UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wyzwolić się

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wyzwolę się
wyzwolimy się
2 os. wyzwolisz się
wyzwolicie się
3 os. wyzwoli się
wyzwolą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wyzwoliłem się
+(e)m się wyzwolił
wyzwoliłam się
+(e)m się wyzwoliła
wyzwoliłom się
+(e)m się wyzwoliło
wyzwoliliśmy się
+(e)śmy się wyzwolili
wyzwoliłyśmy się
+(e)śmy się wyzwoliły
2 os. wyzwoliłeś się
+(e)ś się wyzwolił
wyzwoliłaś się
+(e)ś się wyzwoliła
wyzwoliłoś się
+(e)ś się wyzwoliło
wyzwoliliście się
+(e)ście się wyzwolili
wyzwoliłyście się
+(e)ście się wyzwoliły
3 os. wyzwolił się
wyzwoliła się
wyzwoliło się
wyzwolili się
wyzwoliły się

bezosobnik: wyzwolono się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wyzwólmy się
2 os. wyzwól się
wyzwólcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wyzwoliłbym się
bym się wyzwolił
wyzwoliłabym się
bym się wyzwoliła
wyzwoliłobym się
bym się wyzwoliło
wyzwolilibyśmy się
byśmy się wyzwolili
wyzwoliłybyśmy się
byśmy się wyzwoliły
2 os. wyzwoliłbyś się
byś się wyzwolił
wyzwoliłabyś się
byś się wyzwoliła
wyzwoliłobyś się
byś się wyzwoliło
wyzwolilibyście się
byście się wyzwolili
wyzwoliłybyście się
byście się wyzwoliły
3 os. wyzwoliłby się
by się wyzwolił
wyzwoliłaby się
by się wyzwoliła
wyzwoliłoby się
by się wyzwoliło
wyzwoliliby się
by się wyzwolili
wyzwoliłyby się
by się wyzwoliły

bezosobnik: wyzwolono by się

bezokolicznik: wyzwolić się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: wyzwoliwszy się

gerundium: wyzwolenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wyzwolenie się
wyzwolenia się
D. wyzwolenia się
wyzwoleń się
C. wyzwoleniu się
wyzwoleniom się
B. wyzwolenie się
wyzwolenia się
N. wyzwoleniem się
wyzwoleniami się
Ms. wyzwoleniu się
wyzwoleniach się
W. wyzwolenie się
wyzwolenia się

odpowiednik aspektowy: wyzwalać się

Pochodzenie

Zob. wyzwolić

1. o kraju

Definicja

odzyskać wolność po okresie politycznej niewoli, zwykle dzięki działaniom zbrojnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Połączenia

  • kraje, narody wyzwoliły się
  • wyzwolić się spod jarzma, władzy czegoś

Cytaty

Zaryzykowałbym twierdzenie, że Jan Paweł II, wyraźnie zalecając ustrój demokratyczny oraz wolnorynkowe rozwiązania gospodarcze krajom, które wyzwoliły się z komunizmu [...], przestrzega je zarazem przed bezkrytycznym przyjęciem ideologii liberalnej.

źródło: NKJP: o. Maciej Zięba: Po szkodzie? Przed szkodą? O Polsce, kapitalizmie i kontemplacji, 1996

W rewolucji bolszewickiej Piłsudski widział przede wszystkim zjawiska okrucieństwa, destrukcji i chaosu na długo osłabiające Rosję. Dostrzegał w tym nawet element korzystny dla Polski, pozwalający jej wyzwolić się spod supremacji wschodniego sąsiada.

źródło: NKJP: Waldemar Michowicz: Historia dyplomacji polskiej, 1995

Marszałek odmówił militarnej pomocy w wyzwoleniu się spod pruskiej niewoli w 1918 i 1919 r.?

źródło: NKJP: Mieczysław Skrzypek: Podziękowanie za hojność, Gazeta Miejska, nr 16 (59), 2000

Składnia

bez ograniczeń + wyzwolić się +
z CZEGO | spod CZEGO

2. z więzów

Definicja

usunąć coś, co uniemożliwia swobodny ruch ciała

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  oswobodzić się, wyswobodzić się

Połączenia

  • wyzwolić się z łańcuchów, z więzów

Cytaty

Joanna wyzwoliła się z jego objęć i spojrzała na niego bez uśmiechu.

źródło: NKJP: Marek Krajewski, Mariusz Czubaj: Róże cmentarne, 2019

Odruchowo szarpnął głową, ale nie był w stanie jej podnieść i wyzwolić się z bezlitosnego uścisku.

źródło: NKJP: Mariusz Czubaj: 21:37, 2010

Wyzwoliła się z moich ramion, obciągnęła sukienkę i popatrzyła mi twardo w oczy.

źródło: NKJP: Ewa Siarkiewicz: Kuźnia na rozdrożu, 2008

Składnia

bez ograniczeń + wyzwolić się +
(z CZEGO)

3. ze strachu

Definicja

stawać się wolnym od okoliczności, uczuć lub stanów ograniczających zachowania lub działania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  uwolnić się

Cytaty

W tym miejscu pod ciśnieniem wspomnień narrator, mimo ostrzegawczych spojrzeń i chrząknięć mamusi, wyzwolił się z pęt autocenzury.

źródło: NKJP: Robert Urbański; Jacek Kondracki: Operacja „Dunaj”, 2009

Człowiek taki tęskni w głębi duszy za wolnością, za wyzwoleniem się z ograniczeń, jednocześnie jednak niczego tak się nie boi, jak właśnie naruszenia krępujących go więzów.

źródło: NKJP: Antoni Kępiński: Melancholia, 1974

Wychowywane w patriarchalnym układzie rodzinnym, my, kobiety, nie potrafimy wyzwolić się od nadbudowy ideologicznej, którą nam wtłaczają od dziecka: poświęcaj się i poświęcaj.

źródło: NKJP: Bogusława Jędrasik: Gorączka. Opowiadania wyuzdane, 2007

Składnia

bez ograniczeń + wyzwolić się +
z CZEGO | od CZEGO

4. o aktywności

Definicja

powstać w wyniku określonych warunków lub okoliczności

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • agresja, energia wyzwoliła się; emocje wyzwoliły się

Cytaty

Siedliśmy znów pod szałasem i zapaliliśmy. Jak przedtem, Jasiek i Jean opierali się o siebie, a gdy tak patrzyłem na nich, wyzwoliła się nurtująca mnie myśl.

źródło: NKJP: Stanisław Dygat: Jezioro Bodeńskie, 1946

W tym momencie wyzwoliło się jakieś drzemiące uczucie oczekiwania, nie opuszczające jej do tej chwili.

źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1957

[...] dynamiczny rozwój sektora prywatnego był możliwy między innymi dzięki temu, że dawni kierownicy z sektora państwowego stawali się przedsiębiorcami. Oznacza to, że posiadali cechy i umiejętności przedsiębiorcze, tylko splot warunków w jakich pracowali blokował wyzwolenie się tych cech.

źródło: NKJP: Ewa Małecka: Ograniczenia decyzji przedsiębiorstwa w procesie transformacji systemowej, 1998

5. o energii

Definicja

wydzielić się w procesie chemicznym lub fizycznym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wydzielić się

Cytaty

To, że w wodzie jest tlen i wodór - nie znaczy, że woda jest paliwem. Woda jest produktem spalania, energia wyzwoliła się podczas spalania wodoru w atmosferze tlenu.

źródło: Internet: Polski wynalazek obniża zużycie paliwa (moto.onet.pl)

W piśmie wyjaśniono również, że „za eksplozję uważa się szkody powstałe w wyniku gwałtownej zmiany stanu równowagi układu z jednoczesnym wyzwoleniem się gazów, pyłów lub pary [...]”.

źródło: NKJP: Justyna Janusz: Z przykrością nie wypłacą, Tygodnik Siedlecki, 2007-07-10

Jak sam napisałeś, energia wyzwoliła się przy uderzeniu planetoidy w podłoże.

źródło: Internet: Ars Physica (fizyczny.net)

Data ostatniej modyfikacji: 08.12.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json