Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kryza |
kryzy |
|
| D. | kryzy |
kryz |
|
| C. | kryzie |
kryzom |
|
| B. | kryzę |
kryzy |
|
| N. | kryzą |
kryzami |
|
| Ms. | kryzie |
kryzach |
|
| W. | kryzo |
kryzy |
Pochodzenie
niem. Krös, Kresen 'pofałdowany kołnierz (w ubraniach i nakryciach głowy); koguci grzebień'
1. ubranie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie rodzaje i części ubrań
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Połączenia
- koronkowa; mała, ogromna, wielka; biała kryza
- kryza wokół szyi
- kołnierz i kryza
Cytaty
|
Założyła w tył ramiona, bufiaste rękawy wybrzuszyły się, kryza pod szyją nieledwie podpierała brodę. źródło: NKJP: Teresa Bojarska: Świtanie, przemijanie, 1996 |
|
|
Romans Doriana i Evelyn był zdecydowanie współczesny. Odrzuciłem pokusę przeniesienia go w przeszłość przez zamianę samochodów na powozy, a dżinsów na suknie z kryzą. źródło: NKJP: Leszek K. Talko, Sandra O'brien: Romanse, Gazeta Wyborcza, 1997-03-28 |
|
|
Wywiadowca w usztywniającym kołnierzu usiadł przy stole i poczuł nieprzepartą ochotę na drzemkę. Niestety kiedy głowa mu opadała, broda wpijała się w kryzę kołnierza, więc budził się nie zdążywszy nawet odpłynąć z jawy. źródło: NKJP: Eugeniusz Dębski: Aksamitny Anschluss, 2001 |
|
|
Mężczyźni chodzili w kurtkach biskupiego koloru, zaś kobiety nosiły misternie wykonane nakrycia głowy - kopki oraz kryzy wokół szyi. źródło: NKJP: Karolina Sternal: Biskupizna nasza ojczyzna, Gazeta Poznańska, 2002-10-26 |
|
|
Cechowi w długich czarnych togach, z ogromnymi białymi kryzami i wielkimi biretami, wyglądają jakby dopiero co pozowali do obrazów Rembrandta. źródło: NKJP: Bogdan Stanisław Kasprowicz: Strzelnica, Dziennik Zachodni, 2001-11-14 |
2. sierść
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych
Cytaty
|
W okresie godowym (maj) samiec zmienia częściowo upierzenie: na głowie otrzymuje dwa czuby, a na szyi kryzę złożoną z długich, błyszczących piór. Kryza ma kolor niejednolity [...]. źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955 |
|
|
Pies duży[...]. Maść łaciata [...] - biel występuje na przodzie klatki piersiowej, tworząc białą kryzę na szyi, kufie, łapach i końcu ogona. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Wbrew nazwie, szpic nie ma nic wspólnego - prócz ubarwienia - z wilkami. Wręcz przeciwnie, jest towarzyski i nieagresywny. Ujmuje pięknymi, sterczącymi włosami, grzywiastą kryzą wokół szyi oraz puszystym ogonem, osadzonym wysoko na grzbiecie. źródło: NKJP: Łuk: Ula, Cymes i Przybysz z Matplanety, Nowiny Raciborskie, 2005-08-30 |
|
|
Po chodnikach drobiły zalotnie gołębice, a za nimi kroczyły nadęte paradnie samce, pyszniąc się kryzami z mieniących piórek i szurając o asfalt opuszczonymi końcami lotek. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Małe kochanie, wielka miłość, 1997 |
3. kość
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kość |
Połączenia
- kostna kryza
Cytaty
|
Kryza chroniła barki i była odporna na ciosy zadawane przez inne dinozaury. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Triceratops: z czaszką o długości 3 m, miał trzy rogi i dość krótką, kostną kryzę chroniącą kark. źródło: NKJP: Jarosław Rybak: Człowiek z Kotliny Dinozaurów, Trybuna Śląska, 2002-08-30 |
|
|
Ceratopsy najbardziej znane są z posiadania rogów i kryz kostnych wokół karku [...]. źródło: NKJP: Internet |
4. element zwężający
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane
Cytaty
|
Zawór taki działa jak dodatkowa kryza dławiąca przepływ w sieci. Tam, gdzie występuje zmniejszenie przekroju i pojawiają się różne zakamarki, osiada kamień i zanieczyszczenia. źródło: NKJP: Andrzej Gubernat: Zawór ko-ku, Gazeta Wyborcza, 1994-05-05 |
|
|
W klasycznej zwężce Venturiego w celu pomiaru wykorzystuje się barometr różnicowy. Obecnie w celach pomiarowych wykorzystuje się, działające na tej samej zasadzie, kryzy. źródło: NKJP: Internet |
|
|
A zaraz potem zaczęli wymianę kaloryferów w całym bloku, to się poprawiło. Założyli kryzy, żeby przewężyć przewody [...]. źródło: NKJP: Marek Kochan: Ballada o dobrym dresiarzu, 2005 |
5. element konstrukcyjny
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane
Cytaty
|
W pewnym momencie, gdy zbiorniki były już prawie pełne, pękła uszczelka na kryzie łączącej zespół pompowy z dwoma połączonymi zbiornikami. źródło: NKJP: (KR): Przerwane powitanie lata, Gazeta Krakowska, 2006-06-22 |
|
|
Obluzowały się kryzy mocujące komin w betonowej stopie. źródło: NKJP: (BH): Uszkodzony komin i objazdy, Dziennik Polski, 2008-08-07 |
6. element naboju
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna broń
Połączenia
- łuska, nabój z kryzą
Cytaty
|
[...] kryza jest zmorą w konstrukcji wszelkiej broni automatycznej [...]. źródło: NKJP: Internet |
|
|
[...] jeszcze w latach 1890-tych naboje z kryzą projektowano dosyć powszechnie. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Co należy zrobić, jeżeli nabój nie daje się wyjąć z lufy? Jeżeli nie można go wysunąć za pomocą wyciągu lub przy pomocy klucza chwytającego łuskę za kryzę, należy taki nabój wystrzelić. źródło: NKJP: Stanisław Godlewski: Vademecum myśliwego, 1955 |
|
|
Ładowniki karabinów na naboje z kryzami musiały być niesymetryczne [...]. źródło: Internet: historycy.org |