UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

staruszek

Chronologizacja

SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. stary

1. stary mężczyzna

Definicja

stary mężczyzna, do którego mówiący ma pobłażliwy stosunek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia starzenie się

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka płeć

Połączenia

  • leciwy; siedemdziesięcioletni, osiemdziesięcioletni...; drobny, niewielki; bezzębny, brodaty, łysy, pomarszczony, siwy, siwiuteńki, zgarbiony; niechlujny, schludny; chory, niedołężny, schorowany, słabowity, zniedołężniały; zgrzybiały; czerstwy, dziarski, energiczny, krewki, żwawy, żywotny; dystyngowany; samotny; zdziwaczały; dobroduszny, dobrotliwy, jowialny, miły, sympatyczny staruszek
  • mąż, ojciec; profesor staruszek
  • emerytura, renta; stan zdrowia; śmierć staruszka
  • napad na staruszka
  • opieka nad staruszkiem
  • okraść, pobić; ratować staruszka
  • opiekować się staruszkiem
  • napaść na staruszka

Cytaty

Na ławeczkach wokół zieleńca [...] siedzieli ludzie, młodzi i starzy, z dziećmi i samotni. Staruszek z siwą brodą, z laską i w czarnym kaszkiecie, żywo rozprawiał z kolegami.

źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Przystanek Śmierć, 2007

Nie ulega wątpliwości, że Jan Paweł II jest już staruszkiem, schorowanym człowiekiem, ale od strony ducha i świadomości nadal jest silny i powiedziałbym świeży.

źródło: NKJP: W.Dziczkiewicz: Kościół globalny, Tygodnik Ciechanowski, 2002-08-26

Z jednej strony można tam spotkać urocze starsze panie [...], dystyngowanych staruszków i studentów próbujących wyglądać jak godni młodzi intelektualiści [...]. Z drugiej strony można dostać w głowę kamieniem albo kłódką [...].

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Lala, 2006

Zapadła cisza, po czym głos zabrał siedzący do tej pory cicho ksiądz Borowski, proboszcz parafii św. Stanisława Kostki. Wszyscy zamienili się w słuch, bo staruszek cieszył się powszechnym szacunkiem.

źródło: NKJP: Piotr Niklewicz: Niezwykła kariera Antoniego K., 2006

Najstarszy człowiek świata, mieszkaniec Sardynii, Antonio Todde świętował swoje 112. urodziny. Staruszek, który już znalazł się w Księdze Rekordów Guinnessa, cieszy się znakomitym zdrowiem.

źródło: NKJP: (PAP): Oaza matuzalemów, Dziennik Polski, 2001-01-24

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. staruszek
staruszkowie
ndepr
staruszki
depr
D. staruszka
staruszków
C. staruszkowi
staruszkom
B. staruszka
staruszków
N. staruszkiem
staruszkami
Ms. staruszku
staruszkach
W. staruszku
staruszkowie
ndepr
staruszki
depr

2. ojciec

Definicja

pot. 
ekspresywnie o ojcu - mężczyźnie, który spłodził dziecko i je wychowuje

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina członkowie rodziny

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ojciec, rodzic, starszy II, stary II, tata, tatek, tatka, tatko, tato, tatul, tatula, tatulek, tatulka, tatulko, tatulo, tatunia, tatuniek, tatunio, tatuń, tatuńcia, tatuńcio, tatuńka, tatuńko, tatusiek, tatuś, tatuśka, tatuśko, zgred

Połączenia

  • mój staruszek

Cytaty

Obecnie posiadam wysłużoną Nokię 6030 [...]. [...] poluję na Nokię E50 mojego staruszka, bo będzie wymieniał telefon za 1 zł.

źródło: NKJP: Internet

Raz podbiłem kumplowi oko i matka jego przyszła do mego staruszka ze skargą. Za karę cały wieczór musiałem pisać: „Jeśli cię ktoś uderzy w prawy policzek, nadstaw mu lewy!''[...].

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963

Mój staruszek tylko mrugnął na mnie, a ja do piesków. Huź, Reksio, huź, Pepinka! Mówię wam, tylko się zakurzyło!

źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1995

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. staruszek
staruszkowie
ndepr
staruszki
depr
D. staruszka
staruszków
C. staruszkowi
staruszkom
B. staruszka
staruszków
N. staruszkiem
staruszkami
Ms. staruszku
staruszkach
W. staruszku
staruszkowie
ndepr
staruszki
depr

3. stary przedmiot

Definicja

stary przedmiot, do którego mówiący ma pozytywny stosunek

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

  • drewniany staruszek
  • staruszek świat; fiat, telefon

Cytaty

Odłożyłem kopertę na stół i sprawdziłem kieszeń na udzie. Jest. Trzyletni staruszek, trzymający się w kupie wyłącznie dzięki taśmie i dodatkowym zszywaczom. [...] Komórka.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005

Z zewnątrz oba wiadukty wyglądały jak jeden obiekt. Niestety, stan techniczny północnego staruszka z 1935 roku okazał się katastrofalny. Nastąpiła korozja betonu i stali konstrukcji żelbetowej.

źródło: NKJP: Wstęga nad torami, Dziennik Polski, 2001-12-13

Ksiądz biskup poświęcił wnętrze kaplicy oraz tablice przypominające o nie istniejącym już szpitalu staruszku.

źródło: NKJP: Kaplica przy Hospicjum, Dziennik Polski, 2000-12-09

Projektant murowanej budowli nie przejął się sąsiedztwem: dał upust ambicjom, przez co jego dzieło skutecznie zburzyło dotychczasowy porządek - wysoka, wiotka wieża góruje nad otoczeniem. Z jej drapieżnością nie może konkurować drewniany staruszek: bo i czym?

źródło: NKJP: (SWED): Pamiętajcie o tradycji!, Dziennik Polski, 2000-07-08

[...] samochodu nie posiada 78 procent Rosjan. Ci zaś, którzy są jego właścicielami (z wyjątkiem mieszkańców bogatej Moskwy czy Petersburga), dzielnie trzęsą się po wertepach swoimi wysłużonymi staruszkami produkcji krajowej.

źródło: NKJP: Krystyna Kurczab-Redlich: Głową o mur Kremla, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. staruszek
staruszki
D. staruszka
staruszków
C. staruszkowi
staruszkom
B. staruszka
staruszki
N. staruszkiem
staruszkami
Ms. staruszku
staruszkach
W. staruszku
staruszki
Data ostatniej modyfikacji: 11.12.2010
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json