UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

grzech

Chronologizacja

1 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

psł. *grěchъ 'błąd, pomyłka, uchybienie'

1. popełnić

Definicja

czyn lub postępowanie niezgodne z zasadami określonej religii

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Połączenia

niepopełniony, popełniony grzech; grzech ciężki, lekki; wołający o pomstę do nieba; moje, nasze, własne, swoje grzechy; grzechy ludzkie, osobiste, seksualne; odpuszczone
grzech cudzołóstwa, kłamstwa, nieczystości, nieposłuszeństwa, pijaństwa, pychy, zabójstwa; Adama, człowieka, Kościoła; grzechy ludzi, ludzkości, pierwszych rodziców, świata; ojców, rodziców
grzech przeciw Bogu, przeciw drugiemu, szóstemu, pierwszemu... przykazaniu, przeciw Duchowi Świętemu, przeciw miłości, przeciw naturze
grzech i kara, grzech i nawrócenie, grzech i odkupienie, grzech i poczucie winy, grzech i pokuta, grzech i wina, grzech i zepsucie, grzech i śmierć; grzechy i nieprawości, grzechy i przewinienia, grzechy i występki, grzechy i zaniedbania, grzechy i zbrodnie; cnota i grzech, świętość i grzech; brud i grzech, pokusa i grzech, zło i grzech; przestępstwa i grzechy, słabości i grzechy
poczucie, pojęcie grzechu
okazja, powód, sposobność; skłonność do grzechu; wolność od grzechu; rachunek sumienia z grzechów
kara (Boża), odpłata, zapłata; odpowiedzialność; ofiara, pokuta, skrucha, żal; przebaczenie, przebłaganie; zadośćuczynienie za grzechy
zwycięstwo nad grzechem; lęk, strach; obrona przed grzechem; walka z grzechem
nauka, rozważanie o grzechu; zatwardziałość; życie w grzechu
wolny od grzechu; najgorszy z grzechów
grzech niszczy miłość, osobowość człowieka, plan Boga..., obciąża sumienie, wszedł w świat; panowanie grzechu
nienawidzić, nie znać, uniknąć/unikać grzechu
mieć; popełnić / popełniać; potępiać; uznać; widzieć grzech; gładzić, odkupić, zgładzić, zmazać; przebaczać, wybaczać; odpuścić / odpuszczać; wyliczać, wyznać grzechy;
doświadczenie grzechu; odpuszczenie / odpuszczanie; poznanie / poznawanie; wyznanie grzechów
antysemityzm, kłamstwo, samobójstwo... jest grzechem;
naznaczony; obciążony, skażony grzechem
być bez grzechu; doprowadzić kogoś, prowokować kogoś do grzechu; coś prowadzi do grzechu; przyznać się do grzechu; uwolnić kogoś od grzechu; obmyć (się), oczyścić / oczyszczać (się), spowiadać, wyspowiadać się z grzechów
skażony, zagrożony, zraniony przez grzech
cierpieć, pokutować, odpokutować; karać, ukarać kogoś; odpowiadać; przepraszać, żałować za grzechy; uznać / uznawać coś za grzech
walczyć z grzechem;
zerwanie z grzechem
mówić, myśleć o grzechu

Cytaty

	Grzech jest zawsze krzywdą wyrządzaną sobie czy drugiemu i tę krzywdę muszę nieść, bo ona wynika z logiki grzechu. Doświadczenie grzechu zatem łączy się nierozerwalnie z jego skutkami w naszym życiu. W sensie społecznym grzechu doświadczamy jako skutków grzesznych decyzji innych. źródło: NKJP: NKJP: Paweł Kosiński SJ: Obudzić serce, 2000
	Przy ocenie moralnej grzechów seksualnych ważną rzeczą jest także uwzględnienie hierarchii przykazań. Przeakcentowana koncentracja na grzechach szóstego przykazania, powoduje groźne dla życia duchowego zaślepienie na grzechy pierwszych pięciu przykazań. źródło: NKJP: Józef Augustyn SJ: Integracja seksualna: Przewodnik w poznawaniu i kształtowaniu własnej seksualności, 1993
	Chrystus przy tym, jak to Kościół zawsze utrzymywał i utrzymuje, mękę swoją i śmierć podjął dobrowolnie pod wpływem bezmiernej miłości, za grzechy wszystkich ludzi, aby wszyscy dostąpili zbawienia. źródło: NKJP: Męka nad „Pasją” Gibsona, Dziennik Polski - Magazyn, 2004-03-19
	Z chrześcijańskiego punktu widzenia wróżbiarstwo, [...]jest grzechem przeciwko pierwszemu przykazaniu (bałwochwalstwo, idolatria). źródło: NKJP: Wojciech Staszewski; Mariusz Jakimowicz, Gdańsk; Wojciech Staszewski, Podręcznik nie rekomendowany, Gazeta Wyborcza, 1999-03-05
	Również zapłatą za moją pracę jest miłość innych, pochwały, na które oczekuję. Tutaj mogę dostrzec, że moje serce nie jest wolne, że także w tej dziedzinie zakradł się grzech, że szukam życia poza Bogiem. źródło: NKJP: Henryk Dziadosz SJ: Doświadczyć Boga: życie chrześcijańskie w Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	grzech	grzechy
D.	grzechu	grzechów
C.	grzechowi	grzechom
B.	grzech	grzechy
N.	grzechem	grzechami
Ms.	grzechu	grzechach
W.	grzechu	grzechy

Składnia

+	grzech	+	(CZEGO)
+	grzech	+	(przeciw KOMU / CZEMU)
+	grzech	+	(że ZDANIE)

2. zwyciężyć

Definicja

rel.

stan zerwania jedności z Bogiem wskutek nieprzestrzegania Jego przykazań

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Połączenia

grzech i nawrócenie, grzech i odkupienie, grzech i poczucie winy, grzech i pokuta, grzech i wina, grzech i zepsucie, grzech i śmierć; cnota i grzech, świętość i grzech; brud i grzech, zło i grzech
wolność od grzechu
zwycięstwo nad grzechem; lęk, strach przed grzechem
życie w grzechu
panowanie grzechu
doświadczenie grzechu
wyzwolenie z grzechu
popaść w grzech;
zagrożony przez grzech
tkwić, żyć w grzechu;
pogrążony w grzechu

Cytaty

	Grzech bowiem jest zawsze w relacji, w odniesieniu do Boga. O grzechu mówimy w wymiarze religijnym i dopiero w takim ujęciu grzech może być pojmowany w pełnej perspektywie jako rzeczywistość «nadszarpniętej relacji», brak w miłości. W wymiarze jednostkowym doświadczam grzechu w pierwszym rzędzie jako słabości, słabości woli, słabości poznania, niezdolności do osiągnięcia ideałów, które uznaję za ważne i podstawowe dla życia ludzkiego, dla mojego życia. źródło: NKJP: Paweł Kosiński SJ: Obudzić serce, 2000
	Jan Paweł II podkreślił też świąteczny charakter niedzieli jako „dnia poświęconego Bogu”. Powiedział, że niedziela jest „symbolem tego, czym chrześcijaństwo było i jest dla Europy i dla świata: nieustannego głoszenia dobrej nowiny zmartwychwstania Jezusa, świętowania Jego zwycięstwa nad grzechem i nad śmiercią, zaangażowania na rzecz pełnej wolności człowieka”. źródło: NKJP: Chrześcijański kontynent, Dziennik Polski -- Kraj, 2003-08-04
	W grzechu jest zawarte zarzewie śmierci. Jezus Chrystus obecny w Najświętszym Sakramencie i działający we wszystkich sakramentach świętych – jest naszą mocą i opoką. Tylko z Nim możemy oprzeć się nawale zła i zwyciężyć grzech w nas samych i na świecie. źródło: NKJP: Tadeusz Loska SJ: Wszystkie moje źródła są w Tobie : nabożeństwa eucharystyczne : godziny święte-spotkania modlitewne, 1999
	Człowiek zamknięty pod władzą grzechu potrzebuje Jezusa Chrystusa jako Zbawiciela. Od takiego pokornego przyznania się, że sam nie potrafię się wyzwolić z grzechu, rozpoczyna się nawrócenie. źródło: NKJP: NKJP: Henryk Dziadosz SJ: Doświadczyć Boga:życie chrześcijańskie w Ćwiczeniach duchownych św. Ignacego Loyoli, 2000
	Wielki post to czas intensywnego życia duchowego, zerwania z grzechem i nawrócenia do Boga, pokuty, walki z własnymi słabościami i z mocami zła. źródło: NKJP: /DOK/: Z prochu jesteś..., Echo Dnia, 2005-02-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	grzech	grzechy
D.	grzechu	grzechów
C.	grzechowi	grzechom
B.	grzech	grzechy
N.	grzechem	grzechami
Ms.	grzechu	grzechach
W.	grzechu	grzechy

Inne uwagi

Zwykle lp

3. przewinienia

Definicja

czyn oceniany negatywnie, niezgodny z ustalonymi zasadami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

Połączenia

częsty, najczęstszy; największy, niewybaczalny, poważny, straszny, wielki grzech; podstawowe; dawne, stare; ewidentne, kardynalne, polityczne, wszystkie grzechy
grzech zaniechania, zaniedbania; grzechy młodości, przeszłości; poprzedników, pracodawców, przodków
grzech przeciwko prawdzie
grzechy i grzeszki, błędy i grzechy

Cytaty

	Podstawowe grzechy pracodawców to niezapewnianie robotnikom podstawowych zabezpieczeń przy pracach na wysokościach, brak środków ochrony indywidualnej czy bałagan na placu budowy. źródło: NKJP: Małe - niebezpieczne, Dziennik Polski -- Podkarpacie, 2001-06-04
	To częsty nasz grzech, że lubimy się nawzajem pouczać, umoralniać. źródło: NKJP: Wierszowisko, Dziennik Polski -- Magazyn, 2000-01-08
	George potrafił uczyć się na błędach. Pytany o grzechy młodości nie tłumaczył się infantylnie jak Bill Clinton, iż wprawdzie palił marihuanę, lecz się nie zaciągał, tylko przepraszał za przewinienia. źródło: NKJP: Urodzony lider, Dziennik Polski -- Magazyn, 2003-05-30
	Mit czwarty: wzbogacanie się jednostki własną pracą i przedsiębiorczością jest grzechem przeciwko sprawiedliwości społecznej. Człowiek, któremu dobrze się powodzi, budzi niechęć i podejrzenia. źródło: NKJP: Jan Nowak-Jeziorański: Bakcyle PRL, Gazeta Wyborcza , 1994-12-01
	- Jak już gościmy u siebie Polkę - grzmiał wuj Aleksandra - to grzech by było nie zawieźć jej w miejsca, po których stąpał jej wielki rodak. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Rosyjski kochanek, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	grzech	grzechy
D.	grzechu	grzechów
C.	grzechowi	grzechom
B.	grzech	grzechy
N.	grzechem	grzechami
Ms.	grzechu	grzechach
W.	grzechu	grzechy

Składnia

	+	grzech	+	(CZEGO)
	+	grzech	+	(przeciw / przeciwko CZEMU)

Frazeologizmy

grzech główny
grzech pierworodny
grzech powszedni
grzech sodomski
grzech śmiertelny
grzech ciężki
wart grzechu
za jakie grzechy

Data ostatniej modyfikacji: 08.11.2023