Chronologizacja
Pochodzenie
st.czes. hedváb
z germ. *gudwabja- 'delikatna droga tkanina, jedwab'
1.a tkanina
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | tkanina |
Połączenia
- biały, beżowy, czarny, czerwony, kremowy, niebieski, ...; kolorowy, wzorzysty; czysty, naturalny, poliamidowy, prawdziwy, surowy, syntetyczny, sztuczny, techniczny, wiskozowy; błyszczący, cienki, ciepły, gładki, gnieciony, impregnowany, lekki, lśniący, miękki, mięsisty, mokry, pikowany, przewiewny, sprany, śliski, zetlały, zmarszczony; eteryczny, modny, najprzedniejszy, piękny; chiński, japoński, królewski, szantuński, tajski; trumienny, żałobny jedwab
- jedwab koszuli, pończoch, sukienki, sukni; kołdry, poduszki
- jedwab we wzory
- jedwab o barwie, o gorącym tonie
- koronki i jedwab; nylon i jedwab; welur i jedwab; len, kaszmir i jedwab; wełna, bawełna i jedwab
- fabryka, produkcja, przędzalnia; ładunek, przemyt; bela, fałda, kawałek, strzęp, wstęga, zwój; blask, dotyk, pieszczota, szelest, wdzięk; obfitość jedwabiu
- handlarz; handel jedwabiem
- bielizna, bluzeczka, bluzka, dres, fartuch, garnitur, kostium, koszula nocna, kurtka, marynarka, pantofelki, peleryna, pończochy, puenty, spodnie, spódnica, sukienka, szlafrok, stroje, ubiór; apaszka, chusta, krawat, szal, szarfa, tren; poduszka, poszewka; abażur, kobierce, obrus, oprawa z jedwabiu; farby; słabość do jedwabiu; coś z dodatkiem, z domieszką jedwabiu
- monopol na jedwab
- sklep, stoisko z jedwabiem
- malowidła, malunek, pismo, obrazek/obraz na jedwabiu
- jedwab mieni się, spływa, szeleści, układa się, zsuwa się; obowiązuje
- tkać, utkać, wytwarzać; kupować, sprzedawać; rozłożyć; dotykać; przypominać jedwab
- nakryty, obity, podbity, podszyty, pokryty, obleczony, uszlachetniony, wysłany, zasłany jedwabiem
- uszyć z jedwabiu; uszyty, zrobiony, wykonany z jedwabiu
- sięgnąć po jedwab; ustroić, wystroić się, zawijać; otulić; zainwestować w jedwab; odziany w jedwab; słono płacić za jedwab
- konkurować z jedwabiem
- malować, tworzyć, wymalować na jedwabiu; spisany, wydrukowany, wykaligrafowany na jedwabiu; prześlizgnąć się po jedwabiu; leżeć, spać w jedwabiach
- skóra jak jedwab
- cienki jak jedwab; delikatna jak jedwab; gładka jak/niczym jedwab; lśniące jak jedwab; miękki jak jedwab; delikatniejszy niż jedwab; droższy niż jedwab
Cytaty
|
W starożytności Chińczycy używali różnych materiałów do pisania. Były to ceramika, brąz, żółwie skorupy, bambus, jedwab i drewno. Ponad 2 tys. lat temu urzędnicy państwowi sporządzali notatki na drewnianych deszczułkach. źródło: NKJP: EWA CIEŚLIK: W poszukiwaniu początków pisma, Dziennik Polski, 2001-01-29 |
|
|
Całe dnie spędzał w laboratorium, usiłując wyprodukować syntetyczny jedwab w niczym nie różniący się od prawdziwego. Sąsiedzi śmiali się z niego, ale do czasu. Pewnego dnia okazał im z dumą próbkę swego produktu, jedwab dokładnie taki sam jak oryginalny, chiński. źródło: NKJP: Zarobić na życiu, Dziennik Polski, 2000-02-05 |
|
|
Podczas studiów podyplomowych w duńskiej Szkole Projektowania w Kopenhadze spróbowała rysować woskiem na tkaninie, zapełniać tkaninę kolorem. W Meksyku, gdzie spędziła kolejne trzy lata, sięgnęła po jedwab - tkaninę tyleż szlachetną, co podatną technice batikowej. źródło: NKJP: Wystawy, Dziennik Polski, 1999-05-22 |
|
|
Tak jak w kreacjach obecnego karnawału lansowane są materiały szlachetne typu tafta, jedwab czy kresz, tak i w filozofii zapachu mamy do czynienia z powrotem do woni naturalnych, a zarazem podkreślających nowoczesność. źródło: NKJP: (JOC): Pachnący karnawał, Pani, Dziennik Polski, 2001-02-20 |
|
|
Dobry krawat - to jedwabny krawat. Wprawdzie ostatnio nawet ten zacny surowiec wzmacnia się syntetycznymi włóknami, ale jedwab ciągle obowiązuje. źródło: NKJP: Historia i krawaty, Dziennik Polski, 2003-02-01 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | jedwab |
jedwabie |
|
| D. | jedwabiu |
jedwabi jedwabiów |
|
| C. | jedwabiowi |
jedwabiom |
|
| B. | jedwab |
jedwabie |
|
| N. | jedwabiem |
jedwabiami |
|
| Ms. | jedwabiu |
jedwabiach |
|
| W. | jedwabiu |
jedwabie |
Inne uwagi
Zwykle lp
1.b ubranie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań
Połączenia
- panie, panowie w jedwabiach
- odziany, spowity, ubrany, wystrojony w jedwab
- chodzić w jedwabiu / jedwabiach
Cytaty
|
I pani wdziewa puenty, drży od stóp aż po nieskończoność. Wzuwa biały jedwab tak, jakby na ciele rozsmarowywała dotyk mężczyzny. źródło: NKJP: Ostatnie takie puenty, Dziennik Polski, 2003-10-27 |
|
|
Chodźcie tu! - wołała na dziewczęta spowite w mieniący się jedwab. Podchodziły niosąc wysoko piękne głowy w hełmach kruczych włosów, ogromne oczy patrzyły z iskrą humoru, były świadome własnej urody, przewagi, jaką daje bogactwo. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966 |
|
|
[…] opisuje, jak wraz z przyjściem do rządu liberałów, „etosowców” w sweterkach zastąpili panowie w jedwabiach. Nie pamiętam, by moi ministrowie chodzili w jedwabiach, natomiast jestem przekonany, że ludzie pełniący funkcje publiczne powinni chodzić w garniturach. To sprawa szacunku dla rozmówcy. źródło: NKJP: Anna Bikont: Czterech premierów i etos, Gazeta Wyborcza, 1994-04-30 |
|
|
Stefa miała na sobie czarną jedwabną suknię, czarne pończochy, czarne pantofle. Te jedwabie bardzo szybko podarły się na dechach i Stefa wyglądała jak uwięziona markiza z okresu rewolucji francuskiej: strzępy jedwabiu, piękne gęste siwe włosy i wielkie czarne oczy. źródło: NKJP: Teresa Torańska: Oni, 1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | jedwab |
jedwabie |
|
| D. | jedwabiu |
jedwabi jedwabiów |
|
| C. | jedwabiowi |
jedwabiom |
|
| B. | jedwab |
jedwabie |
|
| N. | jedwabiem |
jedwabiami |
|
| Ms. | jedwabiu |
jedwabiach |
|
| W. | jedwabiu |
jedwabie |
2. nić
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | nić |
Połączenia
- biały, czerwony, czarny,... jedwab; jedwab opatrunkowy
- szpula jedwabiu
- odwijać, rozwijać, zwijać jedwab
- haftowany jedwabiem
Cytaty
|
[...] Est wsuwa jej do ręki coś małego. – Co to? Marta patrzy na niewielki zwitek i nie bardzo rozumie. – Czerwona nitka, jedwab. Na pewno nie masz takiej w domu. Zaszyj sukienkę. źródło: NKJP: Kinga Dunin: Obciach, Warszawa 1999 |
|
|
Replika arrasu z indykami wiernie powtarza oba ptaki, część krajobrazu w drugim planie i szlak ornamentacyjny z obu stron bordiury. Różni się m.in. rozmiarami i materiałem tkackim; replikę utkano tylko z wełny i jedwabiu, a królewski arras bogatszy jest o nitki złota. źródło: NKJP: (AN): Cenny dar, Dziennik Polski, 2001-02-03 |
|
|
Produkcja przędzy z jedwabiu oraz włókien chemicznych Podklasa ta obejmuje: - rozwijanie, płukanie i skręcanie jedwabiu, - zgrzeblenie i czesanie odpadów z jedwabiu, - wytwarzanie przędzy z jedwabiu oraz z udziałem włókien sztucznych i syntetycznych, dla celów dziewiarskich, tkackich itp. źródło: Dz.U. z 2004r. Nr 33, poz. 289 |
|
|
Ten haft był robiony jedwabiem, lekko błyszczał na matowym, czarnym tiulu. Trudno sobie wyobrazić, jaka to była piękna suknia. źródło: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | jedwab |
jedwabie |
|
| D. | jedwabiu |
jedwabi jedwabiów |
|
| C. | jedwabiowi |
jedwabiom |
|
| B. | jedwab |
jedwabie |
|
| N. | jedwabiem |
jedwabiami |
|
| Ms. | jedwabiu |
jedwabiach |
|
| W. | jedwabiu |
jedwabie |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. kosmetyk
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Pielęgnacja ciała przedmioty związane z pielęgnacją ciała
Połączenia
- nawilżający, płynny, zwykły jedwab
- jedwab do paznokci, do włosów
- jedwab w olejku, płynie; o zapachu czegoś
- maseczka i jedwab; odżywka i jedwab; pianka i jedwab; serum i jedwab
- jedwab się sprawdza
- kłaść, nakładać, zastosować/stosować, używać, wcierać, wmasować; kupić, polecać, proponować jedwab
- skusić się na jedwab; zainwestować w jedwab
Cytaty
|
Po każdym umyciu wmasowuję we włosy jedwab i włosy są miękkie, delikatne i gładkie. Naprawdę nie ma się co zastanawiać źródło: NKJP: Internet |
|
|
Po drugie kup sobie jedwab do włosów. Stosuj go po każdym myciu i przed prostowaniem. Włosy są po nim w o wiele lepszym stanie. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Może jeszcze jakiś spray z filtrami UV, żeby słoneczko ich nie przesuszało? Podobno sprawdza się też jedwab do włosów (chroni np. przed suszarką, prostownicą, czyli przed wysuszeniem). źródło: NKJP: Internet |
|
|
[…] na suche i zniszczone włosy osobiście stosuję jedwab w płynie ale ostatnio usłyszałam opinię jakoby owszem nawilżał ale tylko zewnętrzną część włosa natomiast środek wysuszał więc nie wiem czy mogę go z czystym sumieniem polecić... Ja jestem zadowolona z efektów. źródło: NKJP: Internet |
|
|
[...] Regularne stosowanie jedwabiu chroni włosy przed: utratą wilgoci, wysoką temperaturą, skutkami chemii fryzjerskiej i zanieczyszczeniami powietrza. źródło: Ulotka reklamowa |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | jedwab |
jedwabie |
|
| D. | jedwabiu |
jedwabi jedwabiów |
|
| C. | jedwabiowi |
jedwabiom |
|
| B. | jedwab |
jedwabie |
|
| N. | jedwabiem |
jedwabiami |
|
| Ms. | jedwabiu |
jedwabiach |
|
| W. | jedwabiu |
jedwabie |