UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

kazuistyka

Chronologizacja

1861, SJPWil
SJPWil notuje wyraz w znaczeniu 'nauka kazusów sumiennych, czyli skrupułów, t. j. wątpliwych wypadków, tyczących się sumienia'.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. kazuistyka
 kazuistyki
D. kazuistyki
 kazuistyk
C. kazuistyce
 kazuistykom
B. kazuistykę
 kazuistyki
N. kazuistyką
 kazuistykami
Ms. kazuistyce
 kazuistykach
W. kazuistyko
 kazuistyki

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

hiszp. casuista

z łac. casus 'zdarzenie, charakterystyczny wypadek, przypadek'

1. sposób argumentowania

Definicja

książk. 
drobiazgowe dobieranie szczegółowych przykładów i argumentów do pewnej przyjętej tezy ogólnej w celu udowodnienia jej słuszności

Wymowa

[kazuistyka] lub [kazujistyka]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  argumentacja

Połączenia

  • słowna; religijna, talmudyczna kazuistyka

Cytaty

Ta talmudyczna kazuistyka daje do ręki argumenty zwolennikom tezy o niepohamowanym apetycie seksualnym Samarytanki.

źródło: NKJP: Jan Śliwa: Przygoda z arabskim, Pinezka.pl, 2009-04

- Widzę, że opanowałeś do perfekcji pewnego rodzaju kazuistykę słowną.

źródło: Internet: imladis.p2a.pl

Nasza rozmowa miała pewne praktyczne konkluzje. Uznaliśmy na przykład, że wszelka kazuistyka jest zawodna, bo życie ulega ciągłym przemianom.

źródło: NKJP: Zygmunt Kwiatkowski: Z krzyżem w kraju półksiężyca: nyszkur Allah - dzięki Bogu, 2010

Składnia

bez ograniczeń + kazuistyka +
(JAKA)

2. nieuczciwa argumentacja

Definicja

pejorat. 
nieuczciwa argumentacja polegająca na naginaniu argumentów do danej, z góry przyjętej tezy

Wymowa

[kazuistyka] lub [kazujistyka]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  argumentacja

Połączenia

  • jezuicka kazuistyka

Cytaty

Pozwalają im czcić przodków, uczestniczyć w świętach pogańskich, zachowywać obyczaje. Wszelkie grzechy potrafią usprawiedliwić swą kazuistyką.

źródło: NKJP: Tomasz Piątek: Błogosławiony wiek, 2006

Znowu ta twoja kazuistyka. Potrafisz przeprowadzić dowód na wszystko. Na własną winę i niewinność, na własne zło i dobro. Nigdy nie będziesz wiedział, jaki jesteś naprawdę. Czy jesteś czysty, czy brudny. Rozregulowałeś w sobie rozum, rozregulowałeś władzę sądzenia. Jesteś nieodwracalnie zepsuty.

źródło: NKJP: Cezary Michalski: Siła odpychania, 2002

Co za pokrętna logika godna jezuickiej kazuistyki.

źródło: Internet: wiadomosci.onet.pl

Składnia

bez ograniczeń + kazuistyka +
(JAKA)

3. prawnicza

Definicja

praw. 
formułowanie przepisów prawnych przez wskazanie wielu określonych przypadków, do których mają one zastosowanie, a nie zasady ogólnej

Wymowa

[kazuistyka] lub [kazujistyka]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Połączenia

  • kazuistyka prawnicza, rzymska, sądowa

Cytaty

Kazuistyka kryminalistyczna notuje przypadki oznaczenia profilu DNA w wypranej odzieży podejrzanego.

źródło: NKJP: Na tropach kodu prawdy, Dziennik Polski, 2006-12-29

Z siedmiu lat, jakie spędziłem na uniwersytetach niemieckich, zmarnowałem trzy piękne, kwitnące lata na studia kazuistyki rzymskiej i prawoznawstwa, tej nieliberalnej wiedzy.

źródło: NKJP: Wyrodne dzieci Temidy, Dziennik Polski, 2003-12-20

Podstawowe typy tego rodzaju wątpliwości zostały zindywidualizowane w kazuistyce prawników rzymskich, którzy wskazywali sposób ich rozwiązania.

źródło: NKJP: Wojciech Dajczak, Tomasz Giaro, Franciszek Longchamps de Berier: Prawo rzymskie. U podstaw prawa prywatnego, 2009

Nikt nie zanegował konieczności zastosowania tych przepisów do naszej ustawy. Chyba zbyt wiele wagi poświęcamy kazuistyce karania w tej ustawie.

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 32. posiedzenia Senatu RP w dniu 29 stycznia 1993 r.

4. medyczna

Definicja

książk. 
przedstawienie problemu przez wyliczenie znanych przypadków lub przykładów

Wymowa

[kazuistyka] lub [kazujistyka]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie leki i sposoby leczenia, zabiegi, sprzęty medyczne

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka działalność naukowa

Cytaty

– Zatrucia rozmyślne – mordercze zajmują marginalny odsetek w światowej kazuistyce zatruć.

źródło: NKJP: Trucizna zabija powoli, Polska. Głos Wielkopolski, 2004-12-11

W początkowym okresie rozwoju motoryzacji, problematyka skutków wypadków drogowych była poruszana głównie w ramach kazuistyki medycznej.

źródło: Internet: amsik.pl

W istocie nauka zna zaledwie kilka przypadków tzw „wilczych dzieci”. Z kazuistyki tych rzadkich przypadków wynika, że nie są to identyczne osobowościowo matryce. W dodatku prawie niemożliwe okazuje się rozgraniczenie skutków upośledzenia społecznego i intelektualnego tych ludzi.

źródło: NKJP: Internet

Oto Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zarzuca toruńskiej rozgłośni, że ta sprzyja zachowaniom zagrażającym zdrowiu i bezpieczeństwu - jak dotąd brakuje kazuistyki medycznej - oraz dopuszcza w swoim programie wątki antysemickie i ksenofobiczne, a nawet powtarza w programie antyunijne argumenty.

źródło: NKJP: Internet
Data ostatniej modyfikacji: 30.03.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN