UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wyobrażenie

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp
Inne znaczenie

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wyobrażenie
wyobrażenia
D. wyobrażenia
wyobrażeń
C. wyobrażeniu
wyobrażeniom
B. wyobrażenie
wyobrażenia
N. wyobrażeniem
wyobrażeniami
Ms. wyobrażeniu
wyobrażeniach
W. wyobrażenie
wyobrażenia

1. człowieka o czymś

Definicja

wiedza lub opinia danej osoby o kimś lub o czymś, powstała na podstawie wcześniejszych kontaktów z tym kimś/czymś, wiedzy o tym oraz własnych poglądów tej osoby

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  pogląd

Połączenia

  • błędne, dziwne, fałszywe, mylne, negatywne, pozytywne; chrześcijańskie, ludowe, religijne; dawne, średniowieczne; dotychczasowe, tradycyjne; dziecięce, ludzkie, męskie; fantastyczne, mityczne, romantyczne, utopijne, wyimaginowane; mgliste, mroczne; idealne, naiwne, prymitywne, stereotypowe; niejasne, obiegowe, potoczne, powszechne; materialne; oryginalne wyobrażenia
  • wyobrażenie bólu, cierpienia, szczęścia; czasu, przestrzeni, przyszłości, rzeczywistości, śmierci, świata; wyobrażenia Boga, bóstw, Chrystusa, Jezusa; czyśćca, nieba, piekła, raju; człowieka, kobiety, ludzi; klienta, matki, pacjenta, Polaków, polityków, rodziców
  • wyobrażenia o Bogu, o Kościele; o piekle, o zaświatach; o artystach, o ludziach; o kulturze, o pracy (dziennikarskiej, literackiej...) o sztuce; o szczęściu, o śmierci, o życiu; o Polsce, o świecie; o kobiecości; o alkoholu, o przyszłości, o rzeczywistości; o rozmiarach, o skali czegoś
  • wyobrażenia i marzenia, wyobrażenia i myśli, wyobrażenia i oczekiwania, wyobrażenia i pojęcia, wyobrażenia i potrzeby, wyobrażenia i pragnienia, wyobrażenia i przekonania, wyobrażenia i przeżycia, wyobrażenia i symbole, wyobrażenia i uczucia, wyobrażenia i uprzedzenia, wyobrażenia i zachowania
  • coś odpowiada jakimś wyobrażeniom
  • budować, stworzyć; tworzyć, wytworzyć/wytwarzać; coś kształtowało, przerosło wyobrażenia

Cytaty

Czytelnik, pragnący awansować na pisarza, stara się sprostać fałszywemu wyobrażeniu o pracy literackiej.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wiatr i pył, 2008

Opierając się na więzi z tatą córka tworzy sobie wyobrażenie o mężczyznach i o sposobach kontaktowania się z nimi.

źródło: NKJP: Jak wygrać kobiecość? Instrukcja obsługi, Wychowawca, 2005-07

Popularne wyobrażenia o świecie, w którego krajobrazie dominowały zamki a chlubę społeczeństwa stanowili zakuci w stal konni wojownicy w najlepszym razie stanowią drobną cząstkę prawdziwego fragmentu różnorodnego [...] obrazu wieków średnich [...].

źródło: NKJP: Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy. Rycerze Chrystusa, 2007

[...] nie umiałam odnaleźć się w całkowicie nowej przestrzeni uczuciowej. Miałam mgliste wyobrażenia o tym, jak to jest, kiedy ktoś kocha. Jedynym znanym odniesieniem był dla mnie dziadek, z którym rozstałam się przecież ponad dwadzieścia lat wcześniej.

źródło: NKJP: Monika Rakusa: 39,9, 2008

Dawne wyobrażenia niebiańskiej szczęśliwości, ogrodu, uczty, śpiewu, kontemplacji, uwielbiania Boga, zdają się nie przypadać do gustu współczesnym. Apelować należy więc do rozumu i do doświadczenia duchowego, aby odsłonić szerzej tajemnicę niebiańskich radości.

źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Odpowiedzi na 101 pytań o rzeczy ostateczne, 2004

Składnia

bez ograniczeń + wyobrażenie +
(o KIM/o CZYM)
bez ograniczeń + wyobrażenie +
KOGO/CZEGO

2. orła w herbie

Definicja

wizerunek kogoś lub czegoś w postaci rysunku, obrazu albo rzeźby

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  podobizna, przedstawienie, wizerunek

Cytaty

Są tu kolumny z ornatu z XVII i XVIII wieku, obrus ołtarzowy z XVII wieku, para haftowanych miniatur z wyobrażeniem Matki Bolesnej i Chrystusa z XVII w. oraz haftowana korona z obrazu z wyobrażeniem Madonny z XVIII w.

źródło: NKJP: (dag): Moda z dawnych epok, Sztafeta, 2008-09-11

Strop jest zabytkowy z bardzo cennymi malowidłami. Najcenniejsze, z XII wieku, przedstawia św. Stefana, który sprowadził na Węgry św. Świerada. To najstarsze wyobrażenie patrona Węgier.

źródło: NKJP: Henryk Szewczyk: Wichura i minerzy, Gazeta Krakowska, 2002-02-02

„Początki miniatury związane są ściśle ze zdobnictwem ksiąg rękopiśmiennych” [...] W średniowieczu litery rozpoczynające strony były bardzo ozdobne. Często wnętrza liter wypełniano wyobrażeniami świętych, portretami cesarzy lub papieży.

źródło: NKJP: Janusz Miliszkiewicz: Przygoda bycia Polakiem, 2007

Niedbali krewni kładli nieraz do grobu rzeczy uszkodzone, naczynia gliniane pęknięte lub nadbite, lecz Ab-Ram i Nachor pragnęli, przeciwnie, by ich ojciec wziął ze sobą to, co najcenniejsze i co mu było ulubione. Ułożyli więc przy głowie złocisty kubek z wyobrażeniem tancerek [...]

źródło: NKJP: Zofia Kossak: Przymierze, 1952

Istnieją różne teorie na temat genezy zwyczaju niszczenia marzanny. Według Jana Długosza istnieje związek między tym zwyczajem a przyjęciem chrześcijaństwa na ziemiach polskich, kiedy to Mieszko I wydał nakaz niszczenia wyobrażeń pogańskich bożków.

źródło: NKJP: Agnieszka Tomaszczuk-Rosołowska: Marzanna – niewinna zabawa czy brutalny rytuał?, Esensja, 2008-04

Składnia

bez ograniczeń + wyobrażenie +
KOGO/CZEGO

3. wzrokowe

Definicja

osoba lub rzecz widziana przez nas w wyobraźni albo w pamięci

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Połączenia

  • wyobrażenia słuchowe, wzrokowe

Cytaty

[...] wizjoner relacjonuje wszystko, co pojawia się w jego świadomości: wyobrażenia wzrokowe, słuchowe, dotykowe, termiczne, węchowe, wszelkie myśli zwerbalizowane (które pojawiają się nagle i „nie wiadomo skąd”), wszelkie odczucia i emocje.

źródło: NKJP: Lech Emfazy Stefański: Ars magica czyli Sztuka psychotroniki, 2008

doznania przeżywane w wyobraźni mogą nasilić istniejące dolegliwości, stają się one bardziej dokuczliwe, a w wyobraźni, na zasadzie zwrotnego połączenia, przybierają cechy narastającego cierpienia. Jeżeli tak jest, to pojawia się pytanie, jak wyzyskać oddziaływanie psychiczne, aby dolegliwości zmniejszyły się, a hipochondryczne wyobrażenia lękowe zanikały.

źródło: NKJP: Marek Jarosz: Nasze Zdrowie - Jak skutecznie radzić sobie z lękiem, 2004

Kolejną cechą ludzkiej świadomości i ludzkiego poznania jest oddzielenie procesów myślowych od obrazów zmysłowych, i to zarówno od postrzeżeń, jak i od wyobrażeń wewnętrznych.

źródło: NKJP: Wiktor Osiatyński: Zrozumieć świat : rozmowy z uczonymi 25 lat później, 2009

Frazeologizmy

coś przechodzi ludzkie pojęcie
coś przechodzi ludzkie wyobrażenie
coś przechodzi wszelkie wyobrażenie
coś przechodzi ludzkie pojęcie
coś przechodzi ludzkie wyobrażenie
coś przechodzi wszelkie wyobrażenie
Data ostatniej modyfikacji: 08.06.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json