UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

spolegliwy

Chronologizacja

1909, SJPWar

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spolegliwy	spolegliwy	spolegliwy	spolegliwe	spolegliwa
D.	spolegliwego	spolegliwego	spolegliwego	spolegliwego	spolegliwej
C.	spolegliwemu	spolegliwemu	spolegliwemu	spolegliwemu	spolegliwej
B.	spolegliwego	spolegliwego	spolegliwy	spolegliwe	spolegliwą
N.	spolegliwym	spolegliwym	spolegliwym	spolegliwym	spolegliwą
Ms.	spolegliwym	spolegliwym	spolegliwym	spolegliwym	spolegliwej
W.	spolegliwy	spolegliwy	spolegliwy	spolegliwe	spolegliwa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spolegliwi	spolegliwi	spolegliwe	spolegliwe
D.	spolegliwych	spolegliwych	spolegliwych	spolegliwych
C.	spolegliwym	spolegliwym	spolegliwym	spolegliwym
B.	spolegliwych	spolegliwych	spolegliwych	spolegliwe
N.	spolegliwymi	spolegliwymi	spolegliwymi	spolegliwymi
Ms.	spolegliwych	spolegliwych	spolegliwych	spolegliwych
W.	spolegliwi	spolegliwi	spolegliwe	spolegliwe

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spolegliwszy	spolegliwszy	spolegliwszy	spolegliwsze	spolegliwsza
D.	spolegliwszego	spolegliwszego	spolegliwszego	spolegliwszego	spolegliwszej
C.	spolegliwszemu	spolegliwszemu	spolegliwszemu	spolegliwszemu	spolegliwszej
B.	spolegliwszego	spolegliwszego	spolegliwszy	spolegliwsze	spolegliwszą
N.	spolegliwszym	spolegliwszym	spolegliwszym	spolegliwszym	spolegliwszą
Ms.	spolegliwszym	spolegliwszym	spolegliwszym	spolegliwszym	spolegliwszej
W.	spolegliwszy	spolegliwszy	spolegliwszy	spolegliwsze	spolegliwsza

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spolegliwsi	spolegliwsi	spolegliwsze	spolegliwsze
D.	spolegliwszych	spolegliwszych	spolegliwszych	spolegliwszych
C.	spolegliwszym	spolegliwszym	spolegliwszym	spolegliwszym
B.	spolegliwszych	spolegliwszych	spolegliwszych	spolegliwsze
N.	spolegliwszymi	spolegliwszymi	spolegliwszymi	spolegliwszymi
Ms.	spolegliwszych	spolegliwszych	spolegliwszych	spolegliwszych
W.	spolegliwsi	spolegliwsi	spolegliwsze	spolegliwsze

Inne uwagi

Zwykle stopniuje się opisowo

Pochodzenie

Do polszczyzny ogólnej (poprzez Śląsk) wyraz dotarł najpewniej z języka czeskiego, w którym to przymiotnik spolehlivý jest kalką niem. verlässig, verläßlich (Siatkowski, Basaj).

1.a opiekun

Definicja

książk.

taki, na którym zawsze można polegać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:

odpowiedzialny, pewny

Połączenia

spolegliwy opiekun

Cytaty

	[...] rozdział „Jak korzystać ze słownika ortograficznego” cechuje wyjątkowe ciepło, także sprzyjające powodzeniu u najmłodszych odbiorców, bezbłędnie wyczuwających, czy mają do czynienia z mentorem, czy z nauczycielem-przyjacielem, opiekunem spolegliwym, jak powiedziałby prof. Tadeusz Kotarbiński, spolegliwym, a więc takim, na którym można polegać. źródło: NKJP: Jan Miodek: Z ortograficzną pomocą dla najmłodszych, Gazeta Wyborcza, 1998-01-23
	- Jakiego męża wybierze? - Będzie szukać opiekuna, kogoś spolegliwego, kto by się o nią zatroszczył, wyleczył rany. źródło: NKJP: Wojciech Eichelberger: Zatrzymaj się. Wojciech Eichelberger w rozmowach z Renatą Dziurdzikowską, 2009
	W opinii wielu kolegów – ale i obcych ludzi, którym przez całe życie pomagał – Zygmunt Kęstowicz także prywatnie był człowiekiem życzliwym i spolegliwym. źródło: NKJP: Henryka Wach-Malicka: Odszedł dobry pan Zygmunt, Dziennik Zachodni, 2007-03-15
	W Krzeszowicach dobrodziej nie uzyskał należnego wsparcia ze strony miejskiego samorządu, więc szukał w okolicy bardziej spolegliwego partnera. źródło: NKJP: Ryszard Niemiec: Między odwagą a roztropnością, Gazeta Krakowska, 2003-07-04
	Wreszcie przyszła kolej na młodych instruktorów, którzy w obecności swych starszych i młodszych druhów zobowiązali się być spolegliwymi opiekunami i wychowawcami oraz dbać o dobre imię harcerstwa. źródło: NKJP: Leonard Dymowski: Z ognia czerpią moc, Dziennik Sławieński, 2000-04-21

1.b gest

Definicja

książk.

właściwy komuś, na kim zawsze można polegać

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:

odpowiedzialny

Cytaty

Janek kusił ich dojrzałością myśli, siłą mięśni. Opiekuństwem spolegliwym...

źródło: NKJP: Andrzej Ziemilski: Janek, Gazeta Wyborcza, 1995-07-10

Czy radni potrafią utworzyć spójne, spolegliwe porozumienie już w trakcie rozdzielania stanowisk?

źródło: NKJP: (e): Zmiany w składzie Rady Powiatu, Gazeta Krakowska, 2002-11-13

Zawsze była i jest przyjazna, spolegliwa współpraca myśliwych z leśnikami.

źródło: NKJP: (e): 40-lecie Koła Łowieckiego Dzik, Gazeta Krakowska, 2002-10-22

2.a koalicjant

Definicja

kwestion.

taki, który unika konfliktów z innymi, jest skłonny do kompromisu i podporządkowania się czyimś poleceniom albo sugestiom

Noty o użyciu

Używane także w znaczeniu 'człowiek spolegliwy'.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Połączenia

spolegliwy człowiek

Cytaty

	- Spolegliwy jestem raczej, ulegam naciskom, wszyscy mi po głowie łażą, chociaż oni mówią, że jest zupełnie odwrotnie... źródło: NKJP: (xx): Kot spolegliwy, Dziennik Bałtycki, 2003-04-03
	[...] musiał odejść, bo stał się zbyt miękkim, zbyt spolegliwym koalicjantem. Za bardzo układał się z lewicą i za dużo jej oddał - mówi jeden z pracowników telewizji. źródło: NKJP: xx: Kraj w skrócie, Dziennik Zachodni, 2009-11-04
	Teuś bardzo chciał się z jednym chłopcem pobawić i tu niespodzianka - moje dziecko zawsze dominujące i mające problemy, by komuś ustąpić - nagle stało się bardzo spolegliwe i podatne na wpływ. źródło: NKJP: Internet
	I pytanie drugie: czy dobrze by było, gdyby Krajowa Rada była spolegliwa wobec obecnej koalicji? źródło: NKJP: Sprawozdanie z 35. posiedzenia Senatu RP, część 1
	Widzę, że za nic masz prośby innych, ale cóż - nie z samych spolegliwych składa się świat... źródło: NKJP: Internet

Informacja normatywna

W tym znaczeniu uznawane za niepoprawne.

Odesłania

Zob. też:

uległy

2.b ton

Definicja

kwestion.

świadczący o tym, że ktoś unika konfliktów z innymi, jest skłonny do kompromisu i podporządkowania się czyimś poleceniom albo sugestiom

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Cytaty

Cały ten proceder odbywał się przy zadziwiająco biernej i spolegliwej postawie zainteresowanych banków.

źródło: NKJP: Andrzej Plęs: Dramat w kilku aktach, Gazeta Krakowska, 2006-03-29

Dodała na koniec, że jej klient, aby uniknąć całego procesu, przyjął postawę spolegliwą i chciał się dogadać.

źródło: NKJP: dk: Czekając na wyrok: Lokalna, 2002-06-11

Na wstępie należy odrzucić opowieść o łagodnej, spolegliwej naturze naszych dawnych i najdawniejszych przodków. W pierwotnej naturze człowieka leży agresja, zabijanie, drapieżnictwo [...].

źródło: NKJP: Zdzisław Skrok: Mądrość prawieków. O czym przypominają nam pradawni, 2009

Informacja normatywna

W tym znaczeniu uznawane za niepoprawne.

Data ostatniej modyfikacji: 01.06.2023