UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przywilej

Chronologizacja

XIV w., Bor
1393, Bańk

Pochodzenie

łac. prīvilēgium

1. uprawnienie

Definicja

szczególne uprawnienie przysługujące tylko jakiejś osobie lub grupie osób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • branżowe, emerytalne, górnicze, kościelne, socjalne, uniwersyteckie, wojskowe; konstytucyjne, ustawowe; liczne; nowe; duże, nadmierne, wielkie, znaczne; nadzwyczajne, nieuzasadnione, specjalne, szczególne przywileje; przywileje celne, ekonomiczne, finansowe, fiskalne, handlowe, płacowe, podatkowe; dyplomatyczne, wyborcze; kombatanckie, pracownicze
  • przywilej dziennikarzy, gospodarza, kobiety, nauczycieli, pracowników, władzy, związków zawodowych; młodości; bezkarności, dostępu do czegoś, korzystania z czegoś, nietykalności, pierwszeństwa
  • przywileje dla mniejszości narodowych; dla górników; dla dłużników, dla inwestorów; dla banków
  • przywileje i immunitety, przywileje i korzyści, przywileje i obowiązki, przywileje i ograniczenia, przywileje i prawa, przywileje i preferencje, przywileje i swobody, przywileje i ulgi, przywileje i uprawnienia, przywileje i zaszczyty; władza i przywileje, wolność i przywileje
  • brak; likwidacja, realizacja, utrata przywilejów
  • prawo do przywilejów; rezygnacja z przywilejów
  • walka o przywileje
  • przywilej przysługuje komuś
  • domagać się, żądać przywilejów
  • dostać, mieć, otrzymać, stracić, utrzymać, uzyskać, zachować; cofnąć, dać, likwidować, odebrać, ograniczać przywileje
  • cieszyć się; obdarzony, objęty przywilejami
  • korzystać, skorzystać; zrezygnować z przywilejów
  • liczyć; powoływać się na przywilej; starać się, zabiegać o przywileje

Cytaty

Jest bankiem emisyjnym, co oznacza, że jedynie on ma przywilej emitowania pieniądza gotówkowego.

źródło: NKJP: Bogusław Pietrzak, Zbigniew Polański (red.): System finansowy w Polsce, 1997

Górnicy w tamtych latach uzyskali całkiem zasłużenie mnóstwo przywilejów zawodowych, a wyrażała je przede wszystkim „Karta górnika”.

źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek: życie i narodziny legendy, 2002

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przywilej
przywileje
D. przywileju
przywilejów
C. przywilejowi
przywilejom
B. przywilej
przywileje
N. przywilejem
przywilejami
Ms. przywileju
przywilejach
W. przywileju
przywileje

2. akt wydany przez władcę

Definicja

dawniej wydawane przez władcę rozporządzenie, na mocy którego jakieś osoby lub cały stan zyskiwały pewne uprawnienia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Połączenia

  • królewski przywilej; dawne, szlacheckie przywileje; przywilej lokacyjny, miejski; koszycki, nieszawski...
  • przywilej króla, księcia; szlachty
  • przywileje dla szlachty
  • statuty i przywileje
  • nadać, wydać przywilej

Cytaty

[...] w 1420 Nidzica uzyskała nowy przywilej miejski.

źródło: NKJP: Jan Bałdowski: Warmia, Mazury, Suwalszczyzna, 1997

Żeby migracja Polaków na Bukowinę nabrała masowego charakteru, cesarz nadał przywilej zwalniający nowo przybyłych osadników od obowiązku służby wojskowej w armii austriackiej.

źródło: NKJP: Barnard Najdek: Na zielonej Bukowinie, Akant, 2007-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przywilej
przywileje
D. przywileju
przywilejów
C. przywilejowi
przywilejom
B. przywilej
przywileje
N. przywilejem
przywilejami
Ms. przywileju
przywilejach
W. przywileju
przywileje

Frazeologizmy

przywilej korzyści
Data ostatniej modyfikacji: 12.05.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json