Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *ręsa 'coś strzępiastego, jak włoski na powiece'
1. włoski
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd
Połączenia
- dolna, górna rzęsa; naturalne; długie, gęste, krótkie; ciemne, czarne, (bardzo) jasne, rudawe; lepkie od łez; trzepoczące; modne; syntetyczne, sztuczne rzęsy
- sztuczne rzęsy z brokatem
- rzęsy i brwi; brwi i rzęsy, włosy i rzęsy; grzywka, brwi i rzęsy, wąsy, rzęsy i brwi; włosy, brwi, rzęsy
- linie; farbowanie, henna, malowanie; doklejanie, upiększanie; (sztuczne) kępki, pęczki (sztucznych) rzęs; lek na porost rzęs
- powieki bez rzęs; kredki, odżywki, pomadka, puder, tusz; szczoteczka do rzęs; spojrzenie spod rzęs
- tusz na rzęsach; ktoś o jakichś rzęsach
- rzęsy błyszczą, obsychają; odrastają, rosną; łamią się, wypadają
- nie mieć rzęs
- mieć jakieś; unieść, zmrużyć; coś pogrubia, skleja, wydłuża, wzmacnia rzęsy; farbować, pociągnąć tuszem, tuszować, wytuszować; modelować, rozczesywać (grzebykiem), wyszczotkować; wzmocnić; dokleić, odkleić, przylepiać; rzęsy pomalowane, przyklejone, (mocno) uczernione, wytuszowane; spuszczone rzęsy
- mrugać, trzepotać, zamrugać, zatrzepotać rzęsami
- obserwować, patrzeć, przypatrywać się, spojrzeć spod rzęs
- coś pojawia się, pokazuje się, zawisa na rzęsach; (tusz) rozmazuje się na rzęsach; poczuć (łzy) na rzęsach; ktoś o sztucznych rzęsach; pociągnąć czymś po rzęsach
Cytaty
|
Chmurne oczy ocieniają długie, dziewczęce rzęsy, pełne usta są lekko wydęte, co nadaje twarzy wyraz naburmuszenia [...]. źródło: NKJP: Ewa Cechnicka: Znak Anny, 1997 |
|
|
Miała nieduże brązowe oczy, rudawe rzęsy, włosy też były rudawoblond, a twarz pełna piegów. źródło: NKJP: Ewa Przybylska: Dotyk motyla, 1995 |
|
|
Do rzęs używa tuszu wyłącznie czarnego. źródło: NKJP: Zbigniew Kruszyński: Na lądach i morzach: Opisy i opowiadania, 1999 |
|
|
Chłopiec miał przymknięte powieki, spod ciemnych rzęs, które rzucały czarny cień, płynęły wielkie łzy. źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1996 |
|
|
Jeżeli natura nie obdarzyła cię rzęsami jak u Kaliny Jędrusik, nie martw się. Sztuczne rzęsy są bardzo modne! źródło: NKJP: Podróż do przyszłości, prasa, 2000 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | rzęsa |
rzęsy |
|
| D. | rzęsy |
rzęs |
|
| C. | rzęsie |
rzęsom |
|
| B. | rzęsę |
rzęsy |
|
| N. | rzęsą |
rzęsami |
|
| Ms. | rzęsie |
rzęsach |
|
| W. | rzęso |
rzęsy |
2. roślina
Definicja
Noty o użyciu
Wyraz używany jako składnik terminów botanicznych, np.: rzęsa wodna, rzęsa drobna, rzęsa trójrowkowa.
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny wodne
Połączenia
- ciemna, zielona rzęsa; rzęsa wodna
- kolor; kożuch, warstwa rzęsy
- bajoro z rzęsą
- (basen) pełny rzęsy
- rzęsa opada (na dno), rośnie; pokrywa, porasta, zarasta staw (powierzchnię, wodę ...); oczyszcza (ścieki)
- pokryć się, poróść/porosnąć, zarastać, zaróść/zarosnąć; pokryty, porośnięty, zarośnięty; porosły, zarosły rzęsą
Cytaty
|
Dobiega budowa drugiego stawu [...], w którym specjalna rzęsa wodna będzie oczyszczała ścieki. źródło: NKJP: Oczyszczalnia na finiszu, Dziennik Polski-Oświęcim, 2001-07-18 |
|
|
Teraz jechali przez mroczne, ponure lasy, w których drzewa wyrastały wprost z zielonych od rzęsy bagien. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996 |
|
|
Tuż obok był wielki staw pokryty grubą warstwą rzęsy. źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1987 |
|
|
[...] obaj stali oparci o barierkę, smętnie spoglądając w zieloną, porośniętą rzęsą fosę. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | rzęsa |
rzęsy |
|
| D. | rzęsy |
rzęs |
|
| C. | rzęsie |
rzęsom |
|
| B. | rzęsę |
rzęsy |
|
| N. | rzęsą |
rzęsami |
|
| Ms. | rzęsie |
rzęsach |
|
| W. | rzęso |
rzęsy |
Inne uwagi
Zwykle lp