UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

szlachectwo

Chronologizacja

2 połowa XV w., SStp
W postaci: ślachecstwo

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. szlachectwo
szlachectwa
D. szlachectwa
szlachectw
C. szlachectwu
szlachectwom
B. szlachectwo
szlachectwa
N. szlachectwem
szlachectwami
Ms. szlachectwie
szlachectwach
W. szlachectwo
szlachectwa

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Od: szlachta

1. rodu

Definicja

oficjalnie potwierdzona przynależność do szlachty, uprawniająca do korzystania z określonych przywilejów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • szlachectwo niemieckie, polskie
  • nadać, uznać; kupić, uzyskać; utracić szlachectwo
  • legitymować się szlachectwem

Cytaty

Osoba o uznanym szlachectwie nie używała nazwiska w typie Szlachcic lub Szlachta.

źródło: NKJP: Maria Leś-Runicka: Chłop szlachcicem, Co Tydzień Jaworzno, 2003-08-27

Wolniej zmiany przebiegały w Rosji, gdzie administracja wprowadzona w czasach Piotra I przetrwała z niewielkimi zmianami aż do 1905 r. W pełni podlegała monarsze, który najlepszych urzędników pochodzenia plebejskiego nagradzał szlachectwem osobistym, a nawet dziedzicznym.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Historia Powszechna. Wiek XIX, 2008

Rządy zaborcze przeprowadziły również legitymizację szlachectwa. Część szlachty straciła wówczas prawa szlacheckie, bo nie miała stosownych dokumentów, pieniędzy albo głowy, by załatwiać skomplikowane formalności prawne.

źródło: NKJP: Manula Kalicka: Nomen omen, Polityka, 2004-04-10

[...] Rovicowi, synowi rybaka, korsarzowi, samoukowi, zwycięzcy nad Wielką Flotą Sathyanu, któremu sama Królowa nadała szlachectwo, trudniej było zachować konieczną powściągliwość niż urodzonemu dżentelmenowi.

źródło: NKJP: Poul Anderson: Najdłuższa podróż, Esensja, 2008-03

Dla mieszczan kancelaria królewska stanowiła chyba najważniejszą drogę do uzyskania szlachectwa.

źródło: NKJP: Internet

2. ducha

Definicja

książk. 
szczególna właściwość, wyróżniająca kogoś pozytywnie spośród innych ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie prawdy i wartości życiowe

Połączenia

  • osobiste, wrodzone szlachectwo
  • szlachectwo ducha

Cytaty

Powiedział, że [...] pielęgnują tradycje duchowe i kulinarne gminy, a zwyczaje to duma i szlachectwo górali.

źródło: NKJP: (rob): III gminny przegląd KGW, Gazeta Krakowska, 2004-07-20

Precyzją i szlachectwem smaku zachwycił się w końcu pewien brytyjski oficer.

źródło: NKJP: Anna Szulc: Pasja smaku, Polityka, 2002-02-02

[...] tłumaczył nam, że tylko jako wolni osiągamy wrodzone szlachectwo i godność człowieka.

źródło: NKJP: Jerzy Trammer: Po prostu, Gazeta Wyborcza, 1995-10-27

Szlachecki ród Donimirskich był ogólnie szanowany za ich polskość i herby, którymi się szczycili, a Kikutowie - przez wzgląd na szlachectwo ducha i rozumu.

źródło: NKJP: Władysława Thiel: Andriolli na Powiślu, NTN Powiśle, 2000-01-21

[...] Psalm 8 opowiada, że uczynił Bóg człowieka „niewiele mniejszym od niebieskich mocy”, ukoronował „chwałą i blaskiem” i ustanowił władcą dzieł Bożych, lecz wszystko to objawia tylko naszą wielką rangę we wszechświecie, nasze duchowe szlachectwo.

źródło: Internet: jednota.pl

Składnia

bez ograniczeń + szlachectwo +
(CZEGO)
bez ograniczeń + szlachectwo +
(JAKIE)
Data ostatniej modyfikacji: 03.04.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json