni odruchowo usiłuje upchnąć twórczość Havla w jedną z dwu szufladek: albo tę oznaczoną „Teatr Absurdu”, albo tę z etykietką „Teatr Protestu”.

źródło: NKJP: Stanisław Barańczak: Poezja i duch uogólnienia, 1996

Dlaczego chcesz upchnąć w logicznej teorii jeszcze jakąś siłę wyższą, której pochodzenia ani domniemanej potęgi wytłumaczyć nie jesteś w stanie?

źródło: NKJP: Internet

Twórcy poruszają się w tematyce grozy, próbują upchnąć razem psychologiczny thriller i społeczny dramat, obserwację zamkniętego społeczeństwa, lęk przed nieznanym, przed stratą i zmianami.

źródło: NKJP: Przemysław Romański: Gatunkowa pomyłka, Esensja, 2009-08-21

Wiadomości czytało przed emisją wiele osób, wydawcy, dyrektor dyżurny, cenzor i niemożliwe było, aby te wszystkie kolejne instancje nie upchnęły gdzieś frazesów.

źródło: NKJP: Proszę Państwa, 10 lat temu skończył się w Polsce komunizm, Gazeta Wyborcza, 1999-06-05

Składnia

bez ograniczeń + upchnąć +
CO + (w CO | w CZYM)
Data ostatniej modyfikacji: 12.04.2021
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json