UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przysłowiowy

Chronologizacja

1811, SL

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przysłowiowy	przysłowiowy	przysłowiowy	przysłowiowe	przysłowiowa
D.	przysłowiowego	przysłowiowego	przysłowiowego	przysłowiowego	przysłowiowej
C.	przysłowiowemu	przysłowiowemu	przysłowiowemu	przysłowiowemu	przysłowiowej
B.	przysłowiowego	przysłowiowego	przysłowiowy	przysłowiowe	przysłowiową
N.	przysłowiowym	przysłowiowym	przysłowiowym	przysłowiowym	przysłowiową
Ms.	przysłowiowym	przysłowiowym	przysłowiowym	przysłowiowym	przysłowiowej
W.	przysłowiowy	przysłowiowy	przysłowiowy	przysłowiowe	przysłowiowa

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przysłowiowi	przysłowiowi	przysłowiowe	przysłowiowe
D.	przysłowiowych	przysłowiowych	przysłowiowych	przysłowiowych
C.	przysłowiowym	przysłowiowym	przysłowiowym	przysłowiowym
B.	przysłowiowych	przysłowiowych	przysłowiowych	przysłowiowe
N.	przysłowiowymi	przysłowiowymi	przysłowiowymi	przysłowiowymi
Ms.	przysłowiowych	przysłowiowych	przysłowiowych	przysłowiowych
W.	przysłowiowi	przysłowiowi	przysłowiowe	przysłowiowe

Pochodzenie

Zob. przysłowie

1. zwrot

Definicja

przypominający swą formą przysłowie

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

W całej polskiej twórczości Kochanowskiego spotykamy ponad sto przysłów i wyrażeń przysłowiowych [...].

źródło: NKJP: Jerzy Ziomek: Renesans, 1973

Chciałabym przedstawić wybrane przysłowia, zwroty przysłowiowe i sentencje funkcjonujące w niektórych językach [...].

źródło: NKJP: Dobrosława Świerczyńska: Narody w przysłowiach, Wiedza i Życie nr 2, 1996

Waszą [...] infantylną mentalność po raz kolejny można podsumować przysłowiowym zdaniem: „Jak Kali ukraść krowę, to dobrze, ale jak Kalemu ukraść krowę, to źle”.

źródło: NKJP: Internet

2. stryjek

Definicja

używane dla wskazania wyrazu, który wchodzi w skład jakiegoś przysłowia

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

Saowie co prawda także uprawiali bawełnę, ale nie umieli jej dalej przerabiać, więc zanosili ją do Tajów w dolinach, by zamieniać na gotowe tkaniny. Łupieni, obdzierani ze skóry, wychodzili na tym interesie jak przysłowiowy stryjek zamieniający siekierkę na kijek.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Dzikie banany, 1960

Kozyriew w Krakowie - niczym przysłowiowy murzyn - zrobił swoje i wyjechał.

źródło: NKJP: Edward Krzemień i Jacek Pawlicki: Gospodarka i bioprądy, Gazeta Wyborcza, 1994-03-21

3. gwóźdź do trumny

Definicja

używane w celu zasygnalizowania, że wyraz lub wyrażenie nadrzędne jest składnikiem jakiegoś związku frazeologicznego lub metafory

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

przysłowiowy chłopiec do bicia, grom z jasnego nieba, gwóźdź do trumny, języczek u wagi, łut szczęścia, nóż na gardle, rzut na taśmę, strzał w dziesiątkę, wdowi grosz; Kowalski; przysłowiowa dziura w całym, igła w stogu siana, kropka nad i, kropla w morzu potrzeb, puszka Pandory, walka z wiatrakami; przysłowiowe mydło i powidło; przysłowiowe gruszki na wierzbie; grosze, schody

Cytaty

	Kampania wyborcza obfitowała w rozmaite brudne triki i przysłowiowe ciosy poniżej pasa [...]. źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1999
	Wszyscy uczestnicy sztafety byli dumni z możliwości uczestniczenia w niej, a pomysł jej zorganizowania określili jako strzał w przysłowiową dziesiątkę. źródło: NKJP: (sus): Setka na 100-lecie Sopotu, Dziennik Bałtycki, 2001-06-27
	Wiosną 1959 r. ukazała się Mała Encyklopedia Powszechna PWN. Anonimowa recenzja w Kulturze nie pozostawiła na niej przysłowiowej suchej nitki. źródło: NKJP: Jerzy R. Krzyżanowski: Z perspektywy Warszawy lat pięćdziesiątych, Pamiętnik Literacki tom 11, 1987
	Na przydział tego lokum czekaliśmy 9 lat, więc niby trochę pieniędzy zaoszczędziliśmy, mieszkając kątem u rodziców, ale w porównaniu z cenami najprymitywniejszych mebli była to przysłowiowa kropla w morzu. źródło: NKJP: Christian Skrzyposzek: Wolna Trybuna, 1985

Informacja normatywna

Krytykowane w źródłach normatywnych, jednak nie zakwalifikowane jednoznacznie jako niepoprawne, ale jako "używane bez potrzeby".

4. uczciwość

Definicja

taki, że wszyscy wiedzą, że obiekt, o którym mowa, ma cechę, która jest wskazywana

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

coś stało się przysłowiowe

Cytaty

Wielki miłośnik sztuk pięknych i sportu, ufundował w stolicy teatr komiczny oraz stadion, oba jego imię noszące. Uchodzi za przysłowiowy wzór prawości, uczciwości i zacności kupieckiej.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

Imperium Hunów istniało raptem przez 80 lat na przełomie IV i V w. - to wystarczyło jednak, by ich okrucieństwo stało się przysłowiowe.

źródło: NKJP: Agnieszka Krzemińska, Najdroższe kamienie świata, Polityka, 2005-07-23

Data ostatniej modyfikacji: 11.04.2017