Chronologizacja
1 połowa XV w., Bańk
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | rydz |
rydze |
|
| D. | rydza |
rydzów |
|
| C. | rydzowi |
rydzom |
|
| B. | rydza |
rydze |
|
| N. | rydzem |
rydzami |
|
| Ms. | rydzu |
rydzach |
|
| W. | rydzu |
rydze |
Pochodzenie
psł. *ryďь (<*ryd-jь) 'rudy, czerwonożółty'
Zob. rudy, rdza (z inną samogłoską pierwiastka).
1.a grzyb
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | grzyb |
Połączenia
- rudy; zdrowy rydz
- mleczaj rydz
- rydz i kania; rydz i kozak; rydz i kurka; rydz i maślak; rydz i purchawka
- rydz rośnie
- zdrowy/ zdrów jak rydz
- być zdrowym, wyglądać jak rydz
Cytaty
|
Na pewno jestem w stanie zidentyfikować bez omyłki podstawowe gatunki, typu: kurka, prawdziwek, sowa, gąska, maślak, kozak, rydz. źródło: NKJP: Rafał Wodziczko: Nie pojadę na front, Tygodnik Tucholski, 2004 |
|
|
Z pewnością poczęstuje cię jagodą, poziomką, czernicą, maliną, bukowym orzechem, dech w piersiach zaprze ci widok uroczyska i płowej na nim zwierzyny, zachwycisz się wilgotną łąką, na której możesz, kiedy dobry sezon, napatoczyć się na rydza. źródło: NKJP: Sławomir Shuty: Ruchy, 2008 |
|
|
Znał każdy krzaczek, wiedząc,w jakich zakątkach okalających dom lasów rosną rydze, a w jakich prawdziwki, gdzie najlepiej urządzić nagonkę na lisy i zające. źródło: NKJP: Wiesław Paweł Szymański: Niedźwiedź w katedrze, 2001 |
|
|
Kiedy Francuzów tłumy wleczono w furgonach, kawaleria nadwiślańska szła wciąż, zdrowa jak rydz, w przednim szyku. źródło: NKJP: Stefan Żeromski: Popioły, 1988 |
|
|
Rydz mleczaj Lactarius deliciosus, skórka kapelusza ma na jaskrawym tle ciemniejsze koliste pręgi i tylko miejscami, nie zawsze jest nieco zielonkawo podbarwiona; wilgotna jest kleisto-oślizgła. Blaszki prawie tak samo zabarwione jak kapelusz, gęsto ustawione, różnej długości, wąskie i nieco zbiegające po trzonie. źródło: NKJP: Można bezpiecznie zbierać i jeść, Trybuna Śląska, 2004-09-17 |
1.b potrawa
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Połączenia
- doprawiony, marynowany, pieczony, przyrządzony; świeży; zdrowy rydz
- rydz z cebulką
- rydz w maśle, w śmietance
Cytaty
|
Nie masz jak świeży rydz w maśle i tłustej śmietance, delikatnie solą oraz pieprzem doprawiony, nie masz wszak jak rydz, taka jest prawda. źródło: NKJP: Sławomir Shuty: Ruchy, 2008 |
|
|
Żywiliśmy się rydzami koszonymi kosą i pieczonymi na blasze jak podpłomyki. źródło: NKJP: Ewa Berberyusz: Moja teczka, 2006 |
|
|
Ale nie zapominaj o rydzach. Mają się ugotować, ale nie rozgotować. źródło: NKJP: Anna Bojarska, Maria Bojarska: Siostry B., 1996 |
|
|
Co tam były za konfitury, za gruszki w miodzie i occie, co za pikle i korniszony, jakie rydze i grzyby w marynacie, co za konserwy z jarzyn. źródło: NKJP: Maria Dąbrowska: Noce i dnie, 1982 |