UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zmrużyć

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. mrużyć

Definicja

przymknąć powieki

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:  przymrużyć

Połączenia

  • zmrużyć oczy, powieki, ślepia
  • zmrużyć oczy od światła
  • zmrużyć oczy na chwilę
  • zmrużyć oczy z rozkoszy, z wysiłku, ze strachu
  • zmrużyć oczy gniewnie, kpiąco, lekko, po łobuzersku, podejrzliwie, złośliwie
  • zmrużyć oczy jak kot, jak kotka, jak krótkowidz

Cytaty

Zmrużyła podejrzliwie oczy, próbując zrozumieć, z czego się śmieję.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Kisuny, 2008

Zmierzył mnie nieruchomym spojrzeniem zza zmrużonych powiek.

źródło: NKJP: Andrzej Stasiuk: Biały kruk, 1995

Witaj, Serwalu - powiedziała, patrząc na mnie spod zmrużonych powiek i owijając mi ramiona wokół szyi.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Rynek w Smyrnie, 2007

Zmrużywszy oczy, patrzyła na niego wyzywająco.

źródło: NKJP: Zygmunt Zeydler-Zborowski: Czarny mercedes, 1958

Wilczyca zmrużyła ślepia, otrząsnęła z grzbietu nawiany śnieg i parsknęła donośnie.

źródło: KJ WSJP: Piotr Korda: Wadera, 1968

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zmrużę
zmrużymy
2 os. zmrużysz
zmrużycie
3 os. zmruży
zmrużą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zmrużyłem
+(e)m zmrużył
zmrużyłam
+(e)m zmrużyła
zmrużyłom
+(e)m zmrużyło
zmrużyliśmy
+(e)śmy zmrużyli
zmrużyłyśmy
+(e)śmy zmrużyły
2 os. zmrużyłeś
+(e)ś zmrużył
zmrużyłaś
+(e)ś zmrużyła
zmrużyłoś
+(e)ś zmrużyło
zmrużyliście
+(e)ście zmrużyli
zmrużyłyście
+(e)ście zmrużyły
3 os. zmrużył
zmrużyła
zmrużyło
zmrużyli
zmrużyły

bezosobnik: zmrużono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zmrużmy
2 os. zmruż
zmrużcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zmrużyłbym
bym zmrużył
zmrużyłabym
bym zmrużyła
zmrużyłobym
bym zmrużyło
zmrużylibyśmy
byśmy zmrużyli
zmrużyłybyśmy
byśmy zmrużyły
2 os. zmrużyłbyś
byś zmrużył
zmrużyłabyś
byś zmrużyła
zmrużyłobyś
byś zmrużyło
zmrużylibyście
byście zmrużyli
zmrużyłybyście
byście zmrużyły
3 os. zmrużyłby
by zmrużył
zmrużyłaby
by zmrużyła
zmrużyłoby
by zmrużyło
zmrużyliby
by zmrużyli
zmrużyłyby
by zmrużyły

bezosobnik: zmrużono by

bezokolicznik: zmrużyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zmrużywszy

gerundium: zmrużenie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zmrużenie
zmrużenia
D. zmrużenia
zmrużeń
C. zmrużeniu
zmrużeniom
B. zmrużenie
zmrużenia
N. zmrużeniem
zmrużeniami
Ms. zmrużeniu
zmrużeniach
W. zmrużenie
zmrużenia

imiesłów przymiotnikowy bierny: zmrużony

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. zmrużony
zmrużony
zmrużony
zmrużone
zmrużona
D. zmrużonego
zmrużonego
zmrużonego
zmrużonego
zmrużonej
C. zmrużonemu
zmrużonemu
zmrużonemu
zmrużonemu
zmrużonej
B. zmrużonego
zmrużonego
zmrużony
zmrużone
zmrużoną
N. zmrużonym
zmrużonym
zmrużonym
zmrużonym
zmrużoną
Ms. zmrużonym
zmrużonym
zmrużonym
zmrużonym
zmrużonej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. zmrużeni
zmrużeni
zmrużone
zmrużone
D. zmrużonych
zmrużonych
zmrużonych
zmrużonych
C. zmrużonym
zmrużonym
zmrużonym
zmrużonym
B. zmrużonych
zmrużonych
zmrużonych
zmrużone
N. zmrużonymi
zmrużonymi
zmrużonymi
zmrużonymi
Ms. zmrużonych
zmrużonych
zmrużonych
zmrużonych

odpowiednik aspektowy: zmrużać

Składnia

Rz żywotny + zmrużyć +
CO

Frazeologizmy

bez mrugnięcia okiem
bez zmrużenia oka
bez zmrużenia powiek
bez zmrużenia powieki
ktoś nie zmrużył oka
ktoś nie zmrużył oczu
ktoś nie zmrużył oka
ktoś nie zmrużył oczu
Data ostatniej modyfikacji: 14.03.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json