UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ostroga

Chronologizacja

1425, SStp

Pochodzenie

psł. *ostroga

1. u jeźdźca

Definicja

zakładany na but jeźdźca przedmiot w formie kolczastego kółka, służący do popędzania konia

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Połączenia

niklowe, złote ostrogi
para; brzęk ostróg
buty, oficerki z ostrogami
brzęczeć, dzwonić ostrogami

Cytaty

	Skrzypnęły skórzane cholewy, cicho [...] zadzwoniła ostroga. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice,1966
	Zwróciliśmy uwagę na buty, spiczaste, z podwyższonymi obcasami i wytartymi śladami pasków mocujących ostrogi do konnej jazdy. źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1972
	Na początku XIV wieku para pozłacanych ostróg stanowiła oznakę rycerskiego statusu ich posiadacza. źródło: NKJP: Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy. Rycerze w służbie dam i dworu, 2009
	Jeśli buty nie mają obcasów, to strzemiona muszą być zaopatrzone w noski, aby zapobiec wpadaniu nogi w strzemię.[...] obowiązuje całkowity zakaz używania ostróg. źródło: Internet: janow.arabians.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

Inne uwagi

Zwykle lm

2. podnieta

Definicja

książk.

impuls, który pobudza do działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Cytaty

SPAM, czyli niepożądane wiadomości e-mail, kosztują amerykański biznes 16 milionów dolarów rocznie. Taka kwota jest ostrogą dla programistów, którzy prześcigają się w wymyślaniu sposobów na powstrzymanie lawiny niepotrzebnych maili.

źródło: NKJP: Wiktor: Filtr do SPAM'u drogą do...obrazy, Dziennik Internautów, 2002-07-29

Ich umysły osiągają stan napięcia tylko ugodzone ostrogą namacalnej korzyści. Poza tymi okresami tkwią w zupełnym rozprężeniu.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Busz po polsku, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

Inne uwagi

Zwykle lp

3. u bażanta

Definicja

zool.

pazur na stopie samca niektórych ptaków skierowany do tyłu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

pazur

Cytaty

	Ostroga u młodego bażanta jest mała i ruchoma, a u starego długa i ostra, sztywna (długość ok. 11 mm). Ponadto na ostrodze od drugiego roku życia pojawiają się zrogowaciałe pierścienie, co roku jeden, i tak np. 2 pierścienie ma kogut trzyletni. źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955
	[...] wściekły kogut nie przebiera w środkach - do bicia wroga ma ostrogi, a na dodatek, w przeciwieństwie do psa, podfruwa. źródło: NKJP: Małgorzata Rahnenfeld: Jak mieszkać z..., Gazeta Wyborcza, 1993-04-09
	Rozpoznawanie wieku bażantów po ostrogach jest najłatwiejsze [...] źródło: Internet: ptakiozdobne.pl
	Ptaki przewracają się po ziemi, jastrząb tłucze dziobem i macha szponami, a kogut wali dziobem i wskakuje na niego z ostrogami. źródło: Internet: bocian.org.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

4. do walki

Definicja

środ.

ostrze montowane na stopie koguta wykorzystywanego do walk kogutów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

ostrze

Cytaty

Ptaki, napuszczone na siebie przez swych panów, biją się między sobą na całego, a każdy z nich ma przywiązaną do pazura dziesięciocentymetrową ostrogę [...].

źródło: NKJP: Wojciech Tochman: Córeńka, 2005

Właściciele mają kontakt ze swoim „podopiecznym” jedynie w momencie zbrojenia, które polega na umocowaniu ostróg na nogach kogutów [...].

źródło: Internet: jugodechina.wordpress.com

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

5. u chorego

Definicja

med.

chorobliwie przerośnięty wyrostek kości piętowej sprawiający ból przy chodzeniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie rodzaje chorób

Cytaty

	Każdy krok okupuje bólem. Prawdopodobnie ostroga na pięcie. Porusza się bardzo powoli i jest bliska poddania się. źródło: NKJP: Andrzej Kołaczkowski-Bochenek: Nie idź tam człowieku!, 2009
	Zwykle po takim leczeniu dolegliwości ustępują. Zdarza się jednak, że po jakimś czasie ostrogi piętowe znowu mogą dać znać o sobie. źródło: NKJP: Ewa Pakuła: Leczenie kaszaków. Bolesne ostrogi, Express Ilustrowany, 2001-11-15
	Bóle tego typu mają często swoje zwyczajowe nazwy - łokieć tenisisty, golfisty, ostrogi piętowe. źródło: NKJP: Kędzierska-Kemona Barbara: Łokieć tenisisty, Gazeta Wrocławska, 2002-10-15
	[...] Irenie M. ustąpiło przewlekłe zapalenie zatok, endometrioza oraz ból pięt spowodowany ostrogami. źródło: NKJP: Ból minął i poczułam wielką ulgę, Nowiny Raciborskie, 2002-08-07

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

6. kwiatu

Definicja

bot.

spiczasty element kwiatu lub źdźbła rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Cytaty

Mianem ostrogi określa się też ostro zakończone, wąskie wyrostki blaszki liściowej występujące u niektórych traw na granicy blaszki i pochwy liściowej.

źródło: Internet: pl.wikipedia.org

Orliki są krótkowiecznymi bylinami [...]. Sam kwiat zbudowany jest z pięciu barwnych działek kielicha zakończonych ostrogą i pięciu płatków bezostrogowych.

źródło: Internet: zojalitwin.wordpress.com

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

7. u daniela

Definicja

łow.

wystający element poroża

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta leśne i polne

Cytaty

Byki stare o dużym i mocnym porożu mają w dolnej tylnej części łopaty długą odnogę (hak, ostroga).

źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955

Cykl rozwoju poroża wygląda następująco: [...] na końcówkach tyk pojawia się spłaszczenie, które w kolejnych latach powiększa się i przybiera kształt okazałych łopat, z licznymi sękami w tylnej części i z długimi odnogami zwanymi ostrogami lub hakami.

źródło: Internet: fermadanieli.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

8. broń

Definicja

ryb.

lekka dzida wykorzystywana do polowania na ryby

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

dzida

Cytaty

Nagle wynurzył się z ostrogą w ręce, miał na niej przebitą rybę, którą ugodził w głębi wody. Podał ostrogę z rybą temu, co był w łódce.

źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Podróże do Włoch, 1977

[...] chciał strząsnąć rybę z dzidy. Mimo, że potrząsał z całej siły, ryba nie spadała z ostrogi.

źródło: Internet: podkowianskimagazyn.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

9. w gąsienicy

Definicja

techn.

wystająca, zamontowana na stałe lub czasowo część ogniwa gąsienicy - taśmy w pojazdach mechanicznych

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport lądowy

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Cytaty

	Ostrogi te posiadają najczęściej formy trapezoidalne i umieszczane są poprzecznie w stosunku do pasa gąsienicy. źródło: Internet: www2.simr.pw.edu.pl
	Dla zwiększenia przyczepności na gąsienice mogą być zakładane ostrogi (10 ostróg na każdą, rozmieszczonych równomiernie wzdłuż całej długości gąsienicy). źródło: Internet: pancerni.abajt.pl
	Na rysunku 1.14 przedstawiono położenie gąsienicy koparki względem płaszczyzny odniesienia podłoża. Jest ona określona w Polskiej Normie [...] i oznaczana, wywodzącym się z języka angielskiego, skrótem GRP. W przypadku koparek gąsienicowych płaszczyzna GRP jest powierzchnią styku wierzchołków ostróg płyty gąsienicowej z gruntem. źródło: NKJP: Andrzej Dudczak: Koparki: teoria i projektowanie, 2000
	Standardowo płyty z trzema ostrogami stosuje się w koparkach, z dwiema w ładowarkach gąsienicowych, a z jedną w spycharkach. źródło: Internet: ketral.pl
	Ostrogi zwiększają przyczepność gąsienic, co pomaga w trudnym terenie [...]. źródło: Internet: dogry.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

10. na dziobie statku

Definicja

żegl.

metalowy element wzmacniający konstrukcję dziobu okrętu, służący do walki na morzu lub wykonywaniu przejścia w lodzie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport wodny

Połączenia

ostroga dziobowa, lodowa

Cytaty

Pojawiło się wtedy wiele nowych konstrukcji lodołamaczy, nowe linie dziobów (łyżkowe, z ostrogą lodową) [...]

źródło: Internet, www.tnpolonia.com

Te statki pod dziobem mają specjalną ostrogę do łamania lodu i to właśnie ostroga spowodowała zmiażdżenie dziobu okrętu podwodnego.

źródło: internet, m.rmf24.pl/ekonomia

Dziób kończył się służącą do taranowania ostrogą, na której mocowana figurę będącą synonimem nazwy okrętu.

źródło: Internet, www.bojer.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

11. steru

Definicja

żegl.

pionowy element wzmacniający kadłub łodzi, do którego mocuje się ster

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport wodny

Połączenia

ostroga sterowa
ostroga steru

Cytaty

Po przepłynięciu dalszych 2000 Mm oderwała się od płyty mocującej ostroga nośna steru i zatonęła.

źródło: Internet: rejsymorskie.net

Dolne jarzmo osi steru kierunku w ostrodze jest cienkie i podatne na uszkodzenia.

źródło: Internet: modelarstwo.org.pl

Otwór w poszyciu zakrywa ostroga z blachy nierdzewnej.

źródło: Internet: rozenkowski.pl

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

12. w porcie

Definicja

żegl.

budowla w formie prostopadłej do linii brzegu przegrody chroniąca go przed falami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

budowla

Połączenia

betonowa ostroga
wznieść, zbudować ostrogi
umocnić ostrogami

Cytaty

	[...] betonowa ostroga, osadzona w lądzie, wbija się w kanał i chroni wrota przepustu przed falą. źródło: NKJP: Michał Książek: Archipelag Białomor, Polityka 2008-02-16
	Ostroga została już naruszona podczas poprzednich sztormów - mówi [...] dyrektor Kąpieliska Morskiego Sopot. - Kiedy przestanie dmuchać, sprawdzimy stan ostrogi i mola, które jest aktualnie remontowane. źródło: NKJP: Aleksandra Rzewuska: Coraz mniej Mola, Dziennik Bałtycki, 2004-12-28
	Umocnienie wiślanych brzegów [...] ostrogami spowodowało przesunięcie nurtu Wisły. Utrudnia to kursowanie promu. źródło: NKJP: (MM): Kapryśny nurt, Kurier Powiatu Kwidzyńskiego, 1998-08-21
	Statek powoli opłynął ostrogę mola, zbliżył się do dwóch polerów okutych miedzianą blachą, które sterczały z wody paręnaście metrów od pomostu, znad Zoppot powiało mocniej, chmura dymu przesłoniła na chwilę biały kadłub [...]. źródło: NKJP: Stefan Chwin: Hanemann, 1995
	Przewidywane jest między innymi wzniesienie specjalnych ostróg chroniących kamienną konstrukcję. źródło: NKJP: (ans): Próg się opłacił, Gazeta Krakowska, 2003-09-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

13. metaforycznie

Definicja

książk.

coś, co ma kształt wydłużony, zbliżony do części ostrogi, zakładanej na but jeźdźca

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

półwysep

Połączenia

skalna ostroga

Cytaty

	Wąski obcas włoskiego buta i wystającą tuż nad nim ostrogę zajmuje region zwany Apulia. Owa wysunięta na wschód ostroga to półwysep Gargano. źródło: NKJP: Gargano ostroga włoskiego buta, Cosmopolitan, nr 09, 2000
	Szybki, rozpoznawczy MiG wytrwale kontynuował lot na północ, idąc zachodnim skrajem, prostej na tym odcinku jak strzelił, Wisły ku Bałtykowi. Właśnie po prawej zostawił Elbląg z szeroką czapą burego smogu, a z przodu widział już Zalew Wiślany i cienką, niknącą w dali, ostrogę Mierzei, uciekającej ukosem hen, aż do Baltijska. źródło: NKJP: Jerzy Gotowała: Najkrócej żyją motyle: lotnictwo rozpoznawcze wciąż niezbędne, 1996
	Kocioł Małego Stawu oddzielony skalną ostrogą od bliźniaczego, bardziej na pn. zach. położonego mniejszego kotła Wielkiego Stawu (1225 m) stanowi jeden z najpiękniejszych zakątków Karkonoszy o cechach wysokogórskiego krajobrazu. źródło: NKJP: Krystyna Malik, Maria Raciborska (red.): Przewodnik po Polsce, 1996
	Zawody rozegrano na malowniczym odcinku Odry w okolicach Chobieni. Łowisko obfituje w liczne ostrogi i zakola. źródło: NKJP: Magazyn wędkarski, Gazeta Poznańska, 2004-09-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	ostroga	ostrogi
D.	ostrogi	ostróg

C.	ostrodze	ostrogom
B.	ostrogę	ostrogi
N.	ostrogą	ostrogami
Ms.	ostrodze	ostrogach
W.	ostrogo	ostrogi

Frazeologizmy

boso, ale w ostrogach

Data ostatniej modyfikacji: 03.02.2016