UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jakżeż

Chronologizacja

1775, M. Wielhorski, O przywroceniu dawnego rządu według pierwiastkowych Rzeczypospolitey ustaw, books.google.pl

Pochodzenie

Zob. jak II, partykuła -że (tutaj podwojona)

1. Jakżeż postąpicie?

Definicja

wprowadza pytanie o sposób, w jaki dzieje się to, o czym mowa w odpowiednim zdaniu

Warianty

  • jakże

Kategoria znaczeniowa

wykładnik sposobu

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jak II

Cytaty

Ale serce pika, bo przed nami wiele niewiadomych. Jakżeż w tej Unii Europejskiej będzie się nam żyło?

źródło: NKJP: Jerzy WIDEŁ: I... już po: Gazeta Krakowska, 2004-01-02

Ot, niespodziana przeszkoda! Jakżeż się tajnie dostaniemy do kościoła?

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1953

- Jakżeż więc - opat nie spuszczał z Szarleja sondującego wzroku - myślicie postąpić?

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Odmiana

część mowy: zaimek pytajny

Składnia

Jakżeż _
Zd. pyt.
szyk: stały: pozycja inicjalna

2. Jakżeż była piękna!

Definicja

mówiący wyraża zaskoczenie tym, że stopień tego, o czym mowa, jest tak duży

Warianty

  • jakże

Kategoria znaczeniowa

wykładnik postawy emocjonalnej

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jak II

Cytaty

Jakżeż słaba, krucha i marna to jednak płeć, jakżeż zdana na nas, mężczyzn. Jakżeż od nas zależna.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

Jakżeż rezolutna jest Jadwinia, śmiała w sądach, wiedząca już teraz, czego chce w życiu.

źródło: NKJP: Krystyna Kolińska: Orzeszkowa, złote ptaki i terroryści, 1996

- Jakżeż mi przykro - rozczuliłaby się, bo któż by się nie rozczulił.

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Widnokrąg, 1996

Jakżeż byłem lekkomyślny opowiadając literatowi prawdę o mym życiu!

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

Tak sobie po cichu myślę: jakżeż ona musi nie lubić baśni o Królowej Śniegu Jana Christiana Andersena!

źródło: NKJP: Tadeusz Skutnik: Pasja życia: Dziennik Bałtycki, 1999-11-26

Odmiana

część mowy: modyfikator deklaratywności

podklasa: operator wypowiedzeń wykrzyknieniowych

Składnia

Jakżeż _
ograniczenia zakresu użycia:
nie: przy Cz. t. przyp., rozk.
szyk: stała pozycja inicjalna względem wprowadzanego zdania

3. Jakżeż bym mógł...

Definicja

nadawca mówi, że to, o czym mowa, nie jest ani trochę możliwe

Warianty

  • jakże

Kategoria znaczeniowa

wykładnik zaprzeczania

Relacje znaczeniowe

(quasi)synonimy:  gdzież

Cytaty

- Jakżeż można mówić o zaskoczeniu? - pytał retorycznie Markiewicz.

źródło: NKJP: Agnieszka Kublik: Sąd nad Polsatem: Gazeta Wyborcza, 1994-09-20

„ Jakżeż wody jej nie dam? Toć Kwiatulę od lat... znam!”

źródło: NKJP: Janina Porazińska: Psotki i śmieszki: wybór wierszy, 1955

Jakżeż miał się nie irytować, skoro on, mężczyzna mocny i w świetnej kondycji fizycznej mimo wieku, począł odczuwać dolegliwości, które mogły być pierwszymi oznakami starczego zniedołężnienia?

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Zamach na wyspę, 2001

Odmiana

część mowy: modyfikator deklaratywności

Składnia

Jakżeż _
Zd. pyt.
szyk: stały: pozycja inicjalna

4. Jakżeż tak?

Definicja

mówiący wyraża zdziwienie, bo nie rozumie, dlaczego tak jest, ponieważ na podstawie tego, co wie, oczekiwał, że będzie inaczej

Warianty

  • jakże

Kategoria znaczeniowa

wykładnik poprawności wnioskowania

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jak to, jakże to, jakżeż to

Cytaty

Naturalnie, że nie wziąłem tych pieniędzy. Jakżeż? Swój saksofon chciał odkupić ode mnie?

źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007

No, jakby grom we mnie strzelił! Jakżeż, kurde, leży, skoro nie leży!!!

źródło: NKJP: PAWEŁ PLINTA: Ucieczka pacjenta: Dziennik Polski, 2005-03-11

- Nie wpadłem.
- Jakżeż nie?

źródło: NKJP: Podsłuchane: Dziennik Polski, 2004-02-10

Odmiana

część mowy: modyfikator deklaratywności

podklasa: operator wypowiedzeń pytajnych

Składnia

Jakżeż _
w Zd. pyt.
szyk: stała pozycja inicjalna w zdaniu

5. Pierwszy krok na jakżeż długiej drodze

Definicja

mówiący zaznacza, że stopień tego, o czym mowa, jest duży

Warianty

  • jakże

Kategoria znaczeniowa

wykładnik stopnia cechy

Cytaty

Z jakżeż ogranych rekwizytów złożony jest ten na przykład poemacik, a ileż w nim nasycenia lirycznego [...]

źródło: NKJP: Kazimierz Wyka: Rzecz wyobraźni, 1959

Utwory te świadczą o wnikliwej obserwacji obyczajowości. Są jakżeż potrzebną reakcją na głupotę, pychę i ośmieszanie się.

źródło: NKJP: Janusz Werstler: ŻARSKA BIBLIOTECZKA DOMOWA: Kronika Ziemi Żarskiej nr 1, 1998

U schyłku 2002 r. zarysowała się perspektywa jakżeż realna zaprzestania dostaw ropy rosyjskiej dla Płocka.

źródło: NKJP: Kancelaria Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej: Stenogram z 78. posiedzenia Komisji 11 czerwca 2005 r.: 2005

I nie były to tylko jakżeż typowe problemy z finansami, czy instrumentami muzycznymi.

źródło: NKJP: Złote zadęcie: Polska Głos Wielkopolski, 2005-01-31

Odmiana

część mowy: operator metapredykatywny

podklasa: operator gradacji

Składnia

jakżeż _
Cz., Przym. st. równy, Przysł. st. równy - cecha stopniowalna
szyk: stały: antepozycja
Data ostatniej modyfikacji: 26.03.2019
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json