Chronologizacja
Od XV w. w postaci: ptaszy
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | ptasi |
ptasi |
ptasi |
ptasie |
ptasia |
| D. | ptasiego |
ptasiego |
ptasiego |
ptasiego |
ptasiej |
| C. | ptasiemu |
ptasiemu |
ptasiemu |
ptasiemu |
ptasiej |
| B. | ptasiego |
ptasiego |
ptasi |
ptasie |
ptasią |
| N. | ptasim |
ptasim |
ptasim |
ptasim |
ptasią |
| Ms. | ptasim |
ptasim |
ptasim |
ptasim |
ptasiej |
| W. | ptasi |
ptasi |
ptasi |
ptasie |
ptasia |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | ptasi |
ptasi |
ptasie |
ptasie |
| D. | ptasich |
ptasich |
ptasich |
ptasich |
| C. | ptasim |
ptasim |
ptasim |
ptasim |
| B. | ptasich |
ptasich |
ptasich |
ptasie |
| N. | ptasimi |
ptasimi |
ptasimi |
ptasimi |
| Ms. | ptasich |
ptasich |
ptasich |
ptasich |
| W. | ptasi |
ptasi |
ptasie |
ptasie |
Pochodzenie
Zob. ptak
1. związany z ptakiem
Cytaty
1.a dziób
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki
Połączenia
- ptasi łebek; ptasie piórka, skrzydła
Cytaty
|
Słyszała rozmawiające w obozowisku, choć ich nie rozumiała, słyszała kroki wracających do Osady, szelest liści na drzewach, skrzypienie gałęzi, falowanie traw i łopot ptasich skrzydeł. źródło: NKJP: Beata Ostrowicka: Kraina kolorów: księga intryg, 1999 |
|
|
Wyglądające małe ptasie główki były atrakcją całej okolicy, a idący w stronę Strążyskiej turyści robili im zdjęcia. źródło: NKJP: Święty ptak, Tygodnik Podhalański, nr 33, 1996 |
|
|
Wojownicy noszą na głowie osobliwe hełmy z ptasich piór, przypominające hełmy bohaterów Homera na starodawnych płaskorzeźbach. źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1963 |
1.b śpiew
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki
Połączenia
- ptasi głos, krzyk, okrzyk, pisk, śpiew, świergot; nawóz; ślad; ptasie gówno; ptasie łajna
Cytaty
|
Spojrzała w górę, skąd dochodził ptasi świergot. źródło: NKJP: Joanna Rudniańska: Miejsca, 1999 |
|
|
Na jej porytej przez deszcze szarości odciskały się czarne trójlistki ptasich śladów. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959 |
|
|
Dlaczego ptasi wirus wywołuje takie przerażenie? źródło: NKJP: Widmo grypy, Wprost, nr 2, 1998 |
|
|
Przez 150 lat okazjonalnie pomnik był myty wodą z detergentami w celu usunięcia ptasich odchodów i innych powierzchownych zanieczyszczeń. źródło: NKJP: Małgorzata Litwin: Toruń w UNESCO, Gazeta Miejska, nr 118, 2002 |
|
|
Ponadto dzik zjada ślimaki, jaja ptasie, myszy, gniazda trzmieli, młode ptactwo i mniejszą zwierzynę, którą uda mu się złowić (przeważnie sztuki chore i postrzałki) oraz padlinę. źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955 |
1.c budowniczy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki
Połączenia
- ptasi gatunek; ptasia mama, populacja; ptasie pisklęta
Cytaty
|
Mama ptasiej rodziny złożyła w skrzynce na kwiaty pięć jaj, z których właśnie wykluły się pierwsze pisklaki. źródło: NKJP: Pustułki z bloku, Super Express, 2006 |
|
|
Łowcy z zaciekawieniem obserwowali zabawę ptasich budowniczych oryginalnych ogrodów. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1957 |
|
|
Chodziła na spacery, uczyła poznawać rośliny i ptaki, opiekować się ptasimi inwalidami ze złamanymi skrzydełkami, zbierać grzyby i jagody w lesie, i wielu innych mądrości. źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997 |
1.d azyl
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki
Połączenia
- ptasi azyl, domek, raj, rezerwat; ptasia stołówka
Cytaty
|
Ptasi domek nie powinien być wykonany z popękanych kawałków desek. źródło: NKJP: Skrzynki dla ptaków, Życie Warszawy, nr 4/12, 2001 |
|
|
Gęstwa krzewów i drzew tworzyła ptasi raj. źródło: NKJP: Danuta Koral: Wydziedziczeni, 1997 |
|
|
Postrzelony w skrzydło ptak najpierw trafił do szpitala dla zwierząt, a po operacji - do ptasiego azylu. źródło: NKJP: Internet |
1.e nos
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd
Połączenia
- ptasi nos
Cytaty
|
Sprzedawca miał rysy ptasie, coś z jastrzębia w drapieżnym kształcie nosa i wykroju warg, rude włosy nad czołem. źródło: NKJP: Andrzej Szczypiorski: Początek, 1986 |
|
|
Wysoki, szczupły, czarnowłosy, czarno odziany, o przenikliwym ptasim wejrzeniu. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002 |
|
|
Wysoki okularnik z ptasim nosem machnął stuloną dłonią, jakby odpędzał muchę, a potem okręcił łysym, ustawiając go twarzą w stronę, gdzie stał zajęty widokiem malec. źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1988 |
1.f lot
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki
Cytaty
|
Wszystko po to, by móc patrzeć na świat z innej perspektywy - perspektywy ptasiego lotu. źródło: NKJP: Krzysztof J. Szmidt: Elementarz twórczego życia, czyli o sposobach twórczego myślenia i działania, 1994 |
|
|
Ptasi instynkt kazał łabędzicy przez kilka godzin poszukiwać jaj. źródło: NKJP: Jerzy Waksmański: Demol gniazda, Dziennik Zachodni, 2003-05-14 |
|
|
W ciągu kilku lat, obserwując się wzajemnie, wszystkie sikorki w Anglii nauczyły się dostawać do butelek z mlekiem i dopiero zastąpienie butelek kartonami ukróciło ten ptasi proceder. źródło: NKJP: Jerzy Vetulani: Pamięć - wewnętrzny zmysł duszy, Gazeta Wyborcza, 1998-04-30 |
|
|
Najmniej poznanym przez człowieka ptasim sposobem określania kierunku są infradźwięki - czyli dźwięki o tak niskiej częstotliwości, że ucho ludzkie ich nie wychwyci. źródło: NKJP: Adam Wajrak: Ptaki wracają, Gazeta Wyborcza, 1995-03-31 |