UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wstydliwość

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. wstyd, wstydzić się

1.a człowieka

Definicja

cecha kogoś, kto często odczuwa zakłopotanie lub skrępowanie jakąś sytuacją

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	sromieźliwość
	hiperonimy:	nieśmiałość

Połączenia

wielka; naturalna, wrodzona wstydliwość
pokonać wstydliwość

Cytaty

	Bronia, ze swą wrodzoną wstydliwością, chciała wykorzystać to, że jest sama w domu, i wyprała swoją bieliznę. źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995
	Polska rodzina od lat wychowywana była do wstydliwości. Nagość szczelnie przykrywały i katolickie wychowanie, i peerelowski obyczaj. źródło: NKJP: Agnieszka Niezgoda: Nigdy goło!, Polityka, 2003-11-22
	[...] przyjął odzienie wyciągając rękę przez szparę w drzwiach, wstydliwość ta była zastanawiająca ze względu na poprzednią swobodę [...]. źródło: NKJP: Ireneusz Iredyński: Dzień oszusta. Człowiek epoki, 1995
	[...] Jerzy Radziej - nieśmiały, niezaradny, pełen wstydliwości, trzymający się z boku, zawsze nad czymś jak gdyby zadumany. źródło: NKJP: Aleksander Minkowski: Szaleństwo Majki Skowron, 1994
	Apogeum wstydliwości - i to fałszywej - przyniósł wiek XIX, kiedy to kobieta krępowała się stanąć nago przed lustrem czy przed obliczem lekarza, zaś swoje dolegliwości panie demonstrowały na lalce glinianej, aby lekarz nie skalał się dotknięciem ich ciał. źródło: NKJP: Wstyd, wianek i rogi, Dziennik Polski, 2006-10-07

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wstydliwość	wstydliwości
D.	wstydliwości	wstydliwości

C.	wstydliwości	wstydliwościom
B.	wstydliwość	wstydliwości
N.	wstydliwością	wstydliwościami
Ms.	wstydliwości	wstydliwościach
W.	wstydliwości	wstydliwości

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b uczuć

Definicja

cecha czegoś, świadcząca o tym, że ktoś odczuwa zakłopotanie lub skrępowanie jakąś sytuacją

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

nieśmiałość

Połączenia

wstydliwość uczuć

Cytaty

Wstydliwość uczuć u Chopina doprowadzona była do szczytów, nadawała mu pozory chłodu w stosunkach towarzyskich czy nawet przyjacielskich.

źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Dziedzictwo Chopina i szkice muzyczne, 2010

W twórczości Kornela wygląda to chwilami jak narzucona sobie emocjonalna asceza, wstydliwość uczuć.

źródło: NKJP: Jan Pieszczachowicz: O Kornelu Filipowiczu pisze Jan Pieszczachowicz, Gazeta Wyborcza, 1999-02-27

Przy moim zakochaniu jest roztargnienie, wstydliwość zachowania w jej towarzystwie.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wstydliwość	wstydliwości
D.	wstydliwości	wstydliwości

C.	wstydliwości	wstydliwościom
B.	wstydliwość	wstydliwości
N.	wstydliwością	wstydliwościami
Ms.	wstydliwości	wstydliwościach
W.	wstydliwości	wstydliwości

Inne uwagi

Zwykle lp

1.c tematu

Definicja

cecha czegoś, co wzbudza zakłopotanie lub krępuje kogoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

kłopotliwość

Cytaty

[...] co piąty Polak nie wie, co oznacza słowo schizofrenia, a co czwarty nigdy nie słyszał o takiej chorobie psychicznej. Mimo to powszechne jest przekonanie o wstydliwości tej choroby.

źródło: NKJP: Pan Cogito się ożenił, Dziennik Polski, 2005-05-19

Choć niedużo osób się do tego przyznaje ze względu na wstydliwość problemu, [...] mniej więcej połowa naszej populacji narzeka na zaparcia.

źródło: Internet

W Polsce natomiast istnieje powszechna wstydliwość tematu. Pacjenci krępują się mówić lekarzowi o dysfunkcjach jelita grubego, związanych z niewłaściwym procesem wypróżniania.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	wstydliwość	wstydliwości
D.	wstydliwości	wstydliwości

C.	wstydliwości	wstydliwościom
B.	wstydliwość	wstydliwości
N.	wstydliwością	wstydliwościami
Ms.	wstydliwości	wstydliwościach
W.	wstydliwości	wstydliwości

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 26.02.2026