Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. przyjaciel
1. króla
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | wróg | |
| antonimy: | przyjaciel |
Połączenia
- nasz nieprzyjaciel
- miłość nieprzyjaciela
- miłość do nieprzyjaciela
- mieć; kochać, miłować nieprzyjaciela
Cytaty
|
Pragnął, by człowiek go minął. Ale tamten przystanął za jego plecami. Niepokój pojawił się w sercu Pawła. Zbyt wielu nieprzyjaciół czyhało na jego życie, aby nie musiał o tym pamiętać. źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Święty miecz, 1949 |
|
|
W grudniu 1225 roku na synodzie w Bourges Rajmund VII został uznany za nieprzyjaciela króla i Kościoła, [...] źródło: NKJP: Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy. Rycerze Chrystusa, 2007 |
|
|
Jezus Chrystus powiedział na Górze: „Miłujcie waszych nieprzyjaciół i módlcie się za tych, którzy was prześladują; [...] źródło: NKJP: Tadeusz Lira: Nieśmiertelna miłość, Akant, 2009-12 |
|
|
Ewangelia jest krystalicznie jednoznaczna: każdy - nawet nieprzyjaciel - jest twoim bliźnim. źródło: NKJP: Zięba Maciej OP: o szkodzie? Przed szkodą? : o Polsce, kapitalizmie i kontemplacji , 1996 |
|
|
[...]dlaczego Pana - żołnierza września, Armii Krajowej, który po 1945 roku miał kontakty w WiN - nie aresztowano? Czy często jest Pan o to pytany? - To pytanie zadawało mi już wielu przyjaciół i nieprzyjaciół. źródło: NKJP: Paweł Wroński: Aleksander Gieysztor, Rozmowa na początek wieku, Gazeta Wyborcza, 1999-02-13 |
|
|
Jeszcze wiele rzeczy przydarzyło się tego poranka nam i innym także. Można by wspomnieć o tym, co się stało ze starym Kowolikiem, kiedy spotkał na drodze swojego nieprzyjaciela Kuśkę Alojzego; powiedzieć trzeba, że droga była wąska. źródło: NKJP: Wiesław Dymny: Opowiadania zwykłe, 1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | nieprzyjaciel |
nieprzyjaciele |
ndepr |
| nieprzyjaciele |
depr | ||
| D. | nieprzyjaciela |
nieprzyjaciół |
|
| C. | nieprzyjacielowi |
nieprzyjaciołom |
|
| B. | nieprzyjaciela |
nieprzyjaciół |
|
| N. | nieprzyjacielem |
nieprzyjaciółmi |
|
| Ms. | nieprzyjacielu |
nieprzyjaciołach |
|
| W. | nieprzyjacielu |
nieprzyjaciele |
ndepr |
| nieprzyjaciele |
depr |
Składnia
|
+ | nieprzyjaciel | + |
(KOGO)
|
|
|
+ | nieprzyjaciel | + |
(CZYJ)
|
2. Polski
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa stosunki międzynarodowe
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | wróg | |
| antonimy: | przyjaciel |
Połączenia
- główny; potężny, silny, wielki; potencjalny; liczniejszy; wspólny; nasz nieprzyjaciel; nieprzyjaciel zewnętrzny
- nieprzyjaciel ojczyzny; Polski
- armia, siły, wojska; kolumna, oddziały, piechota, ugrupowania; atak, działania, najazd, obrona, opór, ruchy, uderzenie; linia, pozycje, stanowiska, tyły; artyleria, czołgi, samoloty, statki; kule, ogień; przewaga liczebna; uwaga, zamiary; straty; kraj, terytorium; pod naciskiem; w obliczu; w ręce nieprzyjaciela; morze; nieprzyjaciół
- przewaga; zwycięstwo nad nieprzyjacielem; kontakt; walka z nieprzyjacielem; pościg za nieprzyjacielem
- dane, wiadomości o nieprzyjacielu
- nieprzyjaciel atakuje, nadciąga, nacierał; poniósł/ponosi straty; stracił, utracił; zdobył coś; zajęty przez nieprzyjaciela
- atakować; pokonać, odrzucić, zwyciężyć/zwyciężać; otoczyć/otaczać, powstrzymać/powstrzymywać; zaskoczyć, zmusić do czegoś nieprzyjaciela
- być nieprzyjacielem
- przejść, zbiec do nieprzyjaciela; natrzeć, uderzyć na nieprzyjaciela
- walczyć z nieprzyjacielem
Cytaty
|
Z wojskowej perspektywy to wygląda następująco: nieprzyjaciel został wyparty poza granice kraju i nie będzie już zadawał strat. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Drzymalski przeciw Rzeczpospolitej, 2004 |
|
|
[...]nieprzyjaciel skierował swój marsz na południe, w celu wyparcia Polaków z placówki „Prom”. źródło: NKJP: Łukasz Politański: Walki na Westerplatte 1-7.09.1939, Bo wolność krzyżami, 2009 |
|
|
Położony na szczycie samotnego wyniesienia, zaopatrzony w rowy i wały ów fort pozwalał dobrze wyćwiczonym żołnierzom na skuteczną obronę przed liczniejszym nieprzyjacielem. źródło: NKJP: Zdzisław Skrok: Wielkie Rozdroże : ćwiczenia terenowe z archeologii wyobraźni, 2008 |
|
|
Mimo bohaterskiej obrony, w wyniku silnych ataków lotniczych nieprzyjaciela oddziały zostały rozbite i zdezorganizowane. źródło: NKJP: Krystyna Malik, Raciborska Maria (red.): Przewodnik po Polsce, 1996 |
|
|
Nasze próby wyzwolenia się z niewoli zaborców podejmowane w powstaniu kościuszkowskim, podczas wojen napoleońskich, w powstaniu listopadowym i w czasie Wiosny Ludów nie powiodły się. Przewaga nieprzyjaciół była zbyt wielka. źródło: NKJP: ELŻBIETA NOWAK: Udział mieszkańców Częstochowy w Powstaniu Styczniowym, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, 2008-01-24 |
|
|
Nieprzyjaciel atakował granatami, minami, „cocktailami Mołotowa” i ogniem z pistoletów. źródło: NKJP: Kazimierz Moczarski: Rozmowy z katem, 1977 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | nieprzyjaciel |
nieprzyjaciele |
ndepr |
| nieprzyjaciele |
depr | ||
| D. | nieprzyjaciela |
nieprzyjaciół |
|
| C. | nieprzyjacielowi |
nieprzyjaciołom |
|
| B. | nieprzyjaciela |
nieprzyjaciół |
|
| N. | nieprzyjacielem |
nieprzyjaciółmi |
|
| Ms. | nieprzyjacielu |
nieprzyjaciołach |
|
| W. | nieprzyjacielu |
nieprzyjaciele |
ndepr |
| nieprzyjaciele |
depr |
3. Boga i człowieka
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | wróg |
Połączenia
- nieprzyjaciel (Pana) Boga; człowieka, ludzkości; natury (ludzkiej)
- ataki; w obliczu nieprzyjaciela
Cytaty
|
Jeśli Bóg działa w duszy człowieka, to daje radość i wesele, a usuwa wszelki smutek, aby w ten sposób przyciągnąć do siebie człowieka. Nieprzyjaciel natomiast będzie wprowadzał smutek i zamieszanie. źródło: NKJP: Henryk Dziadosz SJ: Doświadczyć Boga: życie chrześcijańskie w ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli, 2000 |
|
|
Krzyż jest ratunkiem przed nieprzyjacielem duchowym, [...] źródło: NKJP: Leszek Matela: Sekrety katedr i miejsc mocy: wiedza tajemna chrześcijańskich mistrzów, 2004 |
|
|
Nieprzyjaciel człowieka, szatan, również chce zyskać dostęp do wnętrza człowieka, aby go kontrolować. źródło: NKJP: Maria Wolan: Pozornie niewinne i bezpieczne : rzecz o terapiach, medytacjach, wróżbach, zabawach z duchami, 2007 |
|
|
[...]fragment Apokalipsy świętego Jana. Opowiada o starciu z tymi, którzy sprzeniewierzyli się Panu. Złymi duchami, które służą Największemu Wrogowi, Nieprzyjacielowi Boga i Człowieka, zresztą określeń jest wiele, tak wiele jak języków i narodów, a nawet jeszcze więcej. Mówiąc najprościej: Szatanowi. źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Martwe światło, 2009 |
|
|
Św. Ignacy z Loyoli w liście do siostry Teresy Rejadell w taki sposób opisuje strapienie: Nieprzyjaciel dręczy nas bez przerwy, wywołuje smutek, którego przyczyn zupełnie nie rozumiemy. źródło: NKJP: Stanisław Biel; Dariusz Wiśniewski: Jak modlić się w codzienności, 2009 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | nieprzyjaciel |
nieprzyjaciele |
ndepr |
| nieprzyjaciele |
depr | ||
| D. | nieprzyjaciela |
nieprzyjaciół |
|
| C. | nieprzyjacielowi |
nieprzyjaciołom |
|
| B. | nieprzyjaciela |
nieprzyjaciół |
|
| N. | nieprzyjacielem |
nieprzyjaciółmi |
|
| Ms. | nieprzyjacielu |
nieprzyjaciołach |
|
| W. | nieprzyjacielu |
nieprzyjaciele |
ndepr |
| nieprzyjaciele |
depr |
Składnia
|
|
+ | nieprzyjaciel | + |
(KOGO/CZEGO )
|
4. ojczystej mowy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | przeciwnik, wróg |
Połączenia
- nieprzyjaciel chrześcijaństwa, (prawdziwej)wiary
Cytaty
|
[...]na pohybel nieprzyjaciołom ojczystej mowy! Nie będziemy bez potrzeby bezcześcili jej nachalnymi – „OK” (lub: okay, okej) lub „sorry” [...] źródło: NKJP:(red): Sprawdź się sam..., Dziennik Łódzki, 2006-04-28 |
|
|
Walka z nieprzyjaciółmi wiary albo tylko deklarowana gotowość do niej funkcjonowała jako element kultury oraz koncepcja polityczna, szczególnie w krajach, które w XVI i XVII wieku toczyły liczne wojny z Turcją i jej islamskimi bądź zislamizowanymi lennikami. źródło: NKJP : Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy. Rycerze Chrystusa, 2007 |
|
|
Nieprzyjaciele polskiego ducha narodowego uczynili już wiele, aby oderwać młode pokolenie od poznania oryginalnego wielkich dzieł, wyrzucono je z lektur szkolnych i zastąpiono przeróbkami filmowymi wątpliwej jakości, [...] źródło: NKJP: o. Mieczysław Albert Krąpiec: O patriotyczne wychowanie, Wychowawca, 2008-11 |
|
|
Rycerstwo Niepokalanej to stowarzyszenie apostolsko-maryjne założone przez św. Maksymiliana Marię Kolbego [...]. Jako cel przyjęło ono troskę o nawrócenie grzeszników, ateistów i nieprzyjaciół Kościoła oraz zjednoczenie chrześcijaństwa. źródło: NKJP: Rycerstwo Niepokalanej, Głos Ojca Pio, 2000 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m1
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | nieprzyjaciel |
nieprzyjaciele |
ndepr |
| nieprzyjaciele |
depr | ||
| D. | nieprzyjaciela |
nieprzyjaciół |
|
| C. | nieprzyjacielowi |
nieprzyjaciołom |
|
| B. | nieprzyjaciela |
nieprzyjaciół |
|
| N. | nieprzyjacielem |
nieprzyjaciółmi |
|
| Ms. | nieprzyjacielu |
nieprzyjaciołach |
|
| W. | nieprzyjacielu |
nieprzyjaciele |
ndepr |
| nieprzyjaciele |
depr |
Składnia
|
|
+ | nieprzyjaciel | + |
(CZEGO)
|