Chronologizacja
Pochodzenie
łac. mitra 'przepaska na głowę, turban'
z gr. mítra, mítrē 'pas; kobieca przepaska na głowę'
1. nakrycie głowy biskupa
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | infuła |
Połączenia
- mitra biskupia
- mitra na głowie
- mitra i pastorał
Cytaty
|
Podczas odbywającej się w Lyonie 14 listopada 1305 roku ceremonii przyjęcia sakry zawaliła się nagle ściana kościoła [...]. Papież spadł z konia, jego mitra potoczyła się po bruku, ale ocalał. źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1995 |
|
|
Biała szeroka chusta, nakładana na plecy, używana przez ministrantów do trzymania mitry (infuły) lub pastorału, tak by nie dotykać insygniów gołymi rękami. źródło: NKJP: Internet |
|
|
W trumnie mieszczącej prochy biskupa Kostki znaleziono resztki mitry z jego herbem Dąbrową oraz fioletową sutannę, ornat, stułę, piuskę, rękawice i pozłacany krzyż z łańcuchem, wszystko dobrze zachowane. źródło: NKJP: Ks. Piotr Kostka: Zasłużony biskup kresowy, Ateneum Kapłańskie nr 251, 1947 |
|
|
Na sklejkowej komódce dwaj łemkowscy święci z napisami. Inni dwaj malowani, ale na szkle, rudo-niebieskawo-niebiescy, z mitrami na głowie, z palcami wysoko. źródło: NKJP: Miron Białoszewski: Chamowo, 2010 |
|
|
Infułaci mogą nosić sutannę fioletową albo czarną z rubinowymi obszywkami oraz jedwabny pas z frędzlami. Przysługuje im mitra koloru białego. źródło: NKJP: (cin): Wadowicki proboszcz - infułatem, Gazeta Krakowska, 2006-12-27 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mitra |
mitry |
|
| D. | mitry |
mitr |
|
| C. | mitrze |
mitrom |
|
| B. | mitrę |
mitry |
|
| N. | mitrą |
mitrami |
|
| Ms. | mitrze |
mitrach |
|
| W. | mitro |
mitry |
2. funkcja
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół miejsca i instytucje związane z religią i kościołem
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | biskupstwo, infuła |
Cytaty
|
Pierwszy wyjechał Władysław. Zimą 1264 był już w Pradze. Następnej wiosny otrzymał mitrę biskupią Salzburga, gdzie zresztą rzadko przebywał. źródło: NKJP: Henryk Waniek: Opis podróży mistycznej z Oświęcimia do Zgorzelca 1257-1957, 1996 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mitra |
mitry |
|
| D. | mitry |
mitr |
|
| C. | mitrze |
mitrom |
|
| B. | mitrę |
mitry |
|
| N. | mitrą |
mitrami |
|
| Ms. | mitrze |
mitrach |
|
| W. | mitro |
mitry |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. nakrycie głowy księcia
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa
Cytaty
|
Zawsze podkreślał z dumą, że na jego liberyjnej ciemnej kurtce są guziki herbowe Lubomirskich z herbem Śreniawa i książęcą mitrą, podczas gdy drugi służący, Władysław, miał guziki z herbem mego ojca - Nałęczem Niezwiązanym i ze zwykłą szlachecką pięciopałkową koroną. źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, 1994 |
|
|
Na pogrzebie męża, z którym spędziła życie jak z bratem, Kinga wystąpiła ponoć w półzakonnym stroju. Obok niej stała Jolanta, także świeżo owdowiała, i w podobnym stroju. Obie żegnały się ze światem, z książęcymi mitrami, szykując się do spędzenia reszty swego życia w zakonnym habicie. źródło: NKJP: Jacek Zaręba: Kinga - droga do świętości, Dziennik Polski, 2005-02-18 |
|
|
Nad tarczą herbową znajduje się korona rangowa w postaci mitry książęcej. źródło: NKJP: muzeumwp.pl |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mitra |
mitry |
|
| D. | mitry |
mitr |
|
| C. | mitrze |
mitrom |
|
| B. | mitrę |
mitry |
|
| N. | mitrą |
mitrami |
|
| Ms. | mitrze |
mitrach |
|
| W. | mitro |
mitry |