UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kryształowy

Chronologizacja

1522, SPXVI

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. kryształowy
kryształowy
kryształowy
kryształowe
kryształowa
D. kryształowego
kryształowego
kryształowego
kryształowego
kryształowej
C. kryształowemu
kryształowemu
kryształowemu
kryształowemu
kryształowej
B. kryształowego
kryształowego
kryształowy
kryształowe
kryształową
N. kryształowym
kryształowym
kryształowym
kryształowym
kryształową
Ms. kryształowym
kryształowym
kryształowym
kryształowym
kryształowej
W. kryształowy
kryształowy
kryształowy
kryształowe
kryształowa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. kryształowi
kryształowi
kryształowe
kryształowe
D. kryształowych
kryształowych
kryształowych
kryształowych
C. kryształowym
kryształowym
kryształowym
kryształowym
B. kryształowych
kryształowych
kryształowych
kryształowe
N. kryształowymi
kryształowymi
kryształowymi
kryształowymi
Ms. kryształowych
kryształowych
kryształowych
kryształowych
W. kryształowi
kryształowi
kryształowe
kryształowe

Pochodzenie

Od: kryształ

1. wazon

Definicja

wykonany z kryształu - szkła

Noty o użyciu

Zapisywane wielką literą w nazwach nagród, np. Kryształowa Kula, Kryształowe Serce.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Przemysł materiały używane w przemyśle

Połączenia

  • kryształowy flakon, kandelabr, kielich, puchar, świecznik, wazon; kryształowa miseczka, karafka, kula, popielniczka, salaterka, szyba, szybka; kryształowe lustro, zwierciadło; szkło; kryształowe czaszki, kieliszki
  • kryształowy i piękny

Cytaty

Napełnił wodą kryształowy kielich [...].

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001

Najpiękniejsze są lustra kryształowe, które lśnią szczególnym blaskiem w łazience, salonie, przedpokoju lub kuchni.

źródło: NKJP: Krzysztofa Bik-Jurkow: Efektowne w każdym miejscu, Dziennik Polski, 2005-10-05

[...] poradził, aby udali się do wróżki czytającej z kryształowej kuli, to może dowiedzą się, kiedy negocjacje zostaną wznowione.

źródło: NKJP: O pomoc do wróżki, Gazeta Wyborcza, 1993-11-04

Na stole kryształowy wazon ze sztucznymi kwiatami.

źródło: NKJP: Inga Janikowska: Ciągle szukam pracy, Gazeta Wyborcza, 1994-01-19

Pamiętam, dostałem od organizatorów puchar kryształowy za rekordowy skok.

źródło: NKJP: Na „Czertaku” często rządzi... wiatr, Dziennik Polski, 2002-03-07

2. lód

Definicja

książk. 
odznaczający się przezroczystością i czystością

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  krystaliczny

Połączenia

  • kryształowa woda; kryształowe powietrze

Cytaty

Comino, najmniejsza z trzech wysp archipelagu Malty, słynie z Błękitnej Laguny o nieprawdopodobnie niebieskiej, kryształowej wodzie.

źródło: NKJP: ol: Co czeka cię na Malcie, Dlaczego?, 2009-08-23

[...] nasz kraj jest rajem o kryształowym powietrzu i wodzie, bujnej zieleni i dziewiczej przyrodzie [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 27.02.1992

Gdy sprzedawca poprosił o szklankę kranówki, wlał do naczynia znaną z kryształowej czystości francuską wodę mineralną.

źródło: NKJP: Aldona Minorczyk - Cichy: Wodna iluzja, Dziennik Zachodni, 2002-09-23

W lecie powietrze jest niemal kryształowe, natomiast w zimie, ze względu na spalanie węgla i mułu, sprawa wygląda fatalnie.

źródło: NKJP: (PS): Nie jest najlepiej, Dziennik Zachodni, 2001-06-21

To właśnie te ogromne bryły przejrzystego, kryształowego lodu są podstawą konstrukcji hotelu.

źródło: NKJP: Jolanta Gowin: Bryła lodu pod poduszką, Dziennik Zachodni, 2004-11-27

3.a człowiek

Definicja

książk. 
odznaczający się szlachetnością i uczciwością

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  krystaliczny, nieskalany

Połączenia

  • kryształowy bohater, człowiek; kryształowa postać
  • być kryształowym

Cytaty

[...] delikwent okazuje się człowiekiem kryształowym, czystym jak łza.

źródło: NKJP: Internet

Była naprawdę dobra, można powiedzieć kryształowa kobieta.

źródło: NKJP: Internet

To wcale nie jest taka kryształowa postać.

źródło: NKJP: Marcin Kołodziejczyk: Ojciec Waleczny, Polityka, 2005

[...] bez Brunnera kapitan Kloss byłby tylko papierową postacią, że to właśnie on uratował tego bardzo pozytywnego, wręcz kryształowego bohatera serialu.

źródło: NKJP: Gadomski Bohdan: Wygrałem swoje życie..., Express Ilustrowany, 2002-01-04

Sąd się pomylił, bo on jest przecież uczciwy i kryształowy jak kropla wody górskiej.

źródło: NKJP: Internet

3.b charakter

Definicja

książk. 
właściwy człowiekowi szlachetnemu, odznaczającemu się uczciwością

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

synonimy:  krystaliczny

Połączenia

  • kryształowy charakter; kryształowa uczciwość

Cytaty

Lechu my wiemy, że twój kryształowy charakter nie pozwalałby ci kłamać [...].

źródło: NKJP: Internet

Uchodzi za osobę o kryształowej reputacji.

źródło: NKJP: Witold Pustułka: Śmierć Blidy w komisji, Dziennik Zachodni, 2007-12-19

[...] doprawdy kryształowej uczciwości był to człowiek.

źródło: NKJP: Jacek Dukaj: W kraju niewiernych, 2000

Składnia

Rz + kryształowy + bez ograniczeń
szyk: tylko prepozycja

4. głos

Definicja

książk. 
brzmiący czysto i dźwięcznie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dźwięczny, krystaliczny

Połączenia

  • kryształowy głos

Cytaty

Miała przepiękny, kryształowy głos.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Lala, 2008

Zmianom rzecz jasna nie uległ kryształowy wokal Kari, ani głębia śpiewanych przez nią tekstów.

źródło: Internet: muzyka.onet.pl

Kryształowy sopran rodowitej Krakowianki zabrzmiał w partii Królowej Nocy [...].

źródło: Internet: piasecka.pl

Składnia

Rz + kryształowy + bez ograniczeń
szyk: tylko prepozycja

Frazeologizmy

noc kryształowa
Data ostatniej modyfikacji: 03.08.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json