UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jarząbek

Chronologizacja

1528, SPXVI

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jarząbek
jarząbki
D. jarząbka
jarząbków
C. jarząbkowi
jarząbkom
B. jarząbka
jarząbki
N. jarząbkiem
jarząbkami
Ms. jarząbku
jarząbkach
W. jarząbku
jarząbki

1.a ptak

Definicja

ptak budową przypominający kurę, o upierzeniu w kolorze białobrązowym z czarnymi cętkami na brzuchu, mający charakterystyczne czerwone paski nad oczami i niewielki czubek na głowie, Tetrastes bonasia

Pochodzenie

Od: jarząb, a to z psł. *ěrębь 'jarząbek'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt ptaki

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  ptak

Połączenia

  • cietrzew i jarząbek; głuszce i jarząbki

Cytaty

Jarząbek wygląda trochę śmiesznie. Ma coś z kury domowej. Ot, choćby niezwykle krępy tułów, a także to, że częściej się porusza pieszo niż lata.

źródło: NKJP: Adam Wajrak: Wajrak o jarząbkach - leśnych ptakach, przypominających trochę kurę, Gazeta Wyborcza, 1997-06-18

Poza głuszcami polowano chętnie na cietrzewie, jarząbki i na mniejsze ptaki, jak słonki, dubelty, bekasy i kuropatwy.

źródło: NKJP: Irena Domańska-Kubiak: Zakątek pamięci: życie w XIX-wiecznych dworkach kresowych, 2004

Nadmierna ilość lisów, kun i dzików spowodowała, że w Dolinie Wapienicy trudno spotkać dziś zająca, nie ma już głuszców, jarząbków i słonek, niewiele jest bażantów.

źródło: NKJP: Wanda Then: Lisy na muszce, Dziennik Zachodni, 2001-04-13

Na szczęście miałem ze sobą piszczałkę, jakiej używają czasami myśliwi polujący na te ptaki. Ukryłem się pod drzewem i, dmuchając w nią, próbowałem naśladować te piszczące głosy, jakie wydaje jarząbek.

źródło: NKJP: Zygmunt Szych: Tokowanie jarząbka, Gazeta Krakowska, 2001-10-11

1.b potrawa

Definicja

potrawa z mięsa jarząbka - ptaka

Pochodzenie

Od: jarząb, a to z psł. *ěrębь 'jarząbek'

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  potrawa

Cytaty

Po zakąskach następowały różne dania: była więc ucha z miętusów i prosię pieczone, po którym następowały jarząbki w śmietanie.

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Na skraju imperium, 2000

[...] Szwed o nazwisku Szulgin, który demonstrował swoją bliskość z Rosją, postanowił, iż ma prawo domagać się postnego barszczu z grzybami, pieroga z nadzieniem i jarząbka z konfiturą.

źródło: NKJP: W 20 lat później Laykomik ujawnia, jak to było naprawdę, Dziennik Polski, 2000-08-25

Na obiadach królewskich Paweł Tremo podawał cietrzewie z buraczkami, głuszce z czerwoną kapustą, sławne z „dobroci”, jak mawiano, jarząbki szpikowane słoniną, liczne pasztety, wędliny, ryby [...].

źródło: NKJP: Piotr Adamczewski: Pan kucharz, Polityka, 2008-11-01

2. jarzębina

Definicja

pot. 
jarzębina - drzewo

Pochodzenie

Zob. jarzębina

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Relacje znaczeniowe

synonimy:  jarząb, jarzębina
hiperonimy:  drzewo

Cytaty

Na wszelki wypadek od lat nie sadzi się już iglaków, które padały łupem złodziei. W zamian na osiedlach pojawiają się kuliste akacje, jarząbki i klony.

źródło: NKJP: (KBS): Drzewka do wymiany, Expres Ilustrowany, 2004-03-09

[...] Chrystus Król przysiadł sobie na ławeczce pod jarząbkiem i zamyślił się… Dumał o samotności, jesieni, przemijaniu, tęsknocie.

źródło: Internet: ucieszki.com

Frazeologizmy

coś świruje jarząbka
ktoś świruje jarząbka
Data ostatniej modyfikacji: 30.05.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json