UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

apanaże

Chronologizacja

1861, SJPWil

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: p3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. apanaże
D. apanaży
C. apanażom
B. apanaże
N. apanażami
Ms. apanażach
W. apanaże

Pochodzenie

fr. apanage

1. korzyści finansowe

Definicja

książk. 
duże dochody wynikające z zajmowania wysokiego stanowiska lub wykonywania prestiżowego zawodu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca wynagrodzenie za pracę

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  dochód

Połączenia

  • dodatkowe, odpowiednie, wysokie; ministerialne, poselskie apanaże
  • apanaże piłkarzy, radnych, szefów, władzy, zarządu
  • apanaże i przywileje, dieta i apanaże, pozycje i apanaże, stołki i apanaże, stanowiska i apanaże
  • miesięczne apanaże
  • obniżać; otrzymywać, pobierać apanaże

Cytaty

Funkcja sołtysa nie łączy się z żadnymi apanażami, za to sporo obowiązków.

źródło: NKJP: (HSZ): Sołtys po nowemu, Gazeta Krakowska, 2003-05-21

To właśnie w RKS zdecydowana większość piłkarzy miała i ma wysokie apanaże [...].

źródło: NKJP: (rz): Siódma porażka z rzędu, Gazeta Radomszczańska, 2009-09-30

Uchwałę o nowych, wyższych apanażach burmistrza przyjęli radni na ostatniej sesji.

źródło: NKJP: (WIW): Powiat olkuski, Dziennik Polski, 2008-06-02

Opowieści o wygodnych fotelach i ministerialnych apanażach prezesów spółdzielni są już dawno nieaktualne.

źródło: NKJP: Tadeusz Adamowicz: Dzielić z głową, Gazeta Wyborcza, 1999-02-24

Przykładowo, lekarstwem na korupcję wśród sędziów ma być wprowadzenie wysokich apanaży dla elitarnej grupy.

źródło: NKJP: Ryszard Niemiec: Sprawiedliwi w Sodomie, Gazeta Krakowska, 2005-06-16

Składnia

bez ograniczeń + apanaże +
(KOGO) + (JAKIE)

2. na utrzymanie

Definicja

książk. 
pieniądze przeznaczone na czyjeś utrzymanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse podatki, opłaty, świadczenia pieniężne

Cytaty

[...] z wysokich apanaży płaconych przez państwo [...] utrzymują się rodziny zastępcze.

źródło: NKJP: Internet

Maria miała pobierać od eksmałżonka na utrzymanie swoje i córki wysokie apanaże.

źródło: NKJP: Bogna Wernichowska: Kardy i kokardy Opowieść o hrabinach Potockich, 2009

3. dla króla

Definicja

książk. 
pieniądze przeznaczone na utrzymanie rodu królewskiego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse podatki, opłaty, świadczenia pieniężne

Cytaty

Kancelaria dworu tłumaczy, że apanaże królewskie są bardzo niewielkie i wynoszą dzisiaj zaledwie 26,5 miliona koron rocznie.

źródło: NKJP: Król aut, Dziennik Polski, 2000-09-12

Królowa Wielkiej Brytanii, Elżbieta II, której roczne apanaże pobierane ze skarbu państwa sięgają kilku milionów i która uważana jest za jedną z najbogatszych kobiet świata [...].

źródło: NKJP: Barbara Wojak-Szaro: Rozmaitości, Magazyn Polski, 1979

Jan Kazimierz miał za to otrzymać niemałe apanaże i zachować tytuł królewski wespół z dworem i 200-osobową gwardią.

źródło: NKJP: Jerzy Besala: Władca, co kaprysił, Polityka, 2008-09-20

4. posiadłości

Definicja

dawniej część posiadłości królewskich rozdawana przez panującego króla młodszym członkom dynastii

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Cytaty

Apanaże nie mogły być sprzedawane lub oddawane w posagu.

źródło: NKJP: Internet

Również w Polsce przyznawano książętom dzielnice kraju jako apanaże [...].

źródło: NKJP: internet
Data ostatniej modyfikacji: 14.12.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN