UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

płaczka

Chronologizacja

1643, Kart XVII-XVIII

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. płaczka
płaczki
D. płaczki
płaczek
C. płaczce
płaczkom
B. płaczkę
płaczki
N. płaczką
płaczkami
Ms. płaczce
płaczkach
W. płaczko
płaczki

Pochodzenie

Zob. płakać

1. w życiu

Definicja

pot. 
kobieta skłonna do płaczu i użalania się nad sobą

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka określenia człowieka ze względu na jego usposobienie

Cytaty

Odezwy, rejestry, pisma, blankiety, wpłaty, wypłaty - wszystko z podpisem Orzeszkowej. Przy jej boku niestrudzony pan Nahorski, zdumiewa się energią tej mimozowatej dotychczas, przeszło czterdziestoletniej Lizi. „Pani Orzeszkowa z pocieszanej przekształciła się w pocieszycielkę, z płaczki w kobietę energiczną” - stwierdza po przyjeździe do Grodna specjalny wysłannik z Warszawy - Wiktor Gomulicki.

źródło: NKJP: Krystyna Kolińska: Orzeszkowa, złote ptaki i terroryści, 1996

Dziś dzielimy równo między siebie obowiązki i tak samo równo kłócimy się o ich egzekwowanie. Karolinę denerwuje bałaganiarstwo i rozrzutność Krystiana. On nie może znieść, że jest „wieczną płaczką”. - Pierwsze wspólne wyjście do kina i już łzy - opowiada. - Co prawda usprawiedliwia ją fakt, że byliśmy na filmie „Masz wiadomość”. Ale teraz każdy powód jest doskonałą okazją do tego, by płakać.

źródło: NKJP: Główne zasady dynamiki związku, Cosmopolitan 6, 2000

-Nic - wzruszyła ramionami czując, że ma zamiar się przed nim rozpłakać. Jak zwykle jego wyższość przerażała. Nigdy wcześniej tak często nie płakała, czuła się jak życiowa płaczka. Musiała z tym skończyć.

źródło: Internet: dwa-oddechy.blogspot.com

Ostatnio zrobiła się ze mnie straszna płaczka i nawet teraz mi się chce ryczeć, jak to pisze.

źródło: Internet: twitter.com

Może pójdę do tej płaczki? Chyba wypada ją pocieszyć. - Siemka, może pizzy? Natalia nie otrzymała odpowiedzi. Kaśka leżała jak kłoda na łóżku. Nawet nie drgnęła, kiedy nastolatka usiadła przy niej.

źródło: NKJP: Dariusz Chętkowski z uczniami: Ostatni weekend, 2007

2. na pogrzebie

Definicja

książk. 
kobieta wynajmowana do opłakiwania czyjejś śmierci na pogrzebie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje

Relacje znaczeniowe

synonimy:  łzawica, płacznica

Cytaty

Na wysokim łożu, nogami ku wyjściu, ubrany w złote łańcuchy i nausznice, tak jak lubił za życia, spowity w purpurowe sukno leżał Kriksos. Wokoło ustawiły się płaczki i muzykanci. Jękliwymi głosami wpół płacząc, wpół śpiewając płaczki zaczęły wychwalać dzielność, odwagę i hojność zmarłego, ale zagłuszały je przeraźliwe dźwięki piszczałek i fletów.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1996

W migotaniu płonących świec, owinięci w koce, leżeli ciasno. Od zwłok bił swąd przypalonego mięsa. Kobiety w czerni klęczały i śpiew ich przypominał chwilami psi skowyt. Zawiadowca w czerwonej czapce krył twarz w dłoniach. Ale któraś z płaczek szarpnęła go za bluzę i pokazała na nas. „Odejdźcie stąd! - wyganiał nas gestem ręki.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Do grobowca Abrahama w Kanaanie pociągnął liczny orszak pogrzebowy, w którym wzięli udział wszyscy dostojnicy faraona. Trumnie towarzyszyły też płaczki. Zawodziły one tak rozpaczliwie, że mieszkańcy Kanaanu dziwowali się, jakiego to wielkiego Egipcjanina chowa się w ich ziemi.

źródło: NKJP: Zenon Kosidowski: Opowieści biblijne, 1996

W niemal wszystkich kulturach opłakiwanie zmarłych stało się wcześniej czy później zwyczajem powszechnie szanowanym. Łzy najbliższych powinny być spektakularne, krzyki żalu i rozpaczy donośne, a szloch niepohamowany. Czasem i to nie wystarczało, zatem wynajmowano zawodowych żałobników i tak zwane płaczki, czyli kobiety, które uczyniły z wylewania łez prawdziwe rzemiosło. Obyczaj ten przetrwał nie tylko w kręgu tradycji żydowskiej, znano go w Grecji, Italii, Rosji i na Bałkanach.

źródło: NKJP: Jan Tomkowski: Ciemne skrzydła Ikara. Eseje o rozpaczy, 2009

W czasach wczesnochrześcijańskich wiara w zmartwychwstanie i królestwo niebieskie wiązała się nie tylko z odrzuceniem troski o doczesność, ale także o rytuały pogrzebowe. Nawet nadmierny smutek w obliczu śmierci był postrzegany jako wyraz braku nadziei i wiary w sens ofiary Chrystusa. Jeden z synodów zakazał obecności płaczek na pogrzebach. Chrześcijański pogrzeb miał być skromny, wręcz ascetyczny.

źródło: NKJP: Agnieszka Krzemińska, Joanna Podgórska: Wyprawa na wieczność, Polityka, 2007-10-27

Data ostatniej modyfikacji: 02.02.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json