UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

choleryczny

Chronologizacja

1534, SPXVI

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. choleryczny
choleryczny
choleryczny
choleryczne
choleryczna
D. cholerycznego
cholerycznego
cholerycznego
cholerycznego
cholerycznej
C. cholerycznemu
cholerycznemu
cholerycznemu
cholerycznemu
cholerycznej
B. cholerycznego
cholerycznego
choleryczny
choleryczne
choleryczną
N. cholerycznym
cholerycznym
cholerycznym
cholerycznym
choleryczną
Ms. cholerycznym
cholerycznym
cholerycznym
cholerycznym
cholerycznej
W. choleryczny
choleryczny
choleryczny
choleryczne
choleryczna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. choleryczni
choleryczni
choleryczne
choleryczne
D. cholerycznych
cholerycznych
cholerycznych
cholerycznych
C. cholerycznym
cholerycznym
cholerycznym
cholerycznym
B. cholerycznych
cholerycznych
cholerycznych
choleryczne
N. cholerycznymi
cholerycznymi
cholerycznymi
cholerycznymi
Ms. cholerycznych
cholerycznych
cholerycznych
cholerycznych
W. choleryczni
choleryczni
choleryczne
choleryczne

1.a człowiek

Definicja

taki, który jest wybuchowy, popędliwy, impulsywny i nieopanowany

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  raptusowy
antonimy:  flegmatyczny

Cytaty

- Jak pańskim zdaniem - zagadywała robola choleryczna redaktor Boznańska, wymachując mu przed nosem mikrofonem z mało dyskretnym logo - wczorajszy zamach terrorystyczny wpłynie na przyszłość naszego kraju?

źródło: NKJP: Grzegorz Mathea: IV Rzeczpospolita, 2005

To reżyser mówiący zawsze swoim językiem teatralnym, nie zmieniający charakteru scenicznego pisma. Niełatwy w pracy: bywa choleryczny, wybuchowy, używa siarczystego języka.

źródło: NKJP: Jolanta Ciosek: Aktor konieczny, Dziennik Polski, 2006-11-25

Romek był bardzo dowcipny, potrafił być sympatyczny jak mało kto. Ale jednocześnie bywał choleryczny, nerwowy, strasznie obrażalski.

źródło: NKJP: Henryk Tomaszewski: Sztuka, Gazeta Wyborcza, 1996-04-26

1.b temperament

Definicja

taki, który świadczy o tym, że ktoś jest wybuchowy, popędliwy, impulsywny i nieopanowany

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  raptusowy
antonimy:  flegmatyczny

Połączenia

  • choleryczny charakter, temperament; choleryczna natura, osobowość; choleryczne usposobienie

Cytaty

Mimo swego cholerycznego temperamentu południowca obraził się na nas tylko jeden, jedyny raz: zapomnieliśmy mu powiedzieć, zapraszając na nasiadówkę z kilkoma znajomymi, że rano tego dnia wzięliśmy ślub. Wybaczył po jakimś czasie, ale był wstrząśnięty: nie daliśmy mu szansy złożenia nam oficjalnych gratulacji.

źródło: NKJP: Kamila Sławińska: Nowy Jork. Przewodnik niepraktyczny, 2008

Dopiero około piętnastej bez telefonicznego uprzedzenia zjawiła się razem z Piotrem. Wczorajszą scenę z matką zbagatelizowała. - Minie jej. To choleryczna natura i trzeba po prostu przeczekać.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

Pacjent Winicjusz to przykład osobowości cholerycznej, balansującej na pograniczu neurotyczności i ekstrawersji.

źródło: NKJP: Paweł Sasko: Czar par, Esensja nr 02 (LXXIV), 2008-03

W końcu pańskiemu dziecku groziło poważne niebezpieczeństwo, a pan jako ojciec nie zrobił nic, żeby... - i tu dyrektor przerwał na dłuższą chwilę, a ja domyśliłem się, że to był jeden z cholerycznych wybuchów mojego ojca, który, zazwyczaj spokojny, jeśli już wpadał w gniew, to nie liczył się z niczym i z nikim.

źródło: NKJP: Paweł Huelle: Weiser Dawidek, 1997

2. cmentarz

Definicja

związany z cholerą - chorobą zakaźną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób

Połączenia

  • cmentarz, szpital choleryczny

Cytaty

[...] chcemy przy każdym odremontowanym cmentarzu ewangelickim oraz przy cmentarzu cholerycznym w Zdrojach postawić tablice informacyjne z krótką historią danej nekropolii.

źródło: NKJP: (ks): „Światło” na przyszłość, Tygodnik Tucholski nr 757, 2006

Ktoś o tym nazwisku ufundował na cmentarzu Père-Lachaise symboliczny nagrobek Zorana Ivandica, zapoznanego rzeźbiarza, który w czasie wojny zmarł w baraku cholerycznym i nikt nawet nie pamiętał, po czyjej stronie walczył.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Światło i lęk, 2003

W asortymencie miał popularne krople choleryczne, miód koperkowy, sole trzeźwiące, syrop żywokostowy, płyn na odciski... Te i inne medykamenty sprzedawał w latach międzywojennych, w jednej z pierwszych w Gdyni, a istniejącej do dzisiaj, aptece przy ulicy Świętojańskiej 122 (na wprost Urzędu Miasta).

źródło: NKJP: Beata Jajkowska: Historia Gdyni wyściełana atłasem, Dziennik Bałtycki, 2004-09-19

Miejsce spoczynku szczątków upamiętniono pomnikiem z inskrypcją o treści: Tu spoczywają szczątki 478 ofiar zarazy cholerycznej z lat 1872-1873 zebrane pod wspólną mogiłą po zniszczeniu cmentarza cholerycznego podczas budowy węzła kolejowego w 1908 r.

źródło: NKJP: Internet

To powodowało nieustanne spory o to, kto ma czyścić kanał: właściciel wody, czy gruntu pod nią. Najgorzej wychodzili na tym tarnowianie. Magistrat z konieczności niekiedy czyścił, a w chwilach zagrożenia cholerycznego nawet dezynfekował kanał.

źródło: NKJP: (KROP): Czy wiesz, że..., Gazeta Krakowska, 2007-02-03

3. burza

Definicja

taki, który wywołuje u mówiącego złość, gniew lub inne negatywne uczucia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:  cholerny, piekielny, przeklęty, sakramencki

Cytaty

Moja żona komunikuje się telefonicznie z domem, ażeby uspokoić i dać znać - okazuje się, że rzeczywiście tam, nad miastem, burza choleryczna.

źródło: NKJP: Zygmunt Haupt: Baskijski diabel: opowiadania i reportaże, 2007

Przytroczył talerzyki do paska, kijki złożył i udowodnił, że można ryć nimi śnieg nie gorzej niż bambusem. Sposób złożonych kijków zalecano na stromym zboczu, w trudnym terenie, na sparszywiałym śniegu lub na cholerycznej szreni.

źródło: NKJP: Stanisław Zieliński: W stronę Pysznej, 2008

- Bo ja w Zakopanem właściwie nikogo nie znam. To muszę sobie namotać jakąś sympatię, no nie? A pan mi się podoba. Nie mogę przecież bez przerwy prowadzać się z ciotką. Choleryczne nudy. Bo nie powiedziałam panu jeszcze, że jadę do ciotki.

źródło: NKJP: Zygmunt Zeydler-Zborowski: Czarny mercedes, 2005

Data ostatniej modyfikacji: 02.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj