UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jałowy

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	jałowy	jałowy	jałowy	jałowe	jałowa
D.	jałowego	jałowego	jałowego	jałowego	jałowej
C.	jałowemu	jałowemu	jałowemu	jałowemu	jałowej
B.	jałowego	jałowego	jałowy	jałowe	jałową
N.	jałowym	jałowym	jałowym	jałowym	jałową
Ms.	jałowym	jałowym	jałowym	jałowym	jałowej
W.	jałowy	jałowy	jałowy	jałowe	jałowa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	jałowi	jałowi	jałowe	jałowe
D.	jałowych	jałowych	jałowych	jałowych
C.	jałowym	jałowym	jałowym	jałowym
B.	jałowych	jałowych	jałowych	jałowe
N.	jałowymi	jałowymi	jałowymi	jałowymi
Ms.	jałowych	jałowych	jałowych	jałowych
W.	jałowi	jałowi	jałowe	jałowe

Pochodzenie

psł. *jalovъ 'jałowy, nieurodzajny, niepłodny'

1. grunt

Definicja

dający niskie plony bądź nie dający ich wcale

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia gleba

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	nieurodzajny
	antonimy:	płodny, urodzajny, żyzny

Połączenia

jałowy grunt; jałowa gleba, ziemia; jałowe pole

Cytaty

Niestety mimo zapewnień pracowników spółki w dwóch gazonach przy ulicy Prusa i jednym na skrzyżowaniu ulic 25 Czerwca i Struga nadal znajduje się tylko jałowa ziemia.

źródło: NKJP: Katarzyna Ludwińska: Ozdobne gazony straszą pustką, Echo Dnia, 2006-07-25

Ziemia tam jałowa, rzadkie opady deszczu, mało zwierzyny do upolowania, a woda niezdatna do picia.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

Na glebie suchej, piaszczystej i jałowej nawet często podlewane nie będą dobrze rosły.

źródło: NKJP: Jacek Marcinkowski: Pierwiosnek lekarski (Primula officinalis), Kwietnik nr 2, 1996

2. spór

Definicja

taki, który nie przynosi żadnych korzyści ani postępu w sprawach, których dotyczy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:

bezpłodny, pusty

Połączenia

jałowy spór; jałowa debata, dyskusja, gadanina, wymiana zdań; praca, robota; zabawa; jałowe dyskursy; kłótnie

Cytaty

	Pobyt w kawiarni okazał się zresztą dla mnie zupełnie jałowy, nikt z gości nie zwrócił mojej uwagi. źródło: NKJP: Zbigniew Nienacki: Księga strachów, 1987
	Jeden z nich, Albert Beveridge - senator ze stanu Indiana - mówił: „Bóg nie po to przez całe tysiąclecia przygotowywał ludy teutońskie i anglosaskie, aby popadały w jałowy i rozleniwiający zachwyt nad sobą. źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 2002
	Odnoszę jednak wrażenie, że jest to dosyć jałowa dyskusja i ma sens tylko wtedy, gdy dotyczy poszczególnych błędów gospodarczych. źródło: NKJP: Teresa Torańska: Oni, 1997
	Od początku bez końca, jałowa zabawa. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 5 (Krawiec 1964, Tango 1964,Czarowna noc 1963, Śmierć porucznika 1963), 1998
	Była to żmudna i jałowa robota. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

3. opatrunek

Definicja

pozbawiony bakterii

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	aseptyczny, sterylny
	hiperonimy:	czysty

Połączenia

jałowy opatrunek; jałowa gaza

Cytaty

Można wówczas zaniechać odkażania miejsc oparzonych, zawsze jednak trzeba nałożyć jałowy opatrunek chroniący je przed zanieczyszczeniem i zakażeniem.

źródło: NKJP: Komendantka dowódcą, Jestem gotów do pomocy nr 7, 1968

Na ranę na kończynie, tj. ręce lub nodze, należy nałożyć tampon z jałowej gazy i przymocować go przylepcem, a następnie trzeba nałożyć opatrunek uciskowy [...].

źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1996

4. bez smaku

Definicja

taki, który jest mało pożywny i pozbawiony smaku

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie przyprawy, smaki

Połączenia

jałowy szpinak; jałowa kasza

Cytaty

Gdy rodzina wcina buły z pasztetówką, on przyrządza sobie jałowy szpinak.

źródło: NKJP: Ewa Berberyusz: Moja teczka, 2006

W ciągu dziesięciu dni cztery razy na stacjach karmiono ich jałową kaszą.

źródło: Internet

5. o samicy zwierząt

Definicja

taka, która jest niepłodna

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Relacje znaczeniowe

synonimy:

bezpłodny, niepłodny

Połączenia

jałowa koza, krowa, locha, owca

Cytaty

Koza jałowa ma szczupłą budowę, brzuch podcięty, suknię błyszczącą, a szyję długą i cienką.

źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1996

6. ruch

Definicja

techn.

taki, który nie powoduje efektywnego działania mechanizmu lub urządzenia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny funkcjonowanie urządzeń i maszyn

Połączenia

bieg, ruch jałowy

Cytaty

Nie „kopiemy” więc pedału hamulca, a zmieniamy jego położenie w zakresie od miejsca, w którym kończy się ruch jałowy pedału, aż pełnego wychylenia.

źródło: NKJP: (pj): Bezpieczeństwo ruchu, Motor nr 40, 1975

Śmigło to zwalniało, to znów przyspieszało obroty, zmieniając zarazem kąt nastawienia łopat, kiedy silnik przechodził z obrotów optymalnych na bieg jałowy.

źródło: NKJP: Jerzy Gotowała: Najkrócej żyją motyle: lotnictwo rozpoznawcze wciąż niezbędne, 1996

Silnik, który wykonuje jałową pracę z pewnością szybciej się też zużywa.

źródło: NKJP: Andrzej Bodziony: O połowę paliwa więcej!, Gazeta Krakowska, 2006-07-14

Frazeologizmy

na jałowym biegu I
na jałowym biegu II

Data ostatniej modyfikacji: 27.05.2025