UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

stangret

Chronologizacja

1500, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. stangret
stangreci
ndepr
stangrety
depr
D. stangreta
stangretów
C. stangretowi
stangretom
B. stangreta
stangretów
N. stangretem
stangretami
Ms. stangrecie
stangretach
W. stangrecie
stangreci
ndepr
stangrety
depr

Pochodzenie

niem. Stangereiter

Definicja

służący, który kierował dawniej końmi zaprzężonymi do bryczki, karety lub podobnego pojazdu

Noty o użyciu

Współcześnie wyraz bywa używany w odniesieniu do każdej osoby powożącej pojazdem konnym, zwłaszcza turystycznym.

Wymowa

[staŋgret] lub [stangret]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Połączenia

  • stangret powozu
  • stangret na koźle
  • syn stangreta
  • stangret czeka; rzucił, zabierał, zebrał lejce; osadzał, poganiał, zacinał, zatrzymywał konie; zaczął coś robić
  • kazać stangretowi coś zrobić
  • siedzieć na koźle obok stangreta

Cytaty

Karocą zaprzężoną w cztery konie, ze stangretem na koźle wybierał się pan na Borzestowie do Kościerzyny, Gdańska, a przede wszystkim do Zoppot, po szczęście.

źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Zawód: kapitalista, Dziennik Bałtycki, 2001-02-09

Na koźle siedział wyprostowany jak struna stangret ubrany w granatową liberię z żółtymi, herbowymi guzikami. Cały zaprzęg począwszy od powozu, koni, uprzęży, a kończąc na najmniejszej sprzążce, lśnił czystością i porządkiem.

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Na skraju imperium, 2005

Dziadek był stangretem księcia Sanguszki, a ojciec właścicielem najładniejszych koni w okolicy.

źródło: NKJP: (JAS): Życie pełne pracy, Gazeta Krakowska, 2006-01-23

Jeździliśmy po tym podwórzu oklep na spasionych siwych arabach z zaprzęgu prezydenckiego, na co nam pozwalali czasem stangreci w zamian za papierosy wynoszone przez nas z domu.

źródło: NKJP: Monika Żeromska: Wspomnienia, 2007

Żeby powozić dorożką, nie trzeba mieć prawa jazdy - podobnie jak na rower czy motorower. Przepisy mówią jedynie, że stangret musi być pełnoletni.

źródło: NKJP: Elżbieta Borek: Stangret z zamiłowania, Dziennik Polski, 2008-09-27

Data ostatniej modyfikacji: 12.03.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json