UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

matriarchat

Chronologizacja

1933, SJPDor

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. matriarchat
matriarchaty
D. matriarchatu
matriarchatów
C. matriarchatowi
matriarchatom
B. matriarchat
matriarchaty
N. matriarchatem
matriarchatami
Ms. matriarchacie
matriarchatach
W. matriarchacie
matriarchaty

Pochodzenie

niem. Matriarchat

łac. māter 'matka' + gr. archḗ 'początek, pierwszeństwo, władza'

1. w społeczeństwie

Definicja

forma organizacji społeczeństwa lub grupy zwierząt, w której dominujące znaczenie mają kobiety lub samice

Wymowa

[matrjarchat] lub przestarz. [matryjarchat]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina relacje rodzinne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwyczaje i zachowania zwierząt

Relacje znaczeniowe

antonimy:  patriarchat

Cytaty

Kobiet jest więcej niż mężczyzn, w czasach matriarchatu, który skończył się wraz z nastaniem chrześcijaństwa, a potem islamu, to one odgrywały dominującą rolę.

źródło: NKJP: Kobieta bez kobiety, Dziennik Zachodni, 2003-09-27

W koziej rodzinie panuje matriarchat. Stadem dowodzi najstarsza matka, a kozły służą do spełniania obowiązków ojcowskich i mężowskich.

źródło: NKJP: Iza Bednarz: Sienkiewicz od kóz, Gazeta Wyborcza, 1994-03-18

W matriarchatach nie znane były powszechnie dziś występujące struktury rządzenia, jak hierarchia społeczna, władza rozkazodawcza należąca do mniejszości, oparta na przymusie, własność prywatna, kolonializm i działalność misjonarska, wywodzące się z wojen zaborczych.

źródło: NKJP: Teresa Bogucka: Książka, Gazeta Wyborcza, 1995-09-08

Tak więc powoli ukształtował się system zwany przez nas patriarchatem (łac. pater - ojciec). Nietrudno zgadnąć, że był on całkowitym przeciwieństwem znanego nam już matriarchatu.

źródło: NKJP: Mirosława Kanwas: Pradzieje dla Ciebie (12), EKO-U Nas, nr 18 (28), 2002

Panuje tu matriarchat. Na czele stoją mama, babcia i siostry. Jest również grupa młodych, przy czym dzieci rodzaju męskiego pozostają w stadzie do piętnastego roku życia.

źródło: NKJP: Zwierzęta sześciu kontynentów, Życie na gorąco, nr 39, 1999

2. w rodzinie

Definicja

dominujące znaczenie kobiety lub kobiet w rodzinie

Wymowa

[matrjarchat] lub przestarz. [matryjarchat]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Rodzina relacje rodzinne

Połączenia

  • panuje matriarchat

Cytaty

- U nas jest matriarchat - mężczyzna po ślubie przeprowadza się do swojej żony. To ona decyduje o finansach, o losie rodziny. Mój tata mógł sobie porządzić tylko w domu swoich siostrzenic i bratanic, bo zwyczaj nakazuje, by kobiety pytały się o radę wujów. Ale i tam niewiele mógł.

źródło: NKJP: Paweł Kwaśniewski: Tajwan, Gazeta Wyborcza, 1997-05-23

W Polsce mamy do czynienia z matriarchatem ukrytym. Rodzice są partnerami, ale matka odgrywa podmiotową rolę: wiąże rodzinę, to do niej przychodzą dzieci po pomoc.

źródło: NKJP: Małgorzata Iskra: Mama dobrym duchem rodziny, Gazeta Krakowska, 2006-05-26

Zdaniem Walczewskiej domowa władza kobiet, wspomniany domowy matriarchat, pozwala im wciąż wierzyć, że jeśli nawet mężczyzna jest głową, to kobieta - kręcącą nią szyją.

źródło: NKJP: Kinga Dunin: Wara od mego gara, Gazeta Wyborcza, 1999-04-30

Data ostatniej modyfikacji: 02.02.2016
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json