Chronologizacja
1847, "Biblioteka Naukowego Zakładu imienia Ossolińskich", t. II, 1847.
Pierwsze odnotowane użycia mają charakter metaforyczny, por.: 1. "Bo jakiż oni słuszny powód znajdą do zgilotynowania téj głoski w innych odmianach, kiedy w tych zatrzymują?" ("Biblioteka Naukowego Zakładu imienia Ossolińskich", t. II, 1847); 2. "Lekkomyślność jego zgilotynowano razem z arystokracyą jeszcze w 1793 roku" ("Biblioteka Warszawska. Pismo poświęcone naukom, sztukom i przemysłowi", t. IV, 1857).
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: dokonany
Tryb oznajmujący
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
zgilotynuję |
zgilotynujemy |
|||
| 2 os. |
zgilotynujesz |
zgilotynujecie |
|||
| 3 os. |
zgilotynuje |
zgilotynują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zgilotynowałem +(e)m zgilotynował |
zgilotynowałam +(e)m zgilotynowała |
zgilotynowałom +(e)m zgilotynowało |
zgilotynowaliśmy +(e)śmy zgilotynowali |
zgilotynowałyśmy +(e)śmy zgilotynowały |
| 2 os. |
zgilotynowałeś +(e)ś zgilotynował |
zgilotynowałaś +(e)ś zgilotynowała |
zgilotynowałoś +(e)ś zgilotynowało |
zgilotynowaliście +(e)ście zgilotynowali |
zgilotynowałyście +(e)ście zgilotynowały |
| 3 os. |
zgilotynował |
zgilotynowała |
zgilotynowało |
zgilotynowali |
zgilotynowały |
bezosobnik: zgilotynowano
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
zgilotynujmy |
|
| 2 os. |
zgilotynuj |
zgilotynujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
zgilotynowałbym bym zgilotynował |
zgilotynowałabym bym zgilotynowała |
zgilotynowałobym bym zgilotynowało |
zgilotynowalibyśmy byśmy zgilotynowali |
zgilotynowałybyśmy byśmy zgilotynowały |
| 2 os. |
zgilotynowałbyś byś zgilotynował |
zgilotynowałabyś byś zgilotynowała |
zgilotynowałobyś byś zgilotynowało |
zgilotynowalibyście byście zgilotynowali |
zgilotynowałybyście byście zgilotynowały |
| 3 os. |
zgilotynowałby by zgilotynował |
zgilotynowałaby by zgilotynowała |
zgilotynowałoby by zgilotynowało |
zgilotynowaliby by zgilotynowali |
zgilotynowałyby by zgilotynowały |
bezosobnik: zgilotynowano by
bezokolicznik: zgilotynować
imiesłów przysłówkowy uprzedni:
zgilotynowawszy
gerundium: zgilotynowanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | zgilotynowanie |
zgilotynowania |
| D. | zgilotynowania |
zgilotynowań |
| C. | zgilotynowaniu |
zgilotynowaniom |
| B. | zgilotynowanie |
zgilotynowania |
| N. | zgilotynowaniem |
zgilotynowaniami |
| Ms. | zgilotynowaniu |
zgilotynowaniach |
| W. | zgilotynowanie |
zgilotynowania |
imiesłów przymiotnikowy bierny: zgilotynowany
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | zgilotynowany |
zgilotynowany |
zgilotynowany |
zgilotynowane |
zgilotynowana |
| D. | zgilotynowanego |
zgilotynowanego |
zgilotynowanego |
zgilotynowanego |
zgilotynowanej |
| C. | zgilotynowanemu |
zgilotynowanemu |
zgilotynowanemu |
zgilotynowanemu |
zgilotynowanej |
| B. | zgilotynowanego |
zgilotynowanego |
zgilotynowany |
zgilotynowane |
zgilotynowaną |
| N. | zgilotynowanym |
zgilotynowanym |
zgilotynowanym |
zgilotynowanym |
zgilotynowaną |
| Ms. | zgilotynowanym |
zgilotynowanym |
zgilotynowanym |
zgilotynowanym |
zgilotynowanej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | zgilotynowani |
zgilotynowani |
zgilotynowane |
zgilotynowane |
| D. | zgilotynowanych |
zgilotynowanych |
zgilotynowanych |
zgilotynowanych |
| C. | zgilotynowanym |
zgilotynowanym |
zgilotynowanym |
zgilotynowanym |
| B. | zgilotynowanych |
zgilotynowanych |
zgilotynowanych |
zgilotynowane |
| N. | zgilotynowanymi |
zgilotynowanymi |
zgilotynowanymi |
zgilotynowanymi |
| Ms. | zgilotynowanych |
zgilotynowanych |
zgilotynowanych |
zgilotynowanych |
odpowiednik aspektowy: gilotynować
Inne uwagi
Zwykle imb
Pochodzenie
Od: gilotynować; zob. gilotyna
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa więzienie i kara
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne
Połączenia
- zgilotynować króla; głowę
- zgilotynować kogoś podczas rewolucji
- zgilotynować kogoś w więzieniu
- zostać zgilotynowanym
Cytaty
|
Żyrondystów zgilotynowali dantoniści, a ich z kolei ludzie Robespierre’a. źródło: NKJP: Prawo historii, Polityka, 2006-10-07 |
|
|
Wuj Roman trafił do kaźni przy ul. Młyńskiej, gdzie został zgilotynowany. źródło: NKJP: Józef Banaszak: Czas nie przeszedł obok: wspomnienia przyrodnika, 2008 |
|
|
We Francji ostatniego skazańca zgilotynowano w 1977 roku, a w 1981 roku zniesiono karę śmierci. źródło: NKJP: Teresa Semik: Zabił? To go zabijmy!, Dziennik Zachodni, 2001-02-02 |
|
|
[...] czekały ich egzekucje: poprzez rozstrzelanie, powieszenie, zgilotynowanie oraz - co stanowiło o lokalnej specyfice - zrzucenie do szybu kopalnianego. źródło: NKJP: Internet |
Składnia
|
+ | zgilotynować | + |
KOGO
|