UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

sekstans

Chronologizacja

1683, Kart XVII-XVIII
Poświadczone jako nazwa własna.

Pochodzenie

łac. sextans 'szósta część'

Definicja

lotn.  żegl. 
przyrząd zbudowany z lunetki, dwóch lusterek i ruchomego ramienia przesuwającego się po skali kątomierza, służący do ustalania pozycji obiektu pływającego lub latającego na podstawie pomiaru wysokości ciał niebieskich nad horyzontem

Wymowa

[ sekstans] lub [sekstãs]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny rodzaje urządzeń i maszyn

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport wodny

CZŁOWIEK I TECHNIKA Transport transport powietrzny

Relacje znaczeniowe

synonimy:  sekstant

Połączenia

  • stare sekstansy
  • sekstans kapitana
  • sekstans oraz luneta; sekstans lub kompas
  • strata sekstansu; kolekcje sekstansów
  • sekstans przydaje się
  • przygotować; trzymać; wyjąć sekstans
  • wyposażyć kogoś; postukać, stukać, tłuc w sekstans

Cytaty

To takie ciekawe: poznawać zasady posługiwania się przyrządami, ułatwiającymi określenie położenia statku [...], kiedy na nic nie przyda się sekstans, pozwalający na odnalezienie się na bezmiarze wód według słońca.

źródło: NKJP: Andrzej Czcibor-Piotrowski: Cud w Esfahanie, 2001

Nie zbłądzę, zresztą pozostaje słońce i gwiazdy. Tylko w filmowych kiczach strata sekstansu lub kompasu jest początkiem dramatu.

źródło: NKJP: Andrzej Urbańczyk: Dziękuję ci, Pacyfiku, 1985

Fasady [...] zdobne w grawerowane srebrzyste szyldy, obiecywały fachowość i solidność o dwustuletniej tradycji [...], z modelami żaglowców, z pożółkłymi mapami nieba w dębowych ramach, z ustawionymi za szkłem kolekcjami starych sekstansów.

źródło: NKJP: Magdalena Tulli: W czerwieni, 1998

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. sekstans
sekstansy
D. sekstansu
sekstansów
C. sekstansowi
sekstansom
B. sekstans
sekstansy
N. sekstansem
sekstansami
Ms. sekstansie
sekstansach
W. sekstansie
sekstansy
Data ostatniej modyfikacji: 08.11.2015
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj