UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

smutny

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	smutny	smutny	smutny	smutne	smutna
D.	smutnego	smutnego	smutnego	smutnego	smutnej
C.	smutnemu	smutnemu	smutnemu	smutnemu	smutnej
B.	smutnego	smutnego	smutny	smutne	smutną
N.	smutnym	smutnym	smutnym	smutnym	smutną
Ms.	smutnym	smutnym	smutnym	smutnym	smutnej
W.	smutny	smutny	smutny	smutne	smutna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	smutni	smutni	smutne	smutne
D.	smutnych	smutnych	smutnych	smutnych
C.	smutnym	smutnym	smutnym	smutnym
B.	smutnych	smutnych	smutnych	smutne
N.	smutnymi	smutnymi	smutnymi	smutnymi
Ms.	smutnych	smutnych	smutnych	smutnych
W.	smutni	smutni	smutne	smutne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	smutniejszy	smutniejszy	smutniejszy	smutniejsze	smutniejsza
D.	smutniejszego	smutniejszego	smutniejszego	smutniejszego	smutniejszej
C.	smutniejszemu	smutniejszemu	smutniejszemu	smutniejszemu	smutniejszej
B.	smutniejszego	smutniejszego	smutniejszy	smutniejsze	smutniejszą
N.	smutniejszym	smutniejszym	smutniejszym	smutniejszym	smutniejszą
Ms.	smutniejszym	smutniejszym	smutniejszym	smutniejszym	smutniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	smutniejsi	smutniejsi	smutniejsze	smutniejsze
D.	smutniejszych	smutniejszych	smutniejszych	smutniejszych
C.	smutniejszym	smutniejszym	smutniejszym	smutniejszym
B.	smutniejszych	smutniejszych	smutniejszych	smutniejsze
N.	smutniejszymi	smutniejszymi	smutniejszymi	smutniejszymi
Ms.	smutniejszych	smutniejszych	smutniejszych	smutniejszych

Pochodzenie

Zob. smucić

1.a chłopiec

Definicja

odczuwający smutek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	niewesoły, zasmucony, zesmutniały
	antonimy:	radosny, uradowany, wesoły

Połączenia

smutny chłopiec, człowiek, mężczyzna, pan; pies; smutna dziewczyna, dziewczynka, kobieta, pani; smutne zwierzęta; smutni ludzie
beznadziejnie, ogromnie, przeraźliwie, strasznie smutny
smutny i przygnębiony, smutny i wesoły; zamyślony i smutny, zmęczony i smutny
czuć się, zrobić się smutny
bardzo smutny

Cytaty

	Major gadał jak najęty, usiłując ukryć zażenowanie i to, że za chwilę zaprosi tego sympatycznego, smutnego chłopca, który przecież nie zrobił mu niczego złego, pod mur. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg 2006
	Na budynkach miast wisiały billboardy z fotografiami śmiertelnie smutnej dziewczynki z prośbą o wpłaty na hospicjum. źródło: NKJP: Barbara Pietkiewicz: Anioł-morderca?, Polityka, 2000-01-29
	Niska, podwójna brama cmentarza otwarta na oścież. Idą smutni ludzie dróżką w lewo, z nogi na nogę, prawie pod sam kościół. źródło: NKJP: Marian Pankowski: Fara na Pomorzu, 1997
	Jak widzę smutnego psa na ulicy, to myślę, że on jest głodny albo chce mu się pić. źródło: NKJP: Tadeusz Jachnicki: Światło natury na wigilijnym stole, Gazeta Krakowska, 2005-12-24

1.b głos

Definicja

świadczący o tym, że ktoś odczuwa smutek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	niewesoły, zasmucony, zesmutniały
	antonimy:	radosny, uradowany, wesoły

Połączenia

smutny głos, ton, uśmiech, wyraz (oczu, twarzy), wzrok; smutna mina, minka, twarz; smutne spojrzenie; smutne oczy
bezgranicznie, niezwykle, ogromnie, przeraźliwie, przerażająco, strasznie smutny
smutny i wesoły; poważny i smutny
bardzo smutny

Cytaty

	- Trzeba opatrzyć ci ranę, bo się wykrwawisz - mówiła cichym, smutnym głosem. Zdjęła bluzkę i zaczęła drzeć ją na pasy. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: czyściec, 1993
	Po naznaczonej cierpieniem twarzy starca przemknął smutny uśmiech i zaraz zgasł. źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Podróż do krainy Om. Opowieść hipotetyczna, 1974
	Obok na trawie leżeli ze smutnymi minami kontuzjowani napastnicy Liverpoolu - Owen i Fowler. źródło: NKJP: Michał Pol, Bisham Abbey: Piłka nożna. Anglików trapią kontuzje, Gazeta Wyborcza, 1999-03-24,
	Zauważyliśmy 3 malutkie, błąkające się pieski. Były głodne, zziębnięte [...], zalęknione, ale nawet nie piszczały, tylko nieufnie patrzyły na nas swymi bardzo smutnymi oczami. źródło: NKJP: Jan Janas: Zdaniem Jangasa Podłość ludzka nie ma granic, Czas Ostrzeszowski, 2008-04-23

1.c wiadomość

Definicja

wywołujący smutek

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	niewesoły, smutliwy
	antonimy:	radosny, wesoły

Połączenia

smutny film, list; smutna nowina, wiadomość, wieść; myśl, refleksja; historia, książka, statystyka; ceremonia, okazja, uroczystość; smutne pożegnanie, zakończenie; smutne wspomnienia
cholernie, niezwykle, przeraźliwie, strasznie, wyjątkowo smutny
smutny i przygnębiający, smutny i tragiczny; smutny i wesoły; piękny i smutny
bardzo smutny

Cytaty

	Większość widzów wyszła z kina niezwykle wzruszona. [...] - Rzeczywiście, to smutny film - mówi Zofia Kruczkowska. - Ale nie żałuję, że przyszłam do kina. Chwila refleksji przyda się każdemu i o każdej porze. źródło: NKJP: Anna Libudzka: Świat według Zanussiego, Wieczór Wybrzeża, 2000-10-02
	Kilkaset osób uczestniczyło w czwartek 9 października w pogrzebie katechetki z Płużnicy. W smutnej uroczystości w Płużnicy [...] udział wzięła nie tylko rodzina Małgorzaty D., ale także nauczyciele i uczniowie szkoły podstawowej. źródło: NKJP: Alicja Kalinowska: Wąbrzeźno: Płużnica. Na pogrzeb katechetki przybyło w czwartek kilkaset osób, Gazeta Pomorska, 2009-10-09
	Do Krakowa docierały smutne wieści z polskiego obozu, w tym także wiadomość o śmierci hetmana Jana Karola Chodkiewicza. źródło: NKJP: Michał Rożek: Symbolika i magia Krakowa, 2000
	Staruszek umilkł, pogrążając się w smutnych wspomnieniach. źródło: NKJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

2. dzieciństwo

Definicja

pełen przykrych wydarzeń lub przygnębiających myśli

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	dołujący, niewesoły, przykry
	antonimy:	radosny, wesoły

Połączenia

smutny czas, dzień, okres, tydzień, żywot; nastrój; smutna atmosfera; smutne dzieciństwo, życie; smutne chwile, lata
cholernie, niezwykle, strasznie smutny
smutny i bolesny, smutny i przygnębiający; smutny i wesoły; radosny i smutny
bardzo smutny

Cytaty

	Sympatyczni goście niemal całą drogę do domu przepłakali. Ich smutny nastrój udzielał się wszystkim, którzy spotkali się z nimi w podróży. źródło: NKJP: (WOT): Sto lat dla żołnierzy, Dziennik Zachodni, 2004-07-12
	Ona sama miała smutne dzieciństwo z powodu przykrych wydarzeń związanych z alkoholizmem ojca. źródło: NKJP: Tadeusz Szewczyk: Miłość i przebaczenie, 2007
	Największą zaletą Teddy'ego było to, że każdy mógł przyjść do niego w środku nocy i opowiedzieć o swoim smutnym życiu. Nie prawił nikomu kazań, nie pocieszał, nie miał ukrytego w rękawie panaceum na ich kłopoty. źródło: NKJP: Marek Ławrynowicz: Pogoda dla wszystkich, 2003
	- Żona wszystkie życiowe niepowodzenia brała do siebie. Często płakała, rozpamiętując swoich bliskich. Zwłaszcza w ostatnich miesiącach dużo miała takich smutnych dni. źródło: NKJP: R. Nadaj: 51-letnia kobieta odebrała sobie życie, Tygodnik Ciechanowski, 2006-03-29

3. położenie

Definicja

taki, który jest dla nas nieprzyjemny, trudny lub niekorzystny i który wzbudza litość innych ludzi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	niewesoły, przykry
	hiperonimy:	nieprzyjemny

Połączenia

smutny finał, koniec, los; obowiązek; przypadek, wypadek; smutna prawda; konieczność; smutne położenie; doświadczenie, wydarzenie; smutne czasy; konsekwencje
smutny i tragiczny
bardzo smutny

Cytaty

	Po cofnięciu uznania rządowi RP w Londynie przypadł mi smutny obowiązek likwidacji w porozumieniu z rządem angielskim różnych zobowiązań i inicjatyw na terenie Wielkiej Brytanii. źródło: NKJP: Janina Kumaniecka: Saga rodu Słonimskich, 2003
	Niestety, budowlę spotkał smutny los. [...] Kamienna podbudowa została wypłukana i drewniana konstrukcja groziła zawaleniem. Zapadła więc decyzja o jej rozbiórce. źródło: NKJP: (MM): PO altance zostały tylko gruzy, Słowo Polskie Gazeta Wrocławska, 2007-01-11,
	Badania Głównego Urzędu Statystycznego potwierdziły smutną prawdę, że wśród bezrobotnych największą grupę, bo aż 40,2 proc., stanowią ludzie młodzi w wieku od 18 do 24 lat. źródło: NKJP: (jk): Jak szukać pracy?, Gazeta Radomszczańska, 2009-02-18
	Dziś takie smutne czasy, krótkie renty, niskie emerytury, niektórzy na zasiłkach, inni nawet tego nie mają. źródło: NKJP: Opłatek w „Jodełce”, Dziennik Polski, 2002-01-30

4. kolor

Definicja

taki, który przez swój dźwięk, kolor, charakter itp. wywołuje wrażenie smutku, czasami wzrusza i kojarzy się z czymś pesymistycznym, ponurym czy melancholijnym

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

antonimy:

radosny

Połączenia

smutny kolor, krajobraz, widok; smutna cisza, melodia, muzyka, pieśń, piosenka; smutne ulice
przeraźliwie, przerażająco, strasznie smutny
smutny i ponury, smutny i przygnębiający, smutny i szary; poważny i smutny
bardzo smutny

Cytaty

	Południowy Teheran to ponure blokowiska [...]. Tworzą smutny krajobraz, którego dominantę stanowią szarość i nudna powtarzalność. źródło: NKJP: Marek Kęskrawiec: Czwarty pożar Teheranu, 2010
	Z oczami zwróconymi na mur ojciec zanosił poranną modlitwę. [...] Głos urastał, wzbijał się w powietrze nutą starej, znużonej, smutnej melodii. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1975
	Na wieszakach były ciepłe kurtki, dżinsy oraz bluzki w smutnych kolorach. Zapytała o coś z cekinami, ale w połowie grudnia jeszcze nikt nie myślał o karnawale. źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008
	Już grudzień. Najsmutniejsze tygodnie roku, bo to i ciemno, i deszczowo, ale pełne radosnego oczekiwania na Boże Narodzenie. źródło: NKJP: Jacek Łęski: Twoje imię (507), Gazeta Radomszczańska, 2009-02-12

Frazeologizmy

smutny pan

Data ostatniej modyfikacji: 18.01.2024