UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

rzepa

Chronologizacja

1400, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. rzepa
rzepy
D. rzepy
rzep
C. rzepie
rzepom
B. rzepę
rzepy
N. rzepą
rzepami
Ms. rzepie
rzepach
W. rzepo
rzepy

Pochodzenie

psł. *rěpa

1.a roślina

Definicja

roślina o zielono-sinych liściach wyrastających na cienkich łodygach, uprawiana ze względu na jadalny korzeń o kulistym kształcie, białym miąższu i ostrym smaku

Noty o użyciu

Lp używana często w znaczeniu lm.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny uprawne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  warzywo

Połączenia

  • rzepa i marchew, rzepa i rzodkiew
  • pole; uprawa rzepy
  • siać, uprawiać rzepę

Cytaty

Kilku mieszkańców Święcic (gm. Słaboszów) zdecydowało się na uprawę rzepy. Jest to roślina dwuletnia.

źródło: NKJP: (DOC): Nowy płodozmian, Gazeta Krakowska, 2002-07-13

W ogrodach rosły warzywa, takie jak marchew, ogórki, różne kapusty, cebula, koper, rzepa.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych, 2004

Nas wprowadzili w obszerny tym razem rezerwat na górce z zielenią, trawką, drzewami, odosobniony od całej reszty obozu, sąsiadujący nieomal z szosą i polami rzepy i kartofli po bokach w dole.

źródło: NKJP: Białoszewski Miron: Pamiętnik z Powstania Warszawskiego, 1970

Mogę uprawiać marchewki, rzepy i buraki. Coś mi się zdaje, że w kuchni można z nich zrobić dużo porcji jedzenia

źródło: Internet: mlppolska.pl

1.b do jedzenia

Definicja

jadalny korzeń rzepy - rośliny

Noty o użyciu

Lp używana często w znaczeniu lm.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin owoce i warzywa

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Cytaty

Deszczem sypały się też wokół produkty spożywcze - jaja, sery, wypieki, groch, kasza, marchew, rzepa, cebula, nawet żywe raki.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Z kieszeni wypadła mu rzepa. Spostrzegły to od razu kozy Mikołaja i zjadłszy ją, poczęły skubać Golę po spodniach.

źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Ogień dla ochrony przed deszczem i wiatrem był przenoszony przez druidów w pustych rzepach, stąd zwyczaj umieszczania świeczki w wydrążonej dyni.

źródło: Internet: Elżbieta Kazibut: Oswajanie śmierci, Trybuna Śląska, 2002-10-31

Dzień był na szczęście postny, toteż nie musiałem wymawiać się od spożywania tłustego mięsiwa, nie odmówiłem więc smażonego w oleju dorsza, skosztowałem też gotowanej rzepy i kapusty z grochem.

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006

Warzywa solono, suszono i marynowano. Marchew, buraki czy rzepę przechowywano w piasku w piwnicy. Mięso surowe solono i peklowano, a wędliny suszono i wędzono.

źródło: NKJP: Irena Domańska-Kubiak: Zakątek pamięci: życie w XIX-wiecznych dworkach kresowych, 2004

2. dziewczyna

Definicja

pot.  żart. 
silna i zdrowa dziewczyna lub młoda kobieta

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka płeć

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Cytaty

Ona zdrowa, krzepka rzepa, z łuku szyje, rzyci w siodle nie odparzy, a niebezpiecznie się zrobi, nie zesmrodzi się w gacie, będzie z niej pożytek.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Chrzest ognia, 1996

Jestem w stanie zrozumieć, że mógłby chcieć prowadzić zwyczajne, normalne życie ze zdrową rzepą, z którą mógłby spędzać czas w sposób, w jaki pokazują wiadome niemieckie filmy.

źródło: Internet: zdrowawszpitalu.blox.pl

Celebrytka przyzwyczaiła nas do odważniejszych fotek. [...] Od razu wiedziałam, tylko na wsi mogła taka zdrowa rzepa wyrosnąć!

źródło: Internet: m.plotek.pl

Nawet nimfy nie mogły się równać z takimi zdrowymi, jędrnymi, wiejskimi rzepami.

źródło: Internet: lastinn.info

Data ostatniej modyfikacji: 20.06.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json