UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

Kraków

1.a miasto

Definicja

jedno z najstarszych miast Polski, położone w południowej części kraju nad rzeką Wisłą, dawna stolica Polski i siedziba królów polskich

Noty o użyciu

Używane w nazwach firm, sklepów, instytucji itp., np. centrum usługowo-rozrywkowe Kraków Plaza), w nazwach dzielnic, np. Kraków Śródmieście, czy w nazwach klubów sportowych, np. Wisła Kraków.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Przynależność i podział terytorialny ➔ państwa, miasta, obszary geograficzne

Połączenia

wielki; artystyczny, królewski, magiczny, piękny, rodzinny, stołeczny, ukochany, zabytkowy; dawny, dzisiejszy, historyczny, prastary, przedwojenny, renesansowy, stary, średniowieczny, współczesny Kraków
Kraków oczami studenta, turystów ...
Kraków na fotografii (fotografiach), w fotografii; w Europie; w latach 1939-1956 ..., w okresie międzywojennym, powojennym ...
Kraków i okolice; Kraków i Lwów, Kraków i Warszawa
gmina, (wolne) miasto, twierdza Kraków; droga, pociąg relacji, trasa Kraków - Katowice, Tarnów, Warszawa, Zakopane ...
architektura, centrum, dzielnica, granice, kościoły, mapa, mury (obronne), obrzeża, obwodnica, okolice, panorama, pejzaż, peryferie, piękno, plan, przedmieścia, śródmieście, teatry, teren, (wyższe) uczelnie, ulice, widok, w sercu, zabytki; akt lokacyjny, budżet, herb, honorowe obywatelstwo, logo, lokacja, organy samorządowe, prezydent, radny, samorząd, wiceprezydent, władze (wojewódzkie), zarząd; promocja, rozwój; artyści, ludność, mieszkaniec, mieszkanka, obywatel, publiczność, społeczeństwo, społeczność, środowisko artystyczne, naukowe, sportowe ...; artystyczna (kulturalna) mapa, (artystyczna) atmosfera, atrakcje (turystyczne), bogactwo kulturowe, dziedzictwo kulturowe, dzieje, historia, klimat, kultura (artystyczna), legendy, sztuka, środowisko artystyczne, świat artystyczny, tradycje, wyzwolenie Krakowa; w kierunku Krakowa
system zarządzania, zainteresowanie, zarządzanie Krakowem
dojazd, droga, podróż, powrót, przeprowadzka, wjazd, wycieczka, wyprawa do Krakowa; autostrada, droga, pociąg, podróż, przyjazd, trasa, wyjazd z Krakowa; pamiątka z Krakowa; artysta, artystka, drużyna, dzieci, młodzież, poseł, przedsiębiorca, turysta, zawodniczka, zawodnik, zespół z Krakowa
kierunek na Kraków
autostrada, droga między Krakowem i Katowicami, Tarnowem...; niebo nad Krakowem; autostrada, dom pod Krakowem; komunikacja, połączenie z Krakowem; kontakt, związki z Krakowem
album, film, informacje, książka, opowieść, pieśń, piosenka, wiedza, wiersz o Krakowie;(piesza, rowerowa) wycieczka po Krakowie; pobyt, weekend, wizyta w Krakowie; mieszkanie, nieruchomości, oddział, rynek, stare miasto, zabytki, z siedzibą w Krakowie; mecz, turniej w Krakowie
bliski, wierny Krakowowi
korzystny dla Krakowa; przybyły do Krakowa
drugi, jedyny, pierwszy w Krakowie; zamieszkały w Krakowie
Kraków leży gdzieś; gości kogoś, oferuje coś
poświęcić coś, pozazdrościć czegoś, służyć, zazdrościć Krakowowi
kochać, odwiedzić, opuścić, promować, znać, zwiedzić/zwiedzać Kraków
rządzić, władać Krakowem
leżeć, mieszkać blisko Krakowa;
dojechać/dojeżdżać, dotrzeć, jechać, jeździć, pojechać, powrócić, przybyć, przyjechać/przyjeżdżać, przylecieć, przywieźć coś/kogoś, trafić, wrócić/wracać, wyjechać/wyjeżdżać, zjechać do Krakowa;
leżeć ileś kilometrów od Krakowa;
być, pochodzić z Krakowa; przyjechać, wyjeżdżać z Krakowa
łączyć Kraków z Katowicami, Tarnowem...
mieszkać poza Krakowem;
graniczyć z Krakowem; związany z Krakowem
tęsknić za Krakowem
bawić, gościć, mieszkać, pracować, przebywać, studiować, urodzić się, wystąpić, zmarł w Krakowie; grać, przegrać, wygrać, zagrać w Krakowie; działać, siedziba czegoś jest, mieć siedzibę w Krakowie
duży (miasto, aglomeracja) jak Kraków
(Sandomierz, Toruń...) to (taki) mały Kraków

Cytaty

	Zaledwie miesiąc temu oczom krakowian i turystów niemal w całej okazałości ukazał się Barbakan - [...] jedna z najważniejszych wizytówek zabytkowego Krakowa. źródło: NKJP: Pozszywany Barbakan, Dziennik Polski, 2003-09-03
	W ślad za cofającymi się Austriakami wojska ks. Józefa wkroczyły do Krakowa. źródło: NKJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1996
	Jan z Dukli jest jednym z wielu świętych i błogosławionych, którzy wyrośli na ziemi małopolskiej w ciągu XIV i XV stulecia. Byli oni wszyscy związani z królewskim Krakowem. źródło: NKJP: Jan Paweł II, Homilia Jana Pawła II z okazji kanonizacji bł. Jana z Dukli, Krosno, 10.06.1997 r., Gazeta Wyborcza, 1997-06-11
	16 września dwadzieścia nowotarskich pielęgniarek wzięło udział w proteście milczenia, zorganizowanym na środku jednego z głównych skrzyżowań w centrum Krakowa. źródło: KJ PWN: Tygodnik Podhalański, 1999
	Od roku 1893 stale mieszkał w Wiedniu [...]. Po roku 1918 powrócił do rodzinnego Krakowa. źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	Kraków	Krakowy
D.	Krakowa	Krakowów
C.	Krakowowi przestarz. Krakowu	Krakowom
B.	Kraków	Krakowy
N.	Krakowem	Krakowami
Ms.	Krakowie	Krakowach
W.	Krakowie	Krakowy

Inne uwagi

Zwykle lp
Forma celownika Krakowu jest używana tylko po przyimku ku

Wyrazy pochodne

	mieszkaniec:	Krakowiak
	mieszkaniec:	Krakowianin
	mieszkaniec:	Krakus
	mieszkanka:	Krakowianka
	mieszkanka:	Krakuska
	przymiotnik:	krakowski

Skróty

Kr.

1.b władze miasta

Definicja

władze Krakowa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Przynależność i podział terytorialny ➔ państwa, miasta, obszary geograficzne

Połączenia

porozumienie, współpraca między Krakowem a Berlinem, hiszpańską Sewillą, Toruniem, Wiedniem...; porozumienie, współpraca z Krakowem
gmina, miasto Kraków
plan inwestycyjny, polityka (zagraniczna), program inwestycyjny Krakowa
(gmina, miasto) Kraków ogłasza konkurs, przetarg..., otrzymał ileś (pieniędzy), podpisał porozumienie, umowę... z kimś, zacieśnia współpracę z kimś, zarządza czymś, zawarł porozumienie, umowę... z kimś
płacić, podlegać Krakowowi

Cytaty

	Kraków prowadzi politykę proinwestycyjną. źródło: NKJP: Niespodziewany haracz, Dziennik Polski, 2001-01-12
	Do dziś sprawa się ciągnie, bo Kraków chce unieważnić umowę sprzed lat, a także odzyskać od biznesmena zaległe podatki. źródło: NKJP: Jerzy Olszowski: Korporacja układów, Dziennik Polski, 2002-09-24 -
	Ponad 2,8 mld zł miasto Kraków zamierza przeznaczyć do 2010 roku na realizację inwestycji wymienionych w Wieloletnim Programie Inwestycyjnym. źródło: Internet
	Przykładowo przewozy pasażerskie podlegają Krakowowi, ale ja swojego kierownika mam akurat w Tarnowie. źródło: NKJP: Trudne problemy... fizjologiczne, Dziennik Polski, 2000-12-13 -

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	Kraków	Krakowy
D.	Krakowa	Krakowów
C.	Krakowowi	Krakowom
B.	Kraków	Krakowy
N.	Krakowem	Krakowami
Ms.	Krakowie	Krakowach
W.	Krakowie	Krakowy

Inne uwagi

Zwykle lp

1.c ludzie

Definicja

mieszkańcy Krakowa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Przynależność i podział terytorialny ➔ nazwy osób ze względu na ich pochodzenie i przynależność terytorialną

Połączenia

cały; artystyczny, intelektualny, naukowy, sportowy Kraków
śmietanka (artystyczna, kulturalna), życie (artystyczne, kulturalne, naukowe) Krakowa
potrzebny Krakowowi
Kraków głosuje na kogoś, protestuje przeciwko czemuś, wita kogoś, żegna kogoś
pomóc/pomagać, pozazdrościć czegoś, służyć, zagrozić, zazdrościć Krakowowi

Cytaty

	Pokazaliśmy się w strojach góralskich wobec obecnego na promocji Księdza Profesora i całego naukowego i artystycznego Krakowa. źródło: KJ PWN: Tygodnik Podhalański, 1999
	Wczoraj „Gumiś” ponowił żądanie przekazania mu okupu - 500 tys. marek i zagroził Krakowowi kolejnymi zamachami bombowymi. źródło: NKJP: Marek Dębicki, Gazeta Wyborcza, 1994-09-07
	Życie kulturalne Krakowa było w tamtym czasie urozmaicone i bogate. źródło: NKJP: Maria Rostworowska: Portret za mgłą opowieść o Oldze Boznańskiej, 2003
	Oddamy tereny, żeby powstała tak potrzebna Krakowowi hala, a niech ci, co zainwestowali, na tym zarabiają. źródło: NKJP: Andrzej Stanowski: Mierzyć zamiary na siły, Dziennik Polski, 2001-05-18

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	Kraków	Krakowy
D.	Krakowa	Krakowów
C.	Krakowowi	Krakowom
B.	Kraków	Krakowy
N.	Krakowem	Krakowami
Ms.	Krakowie	Krakowach
W.	Krakowie	Krakowy

Inne uwagi

Zwykle lp

1.d drużyna sportowa

Definicja

pot.

drużyna sportowa z Krakowa

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Przynależność i podział terytorialny ➔ państwa, miasta, obszary geograficzne

Połączenia

Kraków gra z kimś, pokonał kogoś, prowadzi, przegrał, walczy, wygrał, wystąpił, zagrał, zmierzył się z kimś, zwyciężył
pokonać Kraków
Poznań... wygrał, Poznań... zwyciężył przed Krakowem;
przegrać, wygrać, zremisować z Krakowem

Cytaty

Na ile jest możliwy awans „Smoków” do ekstraklasy? - Kraków od lat walczy o powrót do niej. Trzeba wreszcie tego dokonać!

źródło: NKJP: To są wojownicy, Dziennik Polski, 2003-01-30

Na zakończenie zespół odniósł zwycięstwo nad Krakowem 2-1, a oba gole strzelił Mateusz Kusiak z Dunajca Zakliczyn.

źródło: NKJP: (BD): Tarnów trzeci, Dziennik Polski, 2002-05-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	Kraków	Krakowy
D.	Krakowa	Krakowów
C.	Krakowowi	Krakowom
B.	Kraków	Krakowy
N.	Krakowem	Krakowami
Ms.	Krakowie	Krakowach
W.	Krakowie	Krakowy

Inne uwagi

Zwykle lp

Skróty

Kr.

Przysłowia

Nie od razu Kraków zbudowano

Data ostatniej modyfikacji: 03.01.2010